Bir tüketim olgusu olarak NFT: Bireysel ve toplumsal etkilere dair keşifsel bir araştırma

Yeni teknolojilerin kullanımı ile tüketici davranışı eğilimleri değişiklik göstermektedir. Tıpkı internet teknolojilerinin hayatımıza girmesiyle ortaya çıkan yeni tüketim olguları gibi (Murero, 2001: 144), blok zincir teknolojisinin de yeni tüketim eğilimlerini ortaya çıkarması muhtemel görülmektedir. Bu bağlamda, mevcut araştırmada yeni bir tüketim olgusu (Lee ve Kwon, 2022: 1) olarak ortaya çıkan NFT‟lerin bireysel ve toplumsal etkileri keşfedilmeye çalışılmıştır. Henüz emekleme aşamasında olan bu teknoloji (Zarifis ve Castro, 2022: 11; Ali vd., 2022: 9) gelecekte internet ve sosyal medyanın etkilediği gibi hayatımızı etkileme potansiyeline sahiptir (Ardavanis, 2022: 77). Bu doğrultuda sınırları çizilen kavramsal çerçevede Genişletilmiş Benlik Teorisi (Belk, 1988), Sahiplik Etkisi Teorisi (Thaler, 1980), FOMO, savunmasız tüketiciler ve tüketici güçlendirmesi kavramlarından faydalanılmıştır. Araştırmada Moustakas (1994)'ın adımlarını oluşturduğu transandantal fenomenoloji yaklaşımı benimsenmiştir. Sekiz katılımcı ile yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda katılımcıların NFT deneyimine yönelik önemli bulgular keşfedilmiştir. Katılımcıların NFT'ler ile ilgili deneyimlerine ait değişmez bileşenleri beş farklı dokusal tema ortaya çıkarmıştır. Dokusal temalar katılımcıların NFT deneyimlerini nasıl tanımladıklarını açıklamaktadır. Söz konusu temalar "NFT'ler ile temas süreci", "NFT satın alım sonrası deneyimler", toplulukların önemi ve ekiplerin işlevi", "algılar, duygular ve hatıralar" ve "regülasyon ihtiyacı" olarak ifade edilmiştir. Yapısal analizlerde ise, katılımcıların davranışlarının ve deneyimlerinin arkasında yatan öz bilgilere ulaşılmıştır. NFT'lerin satın alınmasında ya da mint edilmesinde rol oynayan en temel güdünün para kazanma arzusu olduğu ortaya çıkmıştır. NFT'lerin statü kazanma ve sosyal olarak kabul görme arzularına ulaşmada aracı bir rol üstlendiği görülmüştür. Bulgular, katılımcıların blok zincir teknolojisine karşı güven duyduklarını göstermiştir. Ancak, proje ekiplerine karşı ciddi bir güvensizlik duygusu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, mevcut araştırmanın bulguları NFT yatırımcılarının finansal savunmasızlık ile başa çıkamadıklarını göstermektedir. Bu doğrultuda kanun yapıcıların düzenleme ihtiyacı net bir şekilde hissedilmektedir. Sonuçlar, kavramsal çerçevede belirtilen Genişletilmiş Benlik Teorisi (Belk, 1988), Sahiplik Etkisi Teorisi (Thaler, 1980), FOMO, savunmasız tüketiciler ve tüketici güçlendirmesi kavramlarının çıktıları ile örtüşmektedir. Tüm bu bilgilere ek olarak elde edilen bulgular, Denge Teorisi (Heider, 1958) ve Öz – Belirleme Teorisi (Deci ve Ryan, 1985) ile de desteklenmiştir.