Bisfenol A uygulanan Wistar Albino sıçanlarda testis histolojisi e apoptoz üzerine likopen'in etkisi

Amaç: Bisfenol A (BPA), gıda ve içecek ambalajlama materyallerinde ham madde olarak kullanılan polikarbonat plastikler ve epoksi reçinelerin monomeri olan endokrin yıkıcı bir kimyasaldır. Likopen ise sebze ve meyvelerde doğal olarak bulunan karoten ailesine ait, çeşitli etkenlere bağlı olarak gelişen oksidatif stres sonucu açığa çıkan serbest radikallerin ortadan kaldırılmasında etkili bir antioksidan bileşiktir. Yapılan araştırmalarda BPA'nın, birçok organa olumsuz etkisinin olduğu ortaya konulmuştur. Bu çalışmada BPA'nın erkek genital sistem organlarından testis üzerine olan etkilerinin histolojik olarak ortaya konulması ve olası etkilerinin Likopen ile azaltılması ve/veya ortadan kaldırılmasını amaçlamaktayız. Yöntem: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma Biriminin Deney Hayvanları Laboratuvarı'ndan temin edilen, Wistar Albino suşu toplam (180-200 g) 35 erkek sıçan kullanıldı. Wistar Albino sıçanlar 1. Kontrol Grubu ( 14 gün hiçbir madde uygulanmadı) 2. Sham Grubu, (14 gün boyunca oral gavaj yöntemiyle 0,1ml etanol ile 0,1 ml/100g mısır yağı) 3. Bisfenol A Grubu (14. gün boyunca oral gavaj yöntemiyle 10 mg/kg Bisfenol A) 4. Likopen Grubu (14 gün boyunca oral gavaj yoluyla 4 mg/kg Likopen) 5. Bisfenol A + Likopen Grubu (14 gün boyunca oral gavaj yoluyla 10 mg/kg Bisfenol A ve 4mg/kg Likopen) olarak 5 gruba ayrıldı. Tüm hayvanlar deney sonlanıncaya kadar 12/12 saat karanlık/aydınlık periyodunda, 20–22°C oda sıcaklığında %50-60 nisbi nem bulunan standart hayvan oda ve kafeslerinde, dinlendirilmiş musluk suyu ve standart pellet yem ile beslenmiştir. Çalışmada testis dokusu değerlendirilirken steorolojik yöntemle (IHSS), seminifer tübüllerin çapları ölçüldü. Ölçümler sonucu herbir gruba ait seminifer tübüllerin çaplarının ortalama değerleri bulunarak gruplar arasındaki tübül yapı farklılıkları karşılaştırıldı. Hematoksilen- Eozin ile boyanan kesitler Johnsen's skorlaması ile değerlendirildi. Tüm veriler SPSS 21 istatistik programında ortalama ± standart hata hesaplandıktan sonra gruplar arasındaki farklar Kruskal Wallis, one-way ANOVA, Post Hoc LSD testi ve Student-t testi kullanılarak yapıldı, p<0.05 anlamlılık düzeyi esas alındı. Bulgular: Testiste yapılan histolojik ve morfolojik değerlendirmeye göre, BPA grubunun Kontrol, Sham ve LKP gruplarına göre bozuk olduğu ve BPA+LKP grubunda LKP'nin bu bozukluğu önlediği gözlendi. DNA hasarının değerlendirilmesinde Kontrol, Sham, LKP ve BPA+LKP grupları arasında spermatogoniyum ve spermatositlerde TUNEL pozitif boyanan hücrelerde anlamlı fark gözlenmezken, BPA grubunda spermatogoniyum ve spermatositlerde TUNEL pozitif boyanan hücreler Kontrol, Sham ve LKP gruplarına göre anlamlı derecede yüksek bulundu. BPA ve BPA+LKP grupları karşılaştırıldığında BPA+LKP grubunda TUNEL pozitif boyanan hücrelerin sayısında BPA grubuna göre anlamlı derecede azalma gözlendi. TUNEL sonuçlarını desteklemek amacı ile yaptığımız aktif kaspaz immunohistokimyasal (IHC) değerlendirmelerine göre; Kontrol, Sham, LKP ve BPA+LKP grupları arasında spermatogoniyumlarda aktif kaspaz IHC pozitif boyanan hücrelerde anlamlı fark gözlenmezken, BPA grubunda spermatogoniyumlarda aktif kaspaz IHC pozitif boyanan hücreler Kontrol, Sham ve LKP gruplarına göre anlamlı derecede yüksek bulundu. BPA ve BPA+LKP grupları karşılaştırıldığında BPA+LKP grubunda aktif kaspaz IHC pozitif boyanan hücrelerin sayısında BPA grubuna göre anlamlı derecede azalma gözlendi. Gruplar arası MDA, GSH ve GPx değerleri kıyaslandığında; BPA grubunun MDA değerleri diğer deney gruplarına göre anlamlı olarak yüksek bulunurken, BPA grubunda GSH ve GPx değerleri değerleri diğer deney gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı olarak düşük bulundu. Ayrıca deneklerin deney başında ve deney sonundaki vücut ağırlıkları ölçülerek değerlendirmeye alınmıştır. Tüm gruplardaki deneklerin deney öncesi ve deney sonrası vücut ağırlıkları karşılaştırıldığında sıçanların vücut ağırlıklarında artışlar görüldü ve istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlendi. Sonuç: Elde ettiğimiz bulgular doğrultusunda düşük doz BPA 'nın testiste oluşturduğu toksik hasara 4mg/kg LKP'nin koruyucu etkisi olduğu fakat hasarı tamamen engellemediği sonucuna vardık. Anahtar Sözcükler: Bisfenol A (BPA), Likopen, Wistar Albino Sıçanı, Testis