Bilinçli farkındalığın sınav kaygısı ile ilişkisinde yaşantısal kaçınma ve bilişsel birleşmenin aracı rolü

Bu araştırmada, bilinçli farkındalığın sınav kaygısı ile ilişkisinde yaşantısal kaçınma ve bilişsel birleşmenin aracı rolü incelenmiştir. İlişkisel tarama modeline dayalı olarak yürütülen çalışmanın örneklemini, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Samsun ilinde öğrenim görmekte olan ve yaşları 14 ile 17 arasında değişen 322 ortaöğretim öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma verileri, Kişisel Bilgi Formu, Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ), Kaçınma ve Birleşme Ölçeği – Gençler 8 (KBÖ-G8) ve Westside Sınav Kaygısı Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra Pearson korelasyon analizi ve aracılık etkisini incelemek amacıyla SPSS Macro PROCESS 4.2 programı kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, araştırmanın öne sürdüğü dört hipotezin tamamının istatistiksel olarak anlamlı biçimde desteklendiğini göstermiştir. Bilinçli farkındalık düzeyi arttıkça sınav kaygısında anlamlı bir azalma gözlemlenmiş; ayrıca bilinçli farkındalık, yaşantısal kaçınma ve bilişsel birleşme düzeylerini negatif yönde yordamıştır. Bununla birlikte, yaşantısal kaçınma ve bilişsel birleşme, sınav kaygısını pozitif yönde yordayan değişkenler olarak bulunmuştur. Aracılık analizi sonucunda, yaşantısal kaçınma ve bilişsel birleşmenin, bilinçli farkındalık ile sınav kaygısı arasındaki ilişkide anlamlı birer aracı rol üstlendiği saptanmıştır. Kurulan model, sınav kaygısındaki varyansın %33'ünü açıklamıştır.