Başkurt destanlarında maddi kültür unsurları

Destanlar, toplumların kahramanlıklarını, sevinçlerini, üzüntülerini nesilden nesile aktararak geleceğe yön veren sözlü edebiyat ürünlerin en temel anlatılarındandır. Bundan hareketle, bir toplumun yaşantısında önemli bir yere sahip olan maddi kültür unsurları da halkın yaratmış olduğu sözlü ve yazılı ürünlerde kendini göstermektedir. "Başkurt Destanlarında Maddi Kültür Unsurları" adlı bu çalışma, Başkurt destan metinlerinin içerisinde yer alan maddi kültür unsurlarının tespit edilmesiyle toplumun yaşayış tarzını, kullanılan eşyaların ve yapıların toplum üzerindeki etkisini ele almaktadır. Toplam 80 destan metninin incelendiği çalışmada, öncelikle ciltler üzerinden inceleme yapılmış, her bir ciltte yer alan maddi kültür unsurlarına göre 17 başlık oluşturulmuştur. Ardından bu başlıklar, sınıflandırılan unsurlar doğrultusunda tablo haline getirilmiş; tablolarda konularla ilgili unsurların bulunduğu sayfa numaraları ve frekans bilgilerine de yer verilmiştir. Tespit edilen maddi kültür unsurları, taşıdığı anlam itibariyle sınıflandırılmıştır. Bu çalışmada; Ahmet Suleymanov, Gaynislam İbrahimov ve Metin Ergun tarafından Başkurtça metinleriyle ve Türkiye Türkçesi çevirileriyle birlikte yayımlanmış olan toplam 80 destan ele alınarak, toplumda yer edinmiş eşya ve unsurlar hakkında bilgi verilerek toplumdaki görevleri açıklanmaya çalışılmıştır. Dokümanların incelenmeleri sonucunda oluşturulan bu tez, toplumun barınma, giyim ve yemek gibi gündelik yaşantısından, inançlarından, tarihî ve kültürel gelişiminden izler taşımaktadır. Bu çalışma ile maddi kültür unsurlarından hareketle, Başkurtların destan metinlerindeki yaşantısını inceleyerek eşyaların toplum hayatındaki yerini göstermek amaçlanmaktadır.