Bel ağrısı olan ve bel cerrahisi geçiren hastalarda propriyosepsiyon bozukluğunun gösterilmesinde yeni yöntem

Amaç: Bu çalışmanın amacı repoziyon hatası yöntemini kullanarak omurga propriyosepsiyonunu ölçmek için yeni bir metod tanımlamak ve bu yöntem ile bel ağrısı olan veya bel cerrahisi geçirmiş hastalarda propriyosepiyon bozukluğunu göstermektir. Gereç yöntem: Çalışmada üç grup oluşturuldu. Her grup için çalışmaya alınma ve dışlanma kriterleri belirlendi. Sağlıklı grubu (Grup A) oluşturan kişilerde aranılan kriterler son altı ay içinde bel ağrısı geçirmemiş olması, altı aydan uzun süren bel ağrısı şikayeti olmaması ve bilinen herhangi bir omurga sorunu olmamasıydı. Grup A dan, altı aydan uzun süren veya son altı ay içinde medikal tedavi, fizik tedavi veya istarahat tedavisi almayı gerektiren bel ağrısı olanlar ile bilinen bir omurga sorunu olanlar dışlanmışlardır. Sağlıklı gruba 23 `ü erkek, 7 `si bayan toplam 30 kişi alındı. Yaşları 22-55 arasında, yaş ortalamaları 33,50 ve standart sapması 10,68 `di. İkinci ve üçüncü gruba alınacak kişiler Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Polikliniğine Kasım 2006 ile Nisan 2007 tarihleri arasında başvuran kişilerden seçildi. İkinci grup olan bel ağrılı gruba (Grup B) altı aydan daha uzun süreli bel ağrısı olanlar, bel ağrısı nedeni ile fizik tedavi alanlar ve tedaviye rağmen ağrıları devam edenler veya bel ağrısı nedeni ile iş gücü yaratacak şekilde istirahat alanlar seçilmişlerdir. Grup B den, son altı ay içinde veya öncesinde altı aydan uzun sürmeyen bel ağrısı öyküsü olanlar, iş gücü kaybı yaratmayan veya fizik tedavi ihtiyacı olmayan bel ağrısı olanlar dışlanmışlardır. Bel ağrılı gruba 23' ü erkek, 7' si bayan toplam 30 kişi alındı. Yaşları 30-62 arasında, yaş ortalamaları 44,03 ve standart sapması 9,07 idi. Üçüncü grup olan opere grubu (Grup C) oluşturacak kişiler bel ağrısı yaratan sorunlar nedeniyle bel cerrahisi geçiren kişiler arasından seçilmişlerdir. Grup C den, bel ağrısı yaratan sorunlar dışındaki nedenlerle cerrahi geçirenler ve omurga travması sonrası cerrahi geçirenler dışlamışlardır. Bel cerahisi geçiren gruba 8' i erkek, 8' i bayan toplam 16 kişi alındı. Yaşları 24-59 arasında, yaş ortalamaları 43,93 ve standart sapması 10,82 idi. Çalışmaya alınan kişilerin C7, T7, T12 ve L5 seviyelerinin spinöz çıkıntılarına uyan noktalarına ölçüm için kullandığımız ve boyutunu bildiğimiz (16,6 mm) küreler yerleştirildi. İki adet tripot, spinöz çıkıntılar seviyesine yerleştirilen kürelere arkadan ve yandan eşit uzaklıkta ve aynı yükseklikte olacak şekilde konumlandırıldı. Tripotlar üzerine çekim ayarları aynı olan iki adet Nicon Coolpix 4500 marka dijital fotoğraf makinesi yerleştirildi. Hastalara öne, yana ve çapraza olmak üzere üç yönde her yön için üçer kez eğilme hareketleri yaptırıldı. Harekete başlamadan önce nötral pozisyonda ve eğilme hareketi tamamlanıp hasta eski pozisyonuna döndükten sonra repozisyonda olmak üzere her eğilme yönü için (ön, yan, çapraz) iki fotoğraf makinasından altışar görüntü kaydedildi. Hareket öncesi nötral pozisyonda ve hareket tamamlandıktan sonraki repozisyonda alınan görüntüler Adope Photoshop programı ile üst üste çakıştırıldı. Elde edilen yeni görüntü DicomWorks programına ölçüm için aktarıldı. Çalışmamızda standardizasyon sağlanması amacı ile daha önceden çapları 16,6 mm olarak belirlenen küreler ölçümde kullanıldı. Çakıştırılan fotoğraflarda aynı seviyedeki kürenin iki farklı görüntüsü arasındaki mesafe milimetre cinsinden ölçüldü ve dört farklı spinöz seviye için belirlenen