"Bir kuşak bir yol projesi" ve "Kapsamlı stratejik ortaklık anlaşması" bağlamında İran-Çin ilişkilerinin, neoklasik realizm çerçevesinden değerlendirilmesi

Araştırma, özellikle son yirmi yılda ekonomisinin hızlı büyüme hızları ile tüm dünyanın dikkatini çeken Çin'in, ABD (Amerika Birleşik Devletleri) ve BMGK (Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi) yaptırımları ile mücadele eden İran ile olan ilişkilerini BKBYP (Bir Kuşak Bir Yol Projesi) ve 25 yıllık KSOA (Kapsamlı Stratejik Ortaklık Anlaşması) bağlamında incelemek amacıyla planlanmıştır. Teorik yaklaşım olarak ise hem uluslararası etkileri hemde yerel etkileri inceleyebilmek için neoklasik realizm seçilmiştir. Araştırmada, BKBYP ve KSOA'nın içeriği, Çin ve İran açısından anlamı, bu ülkeleri bu girişim ve anlaşmaya götüren nedenler ve BKBYP ve KSOA' nın bu iki ülkeye ve uluslararası sisteme etkileri değerlendirilmiştir. Araştırmada, giriş bölümünden sonra ikinci bölümde teorik yaklaşım ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Çin ve İran dış politikalarının genel esasları ile Çin-İran ilişkileri tarihsel ve belli konular üzerinden ele alınmıştır. Dördüncü bölümde BKBYP , beşinci bölümde KSOA incelenmiştir. Altıncı bölümde, BKBYP ve KSOA neoklasik realizm açısından ele alınmış ve değerlendirilmiştir. Son bölümde ise, genel bir değerlendirme yapılmıştır. Çin'in BKBYP'ni başlatmasına neden olan başlıca faktörlerin, Çin'in artan enerji gereksinimi, enerji güvenliği ve artan üretimin pazarlanacağı yeni pazar arayışı olduğu anlaşılmaktadır. İran açısından değerlendirildiğinde, BKBYP İran için gereksinim duyulan enerji ve ulaşım altyapı yatırımları için yegane finans kaynağı anlamına gelmektedir. Ayrıca İran, Çin ile olan bağlantılarını uluslararası yalnızlıktan çıkmak içinde kullanmak istemektedir. Araştırmada, BKBYP ve KSOA'nın Çin'e faydasının İran'dan daha fazla olacağı, İran'ın ise ''Doğuya Bakış'' vizyonu çerçevesinde böyle bir anlaşmaya gitmesinden başka çaresinin olmadığı değerlendirilmektedir. Ayrıca Çin'in uluslararası sistemle karşı karşıya gelmeden bu anlaşmayı uygulamaya çalışacağı, İran'ın ise anlaşma ile ABD'yi dengelemek için Çin'i yanına almaya çalıştığı kanaatine varılmıştır. Sonuç olarak, KSOA'nın geleceğinin, Çin'in ABD ile ve İran'ın ABD ile olan ilişkilerine sıkı sıkıya bağlı olduğu anlaşılmaktadır. Bu araştırma ile, neoklasik realizm BKBYP ve KSOA bağlamında incelenmiş, uluslararası sistem ve güç dengesinin, Çin ve İran'ın ekonomik ihtiyaçları ile etkileşerek BKBYP ve iki ülke arasında yapılan KSOA gibi dış politika çıktılarına dönüştüğü sonucuna varılmıştır.