Bipolar bozuklukta fibroblast büyüme faktörü-2 (FGF-2) ve fibroblast büyüme faktörü-9 (FGF-9) düzeyleri

Bipolar bozukluk (BB); akut duygudurum dönemleri (manik, hipomanik, depresif veya karma) bulunan ve akut dönemler arası şikayetlerin olmadığı veya eşik altı belirtilerin bulunduğu kronik, ataklarla seyreden psikiyatrik bir hastalıktır. Fibroblast Büyüme Faktörlerinin (FGF'lerin) duygudurum bozukluklarındaki rolüne olan ilgi, ölüm sonrası insan örneklerindeki gözlemlere dayanarak 10 yıldan fazla bir süre önce başlamıştır. O zamandan beri, hem insan çalışmalarında hem de hayvan modellerindeki çok sayıda kanıt bir araya gelerek FGF ailesinin birçok nöropsikiyatrik hastalığa sebep olabileceğini düşündürmüştür. Çalışmamızın amacı, Bipolar Bozukluk (BB) ile takipli hastalarda FGF-2 ve FGF-9 düzeylerinin sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılması ve bu moleküllerin atak için (manik/depresif) bir biyobelirteç olup olamayacağının ortaya koyulmasıdır. Çalışmaya, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Kliniği ve Polikliniği'ne başvuran ve DSM-5 tanı ölçütlerine göre BB tanısı almış 121 hasta (47 ötimik, 37 manik, 37 depresif) dahil edilmiştir. Hastalarla benzer sosyodemografik özelliklere sahip 67 sağlıklı kontrol alınmıştır. Sosyodemografik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D), Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMDÖ) ve DSM-5 Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme-Klinik Versiyonu (SCID-5-CV) uygulanmıştır. Tüm katılımcılardan 8-12 saat açlık sonrası FGF-2 ve FGF-9 düzeyleri için periferik kan alınmıştır. Hastaların yaş ortalaması 41,11±12,05 yıl, sağlıklı kontrollerin yaş ortalaması 41,12±9,18 yıldır. Hastaların %55,4'ü, sağlıklı kontrollerin %58,2'si kadındır. Hasta atak (manik+depresif) grubunda FGF-2 düzeylerinin, hem ötimik hasta grubuna göre, hem de kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük düzeylerde olduğu, buna karşın ötimik hasta grubu ve kontrol arasındaki farkın anlamlı olmadığı saptanmıştır. Hasta atak (manik+depresif) grubunda FGF-9 düzeylerinin, ötimik hasta grubuna göre anlamlı derecede düşük düzeylerde olduğu, kontrol grubuna göre yine düşük düzeyde olsa da istatistiksel olarak anlamlı bir farkın bulunmadığı, ötimik hasta grubu ve kontrol grubu arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır. Manik hastalarda ve depresif hastalarda FGF-2 ve FGF-9 düzeyleri benzer saptanmıştır. ROC analizi yapıldığında; atak grubunda (depresyon+mani) FGF-2 için kesim (cut-off) değeri ≤26,83 pg/mL, sensitivite %56,8, spesifite %74,6, PPD %71,2, NPD %61,0, ROC eğrisi altındaki alan±standart hata=0,646±0,046 olarak saptanmıştır. FGF-9 için ise kesim (cut-off) değeri ≤24,15 pg/mL, sensitivite %71,6, spesifite %50,7, PPD %61,6, NPD %61,8, ROC eğrisi altındaki alan±standart hata 0,599±0,048 olarak saptanmıştır. Sonuç olarak FGF-2 ve FGF-9'un BB'da depresif ya da manik atak için bir biyobelirteç olabileceği, özellikle belli kesim noktalarında atak tahmini için kullanılabileceği söylenebilir. Çalışmamız BB grubunda FGF-2 ve FGF-9'u birlikte değerlendiren ilk çalışma olup, FGF'lerin BB etiyolojisindeki yerini belirlemek için daha fazla sayıda çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Bipolar Bozukluk, İki Uçlu Duygudurum Bozukluğu, Fibroblast Büyüme Faktörü (FGF), FGF-2, FGF-9