Belgesiz kayıt ortamında denetim

Bilgi işlem teknolojilerindeki gelişmeler muhasebe süreçlerini her zaman önemli ölçüde etkilemiştir. Son çeyrek asırda teknolojide yaşanan baş döndürücü gelişmeler rağmen muhasebeyi etkileyen ve yönlendiren mevzuatta teknolojiye karşı tutucu düzenlemeler ısrarla muhafaza edilmiştir. Ülkemizde muhasebeyi vergi yasaları önemli ölçüde etkilemektedir. Vergi yasalarındaki teknolojiye karşı tutucu düzenlemelere karşın muhasebe süreçleri vergi uygulamalarını kağıt defter ve belgelere terk ederek yavaş yavaş kağıtsız muhasebe ortama doğru ciddi ilerlemeler kaydedilmiştir.Vergi Usul Kanunundaki elektronik fatura, elektronik defter hükümleri ile mevzuattaki buna paralel düzenlemeler ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunundaki hükümler dikkate alındığında belgesiz kayıt ortamı için işletmelerin önündeki kısıtların yavaş yavaş kalkmakta olduğu söylenebilir. Teknolojideki hızlı değişim muhasebenin özünü ve amacını değiştirmese de hızını, işleyişimi ve kapsamını radikal bir biçimde değiştirmiştir. Ancak bu değişim denetime aynı oranda yansımamıştır. Muhasebe ve denetim arasında asimetrik bir gelişme yaşanmıştır. Denetim muhasebenin hızını yakalayamadığı sürece denetim riskininim kontrol altında tutulması da zorlaşacaktır. Muhasebede bilişim teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte iç kontrol sisteminin etkinliği artmıştır. Hatalı işlem sayısı önemli ölçüde azalmıştır. Ancak Asimetrik büyüme potansiyel olarak denetimin doğal riskini hileli işlemler yönünden olumsuz etkileme gücüne sahiptirBelgesiz kayıt ortamında denetim geleneksel denetim tekniklerini reddedilmemekte ancak belgesiz kayıt ortamının kendine özgü yapısı nedeniyle değişen şartlara uygun olarak gözden geçirilmesini ve yeni denetim tekniklerinin uygulanması öngörülmektedir. Bilgisayar destekli denetim tekniklerinin belgesiz kayıt ortamında denetim için yeterli olduğunu ileri sürmek mümkün değildir. Tüm finansal işlemlere ilişkin muhasebe fonksiyonlarının ?ÖN DENETİM SÜRECİ? olarak adlandırdığımız yeniden tanımlanmış algoritmik bir süreç ile denetlenmesi mümkündür. Bu çalışmada ?ÖN DENETİM SÜRECİ RİSKİ? adıyla kontrol riski ve tespit riski arasında yeni bir denetim riski tanımlanmıştır. Ön denetim süreci riski, hata, hile ve aykırılıkların ön denetim sürecinde tespit edilememe riskini ifade eder. Ön denetim süreci riskinin tanımlanmasıyla birlikte denetçi denetim sürecine kontrol riski altında değil daha güvenli olan ön denetim süreci riski altında başlayacaktır.