Bakır (Cu) çinko (Zn) ve tuz stresi uygulanmış mercimek yapraklarında (Lens Esculenta) bazı antioksidan enzim aktivite değişimlerinin ve lipid peroksidasyon düzeylerinin incelenmesi

Bu çalışmada, mercimek bitkisinin tuz, bakır, çinko stresi uygulanmışantioksidan enzim aktivite değişimleri incelenmiştir. On gün çimlendirilmişmercimek (Lens esculenta) bitkisi 16 saat ışık- 8 saat karanlık büyümeçemberinde değişik konsantrasyonlarda NaCl, Cu+2 ve Zn+2 içeren besiortamında strese maruz bırakıldı.Tuz stresi uygulanan mercimek yapraklarında kontrol grubuna göreaskorbat peroksidaz (p<0.05) aktivitesinin düşük, süperoksit dismutaz (p<0.01),guasikol peroksidaz (p<0.01) aktiviteleri ve lipid peroksidasyon seviyelerinin(p<0.05) ise daha yüksek olduğu bulundu. Klorofil içeriğinde ise toksisitearttıkça kontrol grubuna göre azalma belirlendi (p<0.05). Relatif büyüme hızındave gövde (yaprak+sap) uzunluğunda azalmalar belirlendi.Bakır stresinin mercimek bitkisi üzerindeki etkileri yaprak ve kök olarakincelendi. Bakır toksisitesi uygulanan mercimek yapraklarında kontrol grubunagöre süperoksit dismutaz (p<0.01), guasikol peroksidaz (p<0.05) aktiviteleri velipid peroksidasyon seviyeleri (p<0.05) daha yüksek, askorbat peroksidazaktivitesi (p<0.01) ise daha düşük bulundu. Artan bakır konsantrasyonuna bağlıolarak klorofil içeriğinde (p<0.05) azalma gözlendi.21 günlük muamele periyodunda bakır toksisitesi uygulanan mercimekköklerinde ise kontrol grubuna göre Cu artışına bağlı olarak süperoksit dismutaz(p<0.01), guasikol peroksidaz (p<0.05) aktivitelerinde ve lipid peroksidasyonseviyelerinde (p<0.01) artma, askorbat peroksidaz aktivitesinde (p<0.01) iseazalma saptandı.Bakır eksiklik stresi uygulanmış mercimek yapraklarında 21. gününsonunda kontrol grubuna göre süperoksit dismutaz (p<0.05), guasikolperoksidaz (p<0.05) aktivitelerinin ve lipid peroksidasyon düzeylerinin (p<0.01)arttığı, askorbat peroksidaz aktivitesinin (p<0.01) ve klorofil içeriğinin azaldığıbelirlendi. Cu eksikliği uygulanan mercimek yapraklarında 7. günün sonundarelatif büyüme hızında ve gövde (yaprak+sap) uzunluğunda azalma gözlendi.Çinkonun mercimek bitkisi üzerindeki etkileri kök ve yapraklardaincelendi. Çinko toksisitesi uygulanan mercimek yapraklarında 21. gün sonundakontrol grubuna göre yapraklardaki süperoksit dismutaz (p<0.01), guasikolperoksidaz (p<0.05) aktiviteleri ve lipid peroksidasyon seviyelerinin (p<0.05)arttığı, askorbat peroksidaz aktivitesinin ise azaldığı belirlendi. 21 günlükmuamele periyodunda artan çinko konsantrasyonuna bağlı olarak klorofiliçeriğinde(p<0.01) azalmalar belirlendi. 7. günde relatif büyüme hızında vegövde (yaprak+sap) uzunluğunda azalmalar gözlendi.Artan Zn+2 konsantrasyonuna bağlı olarak stres uygulanan mercimekköklerinde süperoksit dismutaz (p<0.01), askorbat peroksidaz (p<0.05) ve lipidperoksidasyon düzeylerinin (p<0.01) kontrol grubuna göre arttığı, guasikolperoksidaz (p<0.05) aktivitesinin azaldığı gözlendi. Mercimek bitkisinin kökuzunluklarının kontrol grubuna göre azaldığı gözlendi.21 gün eksiklik stresi uygulanan mercimek yapraklarında, kontrolgrubuna göre süperoksit dismutaz (p<0.05) ve lipid peroksidasyon düzeylerinde(p<0.01) artma askorbat peroksidaz (p<0.01) ve guasikol peroksidaz (p<0.01)aktivitelerinde ise kontrol grubuna göre azalmalar gözlendi. Çinko eksikliğiuygulanmış mercimek yapraklarında kontrol grubuna göre toplam klorofiliçeriğinde (p<0.05) azalma gözlendi. 7. günde çinko miktarının azalışına bağlıolarak büyüme parametrelerinde azalma belirlendi.Anahtar Kelimeler: antioksidan enzimler, lipid peroksidasyonu, Mercimek (lensesculenta), metal stresi, oksidatif stres, tuz stresi.