Ayçiçeği tarımında herbisitlerin önerilen doz uygulamalarında insan ve çevre üzerindeki eşik değerlerin belirlenmesi

Ülkemizde yaklaşık 23 milyon ha alanda tarım yapılmaktadır. Ayçiçeği ekilişleri yaklaşık 1 milyon ha olup üretimin %65'i Tekirdağ, Konya, Edirne, Kırklareli, Adana illerinde gerçekleşmektedir. Yabancı otlar kültür bitkilerinin ışığına, suyuna ortak olmakta ve verim düşüklüğüne neden olmaktadır. Ayçiçeği ekilişlerinde yabancı otlara karşı 17 aktif madde kullanılmaktadır. Bunlar; aclonifen, benfluralin, clomazone, cycloxydim, dimethenamid-P, fluazifop-P-butyl, flurochloridone, haloxyfop-P-methyl, imazamox, linuron, metolachlor, oxyfluorfen, pendimethalin, propaquizafop, quizalofop-P-ethyl, terbuthylazine ve tribenuron methyl'dir. Bu çalışmada, herbisit uygulamalarının insan (operatör, işçi ve izleyici) ve çevre (sucul organizmalar, topraktaki kalıcılık, yeraltı sularına bulaşma, arılar, kuşlar, yersolucanları ve yararlı eklembacaklılar) üzerindeki risk değerleri belirlenmiştir. Hesaplamalarda belirlenen risk değerleri, 0,000 ile 1,000 arasında değişen Eşik Değerine (ED) dönüştürülmüş ve yorumlanmıştır. Yapılan hesaplamalar sonucunda; 17 aktif maddenin 16'sında insan üzerindeki ED'leri 0,064 ile 1,000 arasında değiştiği belirlenmiştir. Çevre üzerindeki ED incelendiğinde, 17 aktif maddenin 4'ünde 0,003 ile 0,568 arasında değiştiği saptanmıştır. Sonuç olarak, özellikle insan üzerindeki risk değerlerinin yüksek olduğu ve ilaçlamalar sırasında herbisit maruziyetini azaltmak amacıyla kişisel koruyucu ekipmanların mutlaka kullanılması ve ayrıca çevre üzerindeki risk değerlerinin azaltılması amacıyla çevreyle dost uygulama yöntemlerinin kullanılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Tarım, Pestisit, İnsan, Çevre, Hedef dışı organizmalar