Avrupa yapay zekâ yasası kapsamında kabul edilemez sistemler

Günümüzde yapay zekâ teknolojileri hayatımızın her alanında kendini göstermektedir. Yıllar içerisinde yapay zekâ araştırmalarına olan ilgiyi artıran veya azaltan gelişmeler yaşanmıştır. Alana olan ilginin arttığı dönemlerde araştırmalar fonlanmışsa da vaadedilen sonuçlara ulaşamadığında destekler kesilmiş ve araştırmaların durmasına yol açmıştır. Geliştirilen yeni yapay zekâ sistemleri ve elde ettikleri başarılar ise ilginin tekrar artmasını sağlamıştır. Dolayısıyla başarısızlıklarla beraber alana olan ilginin azaldığı dönemler yapay zekâ kışı, araştırmaların tekrar hız kazandığı dönemler ise yapay zekâ yazı şeklinde nitelendirilmiştir. Dijitalleşme sürecinin merkezinde olan yapay zekâ yalnızca teknik bir kavram olmasının ötesinde anlam teşkil etmektedir. Bu kapsamda içerik üretebilmekte, tahmin yürütebilmekte veya karar alabilmektedir. Bu sonuçlara ulaşırken ise verileri ve algoritmaları kullanmaktadır. Geleneksel veri işleme yöntemleriyle işlenmesi mümkün olmayan çok sayıda veri setleri algoritmalar aracılılığıyla işlenmekte ve önceden tanımlanan açık veya örtülü hedefler doğrultusunda çıktı verilerine ulaşılmaktadır. Algoritmalar aracılığıyla veriler üreten yapay zekâ sistemlerinin kaliteli çıktılar üretebilmesi için girdi verilerinin doğru olması ve ön yargılardan uzak olması büyük önem arz etmektedir. Çalışma ile dünyada yapay zekâ alanında bağlayıcı ilk düzenleme olan Yapay Zekâ Yasası'nın ve Avrupa Birliği'nin yapay zekânın ortaya çıkardığı risklere yönelik bakış açısının açıklanması amaçlanmıştır. Yasa'da düzenlenen yüksek, sınırlı ve minimum risk içeren sistemler genel ; kabul edilemez risk taşıyan sistemler ise örneklerle birlikte aktarılmıştır. Tez üç bölümden oluşmakta olup ilk bölümde yapay zekânın tarihçesi, yakından ilişkili olduğu kavramlar ve uluslararası kuruluşların öne çıkan belgeleri; ikinci bölümde Avrupa Birliği'nin Yapay Zekâ Yasası düzenlemesi ile ulaşmak istediği hedeflere, Yasa'nın ön hazırlık ve yasama sürecine değinilmiş, yapay zekâ sistemlerinin insan hakları bağlamında ortaya çıkardığı riskler ile Yasa'da yer verilen risk sınıfları; üçüncü bölümde ise kabul edilemez risk sınıfında yer alan sistemler örneklerle detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Yasa'da kabul edilemez risk sınıfında düzenlenen yapay zekâ sistemlerinin yasaklanmasına ilişkin şartlara ve istisnalarına açıklık getirilirken yasama tekniği açısından eksik görülen hususlar da aktarılmıştır.