Bazı entomopatojen nematodların Tuta absoluta (Meyrick 1917) (Lep: Gelechiidae)'ya karşı etkilerinin laboratuvar koşullarında belirlenmesi

Bu çalışmada, e-nema firmasından temin edilen, Avrupa'da ticari olarak kullanılan üç entomopatojen nematod türü olan, Steinernema feltiae, S. carpocapsae ve Heterorhabditis bacteriophora'nın Tuta absoluta (Meyrick, 1917) (Lepidoptera: Gelechiidae)'ya karşı olan etkileri laboratuvar koşulları altında araştırılmıştır. Denemede T. absoluta'nın yaprak dışında bulunan üçüncü dönem larvalarına, yaprak galerisi içerisindeki son dönem larvasına ve pupa dönemine karşı entomopatojen nematodlar farklı dozlarda uygulanmıştır. İlk olarak her bir nematod türünün 1, 2, 5, 10, 15, 20, 25, 40 IJ/larva olacak şekilde 8 farklı dozunu kullanılarak yaprak dışında bulunan T. absoluta larvalarının bu dozlardaki ölüm oranları belirlenmiştir. Ölüm oranları S. feltiae için % 17.46-95.24, S. carpocapsae için % 28.7-99.39, H. bacteriophora için % 21.21-74.24 olarak bulunmuştur. Elde edilen bu sonuçlara göre, S. feltiae ve S. carpocapsae'nin belirlenen dozlarda birbirine yakın etkide bulunduğu, H. bacteriophora'nın ise bu iki türe kıyasla daha düşük düzeyde etkinliğe sahip olduğu görülmüştür. Bütün nematod türlerinde doz artışı ile birlikte yaprak dışında bulunan T. absoluta larvalarının ölüm oranlarında da artış gözlenmiştir. Steinernema feltiae, S. carpocapsae ve H. bacteriophora için LD50 değerleri hesaplanmış ve sırasıyla 6.252, 7.132 ve 21.677 olarak bulunmuştur. Bu hesaplamalar sonucunda en yüksek etkiye sahip nematod türü olan S. feltiae'nin LD50 dozu yaprak içerisinde bulunan T. absoluta larvalarına ve pupa dönemlerine uygulanmıştır. Yapılan uygulamalar sonucunda S. feltiae yaprak içerisindeki larvalarda (% 19) ve pupalarda (% 7) düşük miktarda ölüme yol açmıştır. Sonuçlar, entomopatojen nematodların sadece yaprak dışında bulunan T. absoluta larvalarının mücadelesinde etkili olduğunu ortaya koymuştur. Anahtar sözcükler: Steinernema, Heterorhabditis, Tuta absoluta, etkinlik, domates