Nazogastrik tüpün doğru yerleştirilmesinde kolorimetrik kapnometrinin etkinliğinin incelenmesi

Araştırma, nazogastrik tüp (NGT) uygulamasında, tüpün doğru yerleşimini belirlemede kullanılan kolorimetrik kapnometri yönteminin etkinliğini incelemek amacı ile yapılmış metadolojik bir çalışmadır. Araştırma Ağustos 2014-Ocak 2015 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroloji Yoğun Bakım Ünitesi'nde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, araştırmanın yapıldığı yoğun bakım kliniğinde yatarak tedavi gören ve NGT uygulama endikasyonu bulunan hastalara uygulanan NGT uygulamaları, örneklemini ise evreni oluşturan ve örneklem kriterlerine uyan 40 tüp uygulaması oluşturmuştur. Araştırmanın yapılabilmesi için etik kuruldan izin alınmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında, olgu rapor formu, kolorimetrik kapnometri cihazı, radyolojik film, steteskop ve kronometre kullanılmıştır. Araştırmada uygulanan NGT'lerin yerleşim yerlerinin belirlenmesi için; kolorimetrik kapnometri, steteskopla dinleme ve radyolojik yöntem (altın standart) olmak üzere üç yöntem kullanılmıştır. Her bir tüp uygulamasında tüpün yerleşim yeri üç yöntemle değerlendirilmiş elde edilen sonuçlar test edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde, Fisher's Exact Test, Cohen Kappa uyumluluk testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, araştırmada NGT uygulanan hastaların yaş ortalamasının 72.37±14.82 yıl, %55'inin kadın, %82.5'inin klinik tanısının serebrovasküler hastalık olduğu, %27.5'inin bilinç durumunun apatik olduğu, %72.5'inin H2 reseptör antagonisti kullandığı, %40'ının entübe ve ventilatöre bağlı olduğu, %27.5'ine ikinci kez NGT uygulandığı, %57.5'ine 1. girişimde NGT'ün başarılı şekilde uygulandığı, % 50'inde tüp uygulaması sırasında solunum sıkıntısı belirtisi görülmediği bulunmuştur. Araştırmada NGT uygulamalarında tüplerin yerleşim yerlerinin değerlendirme sonuçlarına göre, uygulanan NGT'lerin steteskop ile dinleme yönteminde %90.0'ının, kolorimetrik kapnometri yönteminde %95'inin, radyolojik değerlendirme yönteminde de %92.5'inin yerleşiminin midede olduğu saptanmıştır. Yapılan analizde beslenme tüpünün yerleşimini doğrulamada; kolorimetrik kapnometri yönteminin radyolojik yöntemle uyuşum oranı %97.5'dir, bu uyumun istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Kolorimetrik kapnometri yönteminin steteskop ile dinleme yöntemiyle uyuşum oranı %85, steteskop ile dinleme yönteminin radyolojik değerlendirmeyle uyuşum oranı %82.5'dir, bu uyuşum oranları istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur (p>0.05). Bilinç durumu, H2 reseptör antagonisti kullanma durumu, entübe olma durumu gibi değişkenlerin kolorimetrik kapnometri yönteminin NGT yerleşimlerini değerlendirme sonuçlarını etkilemediği belirlenmiştir (p>0.05). Kolorimetrik kapnometrinin beslenme tüpünün doğru yerleşimini belirlemedeki duyarlılığının 1.00, özgüllüğünün 0.667, pozitif test olabilirlik oranının 3, negatif test olabilirlik oranının 0 olduğu, steteskopla dinleme yönteminin duyarlılığının 0.89, özgüllüğünün 0.0, pozitif test olabilirlik oranının 0.89, negatif test olabilirlik oranının ∞ olduğu bulunmuştur. Beslenme tüpünün yerleşimini belirlemede yalnız kolorimetrik kapnometri ile ölçümde geçen toplam süre ortalaması 16.30±4.59 saniye, radyolojik yerleşim değerlendirme için ortalama 68.35±34.80 dakika olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak araştırma bulguları, beslenme tüpü uygulamalarında kolorimetrik kapnometri ölçüm yönteminin tüp yerleşimini belirlemede radyolojiyle uyumlu bir yöntem olduğunu ve radyoloji yöntemine göre daha az zaman aldığını göstermiştir. Anahtar sözcükler: Beslenme tüpü; kapnografi; radyografi; oskültasyon; karbondioksit.