Birinci beş yıllık sanayi planı kapsamında yapılan Sümerbank Fabrika yerleşkelerinin koruma bağlamında incelenmesi: Kayseri Sümerbank Bez Fabrikası örneği

Yıllar boyunca faaliyetlerini devam ettiren endüstri yapıları, gelişen teknolojiyle verimliliğini yitirmiş ve işlevsiz kalmıştır. Endüstri yapılarının yok olmasını engellemek, atıl kalmasını önlemek, bu yapıları gelecek nesillere aktarmak için 20. yüzyılda endüstri mirası kavramı ortaya çıkmıştır. Günümüze ulaşabilen endüstri yapı ve alanları için koruma yöntemlerinin geliştirilmesi üzerine çalışmalar yapılmıştır. Günümüzde, endüstri yapı ve alanlarının korunmasında en sık kullanılan yöntemlerden biri yeniden işlevlendirmedir. Yeniden işlevlendirme, eski yapının atıl kalması önlemek ve sahip olduğu değerleri korunmak için bir araçtır. Yapının ve alanın sahip olduğu kültürel miras değerlerinin belirlenmesi doğrultusunda önerilecek yeni işlev, mirasın özgün niteliklerinin korunmasına, aynı zamanda yeni verilen işlev doğrultusunda sürdürülebilir şekilde kullanımının devam etmesine yardımcı olacaktır. Türkiye Cumhuriyeti kurulduğu günden bu yana kalkınmayı, yenilikçi olmayı benimsemiştir. Ekonomi politikalarında devletçilik ilkesini esas alarak sanayileşme sürecine yatırımlar yapmıştır. Bu doğrultuda, Türkiye'nin öncelikli ihtiyaçlarının yer aldığı BBYSP hazırlanmış ve devlet 1930'lu yıllarda yeni fabrikalar kurmaya başlamıştır. Bu süreçte 1933 yılında Sümerbank fabrikası kurulmuştur. Türkiye'nin öncelikli ihtiyaçlarının yer aldığı BBYSP hazırlanarak, oluşturulacak ihtiyaçlar, hayata geçirilecek yatırımlar Sümerbank'a verilmiştir. Sümerbank tarafından kurulan fabrikalar, Türkiye'nin sanayi ve ekonomi alanında ilerlemesine öncülük etmiştir. Köklü bir geçmişe sahip olan Kayseri Sümerbank Bez Fabrikası günümüze gelene kadar dönüşümler yaşamıştır. Eğitim yapısına dönüştürülen ve bu süreçte birçok çağdaş ek ile desteklenen yerleşke yeniden işlevlendirme çalışmaları ile özgün ve karakteristik özelliğini kaybetmeden günümüze gelmiştir. Bu tezde, yerleşke içinde yer alan yapıların tarih içinde yaşadığı dönüşüm incelenmiştir. Yerleşkenin sahip olduğu özgün ve güncel değerlerin analizi yapılmıştır. Yapılan analizlerle, uygulanan yeniden işlevlendirme projesinin yerleşkenin kültürel miras değerlerinin korunması bağlamındaki rolü tartışılmış ve değerlendirilmiştir.