Bazı apıaceae familyası bitkilerinin yağ asitleri profilinin ve biyoaktivitelerinin araştırılması

Sivas, Tokat, Erzurum yörelerinden toplanan Apiaceae familyası bitkilerinden Bupleurum rotundifolium, Ferulago longisitylis, Ferulago platycarpa'nın topraküstü kısımlarının hekzan, ekstreleri hazırlanmıştır. Bu ekstrelerin yağ asitleri kromatografik ve spektral yöntemlerle (GC-MS) tayin edilmiş ve ekstrelerin antimikrobiyal ve insektisit aktiviteleri incelenmiştir. Bupleurum rotundifolium bitkisinin toprak üstü hekzan ekstresinden toplam yağ asidi miktarı %72.04 olmak üzere 9 farklı yağ asidi elde edilmiştir. Ekstrede -linolenik asit (ALA) (ω-3) ve linoleik asit (LA) (ω-6) sırasıyla %14.47 ve %14.64 oranlarında bulunmuştur. Ferulago longistylis bitkisinin toprak üstü hekzan ekstresinden elde edilen 7 adet yağ asidi, mevcut uçucu bileşiklerin %86.27'sini oluşturmaktadır. Ekstreden %24.94 oranında linoleik asit ve %19.99 oranında α-linolenik asit elde edilmiştir. Ferulago platycarpa bitkisinin toprak üstü hekzan ekstresinde toplam uçucu yağlar fraksiyonunun %81.90'ını oluşturan 9 adet yağ asidi tespit edilmiştir. Bunların %19.55'ini linoleik asit, %9.12'sini α-linoleik asit oluşturmaktadır. Her üç bitkide de en çok rastlanılan yağ asidi palmitik asittir [%23.44, %30.87, %22.65]. Mikrodilüsyon yönteminde ekstreler farklı konsantrasyonlarda denenmiş böylece minimum toksisite konsantrasyonu bulunmaya çalışılmıştır. Denenen en yüksek konsantrasyon 1.25 mg/ml'dir. Kontrol olarak bakteriler için kloramfenikol, mantarlar için flukanazol kullanılmıştır. Her üç bitki ekstresi de Pseudomonas aeruginosa ATCC 27853, Bacillus cereus NRRL B-3711 ve Serratia marcescens NRRL B-2544 suşlarına karşı en iyi antimikrobiyal aktiviteyi göstermiştir (156.25-625 µg/ml). Ancak belirtilen ekstreler Escherichia coli NRRL B-3008 ve Staphylococcus epidermidis ATCC 12228 suşlarına karşı çok etkili olmamıştır. Candida albicans ÖGÜ-Klinik mayasına karşı sadece Ferulago longistylis ekstresi antikandidal etki göstermiştir (625 µg/ml). İnsektisit aktivitelerde yapılan tek doz tarama testleri sonucunda Sitophilus granarius böceğine karşı F. longistylis bitki ekstresi %85.59 ve F. platycarpa bitki ekstresi %83.58 oranlarında oldukça yüksek insektisidal aktivite göstermiştir. Her ne kadar kontrolden farklı olsa da, S. granarius'a karşı B. rotundifolium bitki ekstresinin insektisidal aktivitesi çok düşük düzeyde kalmıştır (%7.71).