Avrupa Birliği ülkelerinde dış ticaretin finansmanında eximbank modeli ve Türk Eximbank programlarının uyumu

İhracatın finansmanı, ihracatçının ve/veya ihracatçının sevkiyat yapacağıalıcının sevk öncesi ve/veya sevk sonrası dönemde kredi ve/veya sigortayöntemleri ile desteklenmesidir. hracatın finansmanı sistemi, satıcı/alıcı,sevk öncesi/sevk sonrası, kredi/sigorta gruplarının bileşimindenoluşmaktadır. Her ülkenin ekonomik yapısı, başlıca sanayi kollarının vepazarlarının durumu, bankacılık ve sigortacılık sektörlerinin gelişmişlikderecesi o ülkenin ihracatçısına sunulan imkanları ve uygulama esaslarınıbelirlemektedir. Bununla birlikte ihracatçıların benzer sorunlarla karşılaşmasıve birçok sistemin problemlere benzer şekilde yaklaşması nedeniyle farklısistemler tarafından ortak çözümler ortaya konulmaktadır. Gelişmiş ülkelerdeihracatın finansmanı kavramı, alıcıdan ve alıcının ülkesinden kaynaklananticari ve politik riskin, ihracat sigorta/garanti kuruluşu ve böylece satıcı ülkesitarafından sigorta veya garanti altına alınması esasına dayanmaktadır.Gelişmekte olan ülkelerde ise genellikle ihracatın kredilendirilmesi ve sigortaveya garanti altına alınması birlikte gerçekleşen bir olgudur. Eximbanklar,ihracatın finansmanına destek vermek amacıyla kurulan uzmanlaşmışkuruluşlardır.1987 yılında kurulan Türk Eximbank, gerek ihracatçılara finansman imkanısağlayan kredi programları, gerekse ihracatçıların/müteahhitlerin politik veticari risklerden arındırılmış ortamlarda çalışmalarına imkan tanıyansigorta/garanti programları ile ülkemiz ihracatının desteklenmesinde özel birönem ve konuma sahip, ihracatın finansmanında kurumsallaşmış bir ihtisasbankasıdır.Türkiye'nin 1994 yılında DTÖ'ne taraf olması ve 1996 yılı başından itibarenAB ile Gümrük Birliği'nin gerçekleştirilmesinin ardından; AB'ne 10 Aralık 1999tarihi itibariyle aday ülke statüsü kazanması, genelde dış ticaret politikalarını,özelde ise ihracatı teşvik politikalarını yeniden gözden geçirmesi ve bupolitikalarını uluslararası taahhütlerine uyumlaştırması zorunluluğunugündeme getirmiştir.Türk Eximbank Gümrük Birliği'ne girişle birlikte, 1996 yılından başlayarakkredi, garanti ve sigorta uygulamaları Gümrük Birliği'nin getirdiğiyükümlülüklere uyumlu bir şekilde düzenlenmiştir. Bununla birlikte 2001yılında yayımlanan ?AB Müktesebatının Üstlenilmesine lişkin Türkiye UlusalProgramı?nda, ülkemizde devlet yardımlarının belirlenmesi, koordinasyonu vedenetlenmesi, AB kurallarına göre eksikleri ve yapılması gerekenler,uygulamalar arasında koordinasyon temini, AB rekabet politikalarınauygunluk ve uygulamaların takibi ve sonuçlarının değerlendirilmesine yönelikyeni yapılanmaların oluşturulması öngörülmektedir.3 Ekim 2005 tarihinde gerçekleştirilen AB Hükümetlerarası Konferansı'nda,Türkiye için hazırlanan Müzakere Çerçeve Belgesinin onaylanmasıyla Birlikve üyelik müzakereleri resmen başlatılmıştır. Bu tarihten itibaren TürkEximbank, AB Müktesebatını incelemek ve bu çerçevede gerekli yasaldeğişiklikleri yapmak üzere yoğun ve dinamik bir süreç içerisine girmiştir.