Beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivitenin akciğer kanseri hastalarında tedavi yanıtı ve sağ kalıma etkisi

Amaç Akciğer kanseri, tanı ve tedavi yöntemlerindeki tüm gelişmelere rağmen tedavi yanıtı ve sağ kalımı düşük olan bir kanser türüdür. Akciğer kanserinde tedavi yanıtını ve sağ kalımı etkileyen birçok farklı neden bilinmekle birlikte beslenme alışkanlıklarının ve fiziksel aktivitenin tedavi üzerindeki etkileri ile ilgili sınırlı veri bulunmaktadır. Bu çalışmada, ileri evre küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) tanılı hastaların beslenme alışkanlıklarının ve fiziksel aktivite düzeylerinin kemoterapi tedavisine yanıt ve sağ kalım üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem 05.01.2023-05.07.2023 tarihleri arasında kliniğimizde ilk kez evre 4 KHDAK tanısı alan, ECOG performans skoru 2 ve altında olan, ilk tedavi protokolü olarak platin bazlı kemoterapi planlanmış hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaş, cinsiyet, boy, kilo ve vücut kitle indeksi, eğitim düzeyi, meslekleri, yaşadıkları bölgeler, sahip oldukları komorbid hastalıklar, patolojik tanıları, metastaz bölgeleri, sigara öyküleri, ECOG performans skorları kaydedildi. Tedavi başlangıcında "Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği", "24 Saat Besin Tüketim Kaydı", "Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi", Besin Tüketim Sıklığı Formu" ve "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği" kullanılarak hastaların beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyleri ve yaşam kaliteleri değerlendirildi. Hastaların 7 günlük ortalama adım sayısı hesaplandı. Hastaların beslenme alışkanları, fiziksel aktivite düzeyleri ve yaşam kaliteleri ile tedavi yanıtı, tedaviye bağlı yan etkiler, 6 ay sonundaki sağ kalım ve progresyonsuz sağ kalım arasındaki ilişki araştırıldı. Bulgular Çalışmaya 35'i erkek olmak üzere toplam 37 hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 63.49'du. Hastalarda 6 aylık sağ kalım %81.1 oranında, progresyonsuz sağ kalım ise %62.2 oranındaydı. Tedavi yanıtlarına bakıldığında hastaların %35.1'inde progresyon, % 54.1'inde kısmi regresyon, %8.1'inde tam regresyon mevcuttu. Hastaların yaş ve beden kitle indeksleri ile 6 aylık sağ kalımları arasında ilişki saptanmadı. Hastaların patolojik tanısı ile 6 aylık sağ kalım, progresyonsuz sağ kalım ve tedavi yanıtları arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Altı aylık sağ kalım, fiziksel olarak minimal aktif hastalarda, inaktif hastalara göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p: 0.022). Akdeniz diyetine uyum gösteren hastalarda, Akdeniz diyetine uyumsuz hastalara kıyasla 6 aylık sağ kalım anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p: 0.019). Ancak tedavi yanıtı ve progresyonsuz sağ kalım ile Akdeniz diyet uyumu ve fiziksel aktivite düzeyi arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Besin tüketim sıklığı ve sağlıklı yaşam skorları ile tedavi yanıtı ve progresyonsuz sağ kalım arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Akdeniz diyet uyumu yüksek olan hastalarda kemoterapiye bağlı gastrointestinal sistem yan etkisi gelişme oranı anlamlı derecede daha düşük saptandı (p<0.001). Sonuçlar Çalışmamızda fiziksel olarak aktif olmanın ve Akdeniz diyetine uyumlu beslenmenin 6 aylık sağ kalım ve kemoterapiye bağlı yan etki gelişimi açısından olumlu etkilerinin olduğu gösterilmiştir. Ancak tedavi yanıtı ve progresyonsuz sağ kalım üzerinde etkileri gösterilememiştir. Kemoterapi alan ve gastrointestinal sistem yakınmaları fazla olan akciğer kanseri hastalarına Akdeniz diyeti güvenle önerilebilir. Akciğer kanseri tanısı alan bireylerin fiziksel aktivite düzeylerini arttırmaya yönelik teşvik edilmeleri tedavi sürecinde faydalı olabilir. Anahtar kelimeler: akciğer kanseri, Akdeniz diyeti, fiziksel aktivite