Beyşehir, Eğirdir, Çivril, Suğla, Karataş, Kovada ve Gölhisar göllerinin su, sediman ve balık (Carassius gibelio) örneklerinde bazı ağır metal konsantrasyonlarının belirlenmesi

Bu çalışmada Göller Bölgesi'nde yayılış alanı gittikçe artan, göllerdeki yüksek üreme potansiyeli nedeniyle dikkat çeken ve son yıllarda gıda amaçlı tüketimine başlanan Carassius gibelio bireylerinde ve türün bulunduğu ortamda ağır metal konsantrasyonlarının araştırılması, bu bağlamda halk sağlığı ve ekolojik risk faktörlerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla Göller Bölgesi'nde coğrafik ve antropolojik olarak önem arz eden 7 adet gölden (Beyşehir, Eğirdir, Çivril, Suğla, Karataş, Kovada ve Gölhisar) belirlenen toplam 25 adet istasyondan, yağışlı ve kurak mevsimlerde alınan su ve sediman numunelerinde, Carassius gibelio bireylerine ait kas dokusu ve sindirim kanalı numunelerinde Pb, Cd, Cr, Cu ve Zn elementlerinin konsantrasyonlarını belirleme çalışmaları yapılmıştır. Ağır metal konsantrasyonlarının belirlenebilmesi için ICP-OES analiz yöntemi kullanılmıştır. Tespit edilen ağır metal konsantrasyonları ile, ulusal ve uluslar standartlarda belirlenen limit değerler karşılaştırılmış, insan sağlığı risk değerlendirmeleri ve ekolojik risk değerlendirmeleri yapılmıştır. Balıkların kas dokusundan elde edilen ortalama ağır metal yoğunluklarının ulusal/uluslararası sınır değerlerin altında kaldığı, EDI, THQ ve CR tehlike oranlarını aşmadıkları, dolayısıyla da halk sağlığı açısından bir risk olmadığı belirlenmiştir. Sindirim kanalı TF değerleri hesaplanmıştır ve Pb, Cd ve Cr için biyomagnifikasyon tespit edilmiştir. BAF sonuçlarına göre göl suyundan balık dokusuna Cu elementi yönünden birikim tespit edilmiştir. Tatlısu sediman risk faktörleri hesaplandığında, göllere ve elementlere göre değişen düşük – orta ve yüksek oranda risk ve kirlilik oranları belirlenmiştir. Mevcut çalışma, 7 gölde su, sediman ve balık dokusunda ağır metal konsantrasyonlarının belirlenmesi için eş zamanlı olarak yapılmış ilk çalışma niteliğindedir. Ayrıca halk sağlığı ve ekolojik risk faktörleri söz konusu göller için ilk kez hesaplanmıştır.