Asenkron motorun kayma kipli ve sinirsel bulanık gözlemleyicilerle algılayıcısız hız denetimi

ÖZETDoktora TeziASENKRON MOTORUN KAYMA KİPLİ VE SİNİRSEL BULANIKGÖZLEMLEYİCİLERLE ALGILAYICISIZ HIZ DENETİMİCafer BALFırat ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüElektrik-Elektronik Mühendisliği Anabilim Dalı2007, Sayfa: 120Asenkron motorların yüksek başarımlı denetimi için vektör denetim tekniğine ihtiyaçduyulur. Sürücü sistemlerin denetimi için gerekli olan motor hızını ölçmek amacıyla hızalgılayıcısı olarak çoğunlukla mil kodlayıcılar kullanılır. Motor miline bağlanan milkodlayıcılar, motorun çalışma güvenirliğini azaltır ve motora ek maliyet getirir. Ayrıcakodlayıcının motor miline bağlantısının mümkün olmadığı durumlar olabilir. Bu nedenle,asenkron motorların algılayıcısız hız denetimi önem kazanmaktadır. Asenkron motorunalgılayıcısız hız denetiminde kullanılan yöntemlerin çoğunda, motorun akıları veya akımları,motorun dinamik denklemleri yardımı ile gözlemlenerek motor hızı elde edilir.Modellenemeyen motor dinamikleri ve gerçek motor parametrelerinin çalışma koşullarına bağlıolarak değişmesi nedeniyle motorun dinamik denklemlerine bağlı olarak geliştirilengözlemleyicilerle kararlı ve dayanıklı bir hız tahmini yapılamamaktadır.Bu tez çalışmasında, akım gözlemleyici olarak kullanılan sinirsel bulanık ağlarlaasenkron motorun algılayıcısız hız denetimi gerçekleştirilmiştir. Önerilen sinirsel bulanık akımgözlemleyici, akı ve hız tahmini yapmak yerine doğrudan denetleyici olarak kullanıldığındanmevcut gözlemleyicilerden farklı bir yaklaşım getirmiştir. Algılayıcısız denetim sistemindekiakım denetimi için kayma kipli bir denetleyici tasarlanmıştır. Böylece, motor parametrelerindenbağımsız bir algılayıcısız denetim yöntemi elde edilmiştir. Sinirsel bulanık akım gözlemleyici,deneysel verilerle gerçek zamanlı eğitilmiştir. Eğitilmiş ağ yapısı kullanılarak farklı çalışmaXkoşullarında denetim sisteminin başarımı test edilmiştir. Sinirsel bulanık ağın eğitimi vedenetim algoritması MATLAB/Simulink ortamında programlanmış ve DSPACE-DS1104sayısal işaret işlemcisi ile gerçekleştirilmiştir. Deneysel sonuçlar, değişkenlere gerçek zamanlıerişimi sağlayabilen Control Desk Developer yazılımı kullanılarak oluşturulan bir arayüzdenelde edilmiştir. Sinirsel bulanık akım gözlemleyici ile motorun dinamik modeline göretasarlanan akım gözlemleyicinin başarısı karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Farklı hız ve yükkoşullarında elde edilen benzetim ve deneysel sonuçlarla, önerilen algılayıcısız denetimyönteminin başarımı gösterilmiştir.Anahtar Kelimeler: Asenkron motor, sinirsel bulanık ağlar, algılayıcısız denetim.XI