Bazı yerli ağaç türlerinin kündekâri yapımında kullanım imkanları

Kündekari Selçuklu ve Osmanlı ahşap işçiliğinde önemli yeri olan bir üretim tekniğidir. Bu teknikle yapılmış çok sayıda örnek, günümüze kadar ulaşabilmiş ve hala kullanılabilir durumdadır. Bu çalışmada geçmişte de önemli pek çok işin yapımında uygulama alanı bulmuş bazı yerli ağaç türlerinin kündekâri tekniğinde kullanım imkanları araştırılmıştır. Bu maksatla, ülkemizde yetişen akasya (Robinia pseudoacacia L.), armut (Pirus communis L.), kestane (Castanea sativa Mili.), sapsız meşe (Quercus petrea Lieble) ve Toros sediri (Cedrus libani A. Rich) odunları, ağaçişleri temel makinelerinde (biçme, rendeleme, zımparalama) işlem görerek gerçek boyutlarda kündekâri tekniğine uygun bir konstrüksiyon ile (yabancı çıtalı-zıvanalı) birleştirilerek tablalar hazırlanmıştır. Ayrıca, kündekâri tekniğinde tutkal kullanılma imkânını belirlemek için hazırlanan örneklerin yapıştırılmasında tek bileşenli polivinilasetat (PVA0-D3), %5 sertleştirici (Turbo hardener 303.5) ilavesiyle güçlendirilmiş çift bileşenli polivinilasetat (PVAc-Ü4) ve poliüretan (P0I-D4) tutkalları kullanılmıştır. Ağaç malzemede UV ışınlarının sebep olduğu renk değişimini belirlemek amacıyla örnek yüzeylerine gomlak cilası, tik yağı ve sıvı parafin uygulanmıştır. Tutkalların yapışma direnci BS EN 204 ve BS EN 205, ağaç malzemede yoğunluklar TS 2472, renk değişimleri ASTM 2224.02 el, yüzey pürüzlülüğü ISO 4287 ve çalışma miktarı TS 4083 ve 4084 esaslarına uyularak belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, yoğunluğu yüksek olan ağaç malzemede, yapışma direncinin de yüksek olduğu ve PVA0-D4 tutkalının başarısında olumlu etki yaptığı belirlenmiştir. UV ışınları ağaç malzeme rengini değiştirmiş, bu değişim sıvı parafin kullanımında en az olmuştur. Ağaç malzeme işlenmesinde kullanılan kesici sayıları arttıkça, yüzey pürüzlülüğü azalmıştır. Ağaç malzemenin çalışmasına kaynaklanan kusurlar, kündekâri tekniği ile önemli miktarda azaltılmıştır.Anahtar Kelimeler : Kündekâri tekniği, ağaç malzeme, yapışma direnci, renk değişimi, yüzey pürüzlülüğü, genişleme ve daralma.