Bir kamu kurumunda çalışan personellerde yeme farkındalığı, sezgisel yeme davranışı ve akdeniz diyeti kalite indeksi (KIDMED) arasındaki ilişkinin belirlenmesi

Bu çalışma, Mayıs-Ağustos 2023 tarihleri arasında bir kamu kurumunda çalışan, çalışmaya katılmaya gönüllü, yaşları 18-65 yıl arasında değişen 312 kurum personeli ile yürütülmüştür. Çalışma; kamu personellerinde yeme farkındalığı, sezgisel yeme durumu ve Akdeniz diyetine uyum arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla yapılmıştır. Yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak katılımcılardan bir anket formu doldurmaları istenmiştir. Ankette; katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, yaşam tarzı alışkanlıkları, bazı beslenme alışkanlıkları sorgulanıp Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30), Sezgisel Yeme Ölçeği (IES-2) ve Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi (KIDMED) uygulanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 39.2±9.83 yıl olup %13.8'i bir diyet uyguladığını belirtmiştir. Beden Kütle İndeksi (BKİ) sınıflamasına göre çalışmaya katılan bireylerin %49.4'ü normal, %41.7'si hafif şişmandır. Kadınların %73.2'si normal, %22'si hafif şişman; erkeklerin %33'ü normal, %55.1'i hafif şişmandır. Kadın ve erkeklerin BKİ değerleri ortalaması sırasıyla 23.8±3.91 kg/m2 ve 26.2±3.32 kg/m2'dir. Yeme Farkındalığı Ölçeği alt faktörlerinden duygusal yeme ve enterferans puan ortalamaları erkeklerde kadınlara göre, yeme kontrolü ve farkındalık puan ortalamaları kadınlarda erkeklere göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0.05). Sezgisel Yeme Ölçeği puan ortalamaları değerlendirildiğinde; sezgisel yeme alt faktörlerinden 'açlık, tokluk sinyallerine göre yeme' en yüksek, 'duygusal nedenler yerine fiziksel nedenlere bağlı yeme' en düşük puan ortalamasına sahiptir. Sezgisel yeme ile cinsiyet ilişkisi değerlendirildiğinde kadınların duygusal nedenler yerine fiziksel nedenlere bağlı yeme puan ortalamasının erkeklere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Katılımcıların Akdeniz diyetine uyumları arttıkça disinhibisyon, duygusal yeme, yeme kontrolü, yeme disiplini, farkındalık ve enterferans puanlarının artış gösterdiği bulunmuştur (p<0.05). Katılımcıların Akdeniz diyetine uyumları arttıkça açlık-tokluk sinyallerine göre yeme, beden-besin seçimi uygunluğu ve Sezgisel Yeme Ölçeği puanlarının arttığı, koşulsuz yeme izni puanının ise azaldığı tespit edilmiştir (p<0.05). Bu çalışmada diyet kalitesinin yeme farkındalığının bazı alt faktörleri ve sezgisel yeme durumu ile bağlantılı olduğu saptanmıştır. Ayrıca bu ilişkinin cinsiyet, BKİ ve yaş gibi faktörlerden etkilendiği bulunmuştur. Elde edilen verilerin bu alanda yapılacak çalışmalarla desteklenmesinin faydalı olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Yeme farkındalığı, sezgisel yeme davranışı, Akdeniz diyeti.