bu ölçümler kayıt edildi. İstatistiksel analiz: Gruplara ilişkin çekilen fotoğraflar sonucunda elde edilen veriler SPSS for Windows 11.0 istatistik programına yüklendi ve analizleri yapıldı. Gruplara ilişkin tüm ölçüm değerlerinin ortalaması standart sapmaları ile birlikte verildi. Üç grup arasında cinsiyet açısından anlamlı fark olup olmadığını belirlemek için Çok Gözlü Düzenlerde Ki-Kare Analizi yapıldı. Üç grubun tüm ölçüm değerlerinin bir arada karşılaştırıldığı durumlarda Kruskal-Wallis Varyans Analizi kullanıldı. Bu analize göre sonucun anlamlı çıktığı durumda bu sonucun hangi gruptan kaynaklandığını belirlemek için Bonferoni Düzeltmeli Mann-Whitney U testi kullanıldı. İki grubun ölçüm değerlerinin karşılaştırılmasında parametrik koşullarda Bağımsız Gruplarda t Testi, parametrik olmayan koşullarda Mann-Whitney U testi kullanıldı. Bulgular: Yapılan Çok Gözlü Düzenlerde Ki Kare Analizi'ne göre üç grup arasında cinsiyet açısından anlamlı fark saptanmadı (p=0.130) Ortalama yaş sağlıklı grupta 33.5±10.7 (22-55), bel ağrısı olan grupta 44.0±9.1 (30-62), opere grupta 43.9±10.8(24-59)'dir. Yapılan Kruskal-Wallis Varyans Analizi'ne göre yaş ortalaması açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmıştır (p<0.001). Bu farkın nereden kaynaklandığını belirlemek için yapılan Bonferoni Düzeltmeli Mann- Whitney U testi'ne göre fark sağlıklı gruptan kaynaklanmaktadır ve sağlıklı grubun yaş ortalaması diğer gruplara göre anlamlı olarak daha az bulunmuştur. Arkadan çekilen fotoğraflarda yana eğilme sonrası her seviyede C7, T7, T12 ve L5' de opere-sağlıklı ve bel ağrılı-sağlıklı grupta anlamlı fark var iken, opere-bel ağrılı grupta anlamlı fark saptanmamıştır. Arkadan çekilen fotoğraflarda çapraz eğilme sonrası her seviyede opere-sağlıklı ve bel ağrılı-sağlıklı grupta anlamlı fark var iken, opere-bel ağrılı grupta anlamlı fark saptanmamıştır. Yandan çekilen fotoğraflarda öne eğilme sonrası her seviyede opere-sağlıklı ve bel ağrılısağlıklı grupta anlamlı fark var iken, opere-bel ağrılı grupta anlamlı fark saptanmamıştır. Yandan çekilen fotoğraflarda çapraz eğilme sonrası T12 haricinde her seviyede operesağlıklı ve bel ağrılı-sağlıklı grupta anlamlı fark var iken, opere-bel ağrılı grupta anlamlı fark saptanmamıştır. T12 seviyesinde ise opere-sağlıklı, bel ağrılı-sağlıklı ve opere-bel ağrılı grupta anlamlı fark saptanmıştır. Sonuç: Bu tez çalışmasında omurga propriyosepsiyon duyusunun ölçülmesinde kullanılabilecek daha önce literatürde olmayan bir yöntem tanımlanmıştır. Bu yöntem, repozisyon hatasının digital optik görüntüleme ile ölçülmesi şeklindedir. Çalışma grupları arasındaki sonuçlar karşılaştırıldığında, bu yöntemin omurga repozisyon hatası ölçümünde kullanılabileceği, bel ağrısı olan veya bel cerrahisi geçirmiş hastalarda omurga repozisyon hatasının bel ağrısı olmayan bireylere göre artmış olduğu sonucuna varılmıştır. Ancak sağlıklı grup ile bel ağrısı olan veya bel cerrahisi geçirmiş grup arasında yaş açısından fark olması ve yaşın da bu farka yol açabilecek olması nedeniyle bu artışın sedece bel patolojisine bağlı olduğu sonucu çıkarılamaz. Cinsiyetin sonuçlara etkisi olmadığı saptanmıştır. Bel ağrısına yol açan farklı patolojilere ait aynı yaş gruplarından oluşan yeni hasta grupları ile yapılacak benzer bir çalışma omurga repozisyon hatasına neden olan sorunu açıklamak açısından yardımcı olacaktır. Aynı şekilde, proprioseptif egzersizlerin bel ağrısına ait sorunlar üzerindeki etkilerinin bu yöntem kullanılarak ölçüldüğü yeni çalışmaların sonuçları da anlamlı olacaktır.