Biyokimyasal yöntemle kömürdeki yanabilir kükürdün giderilmesi

BİYOKİMYASAL YÖNTEMLE KÖMÜRDEKİ YANABİLİR KÜKÜRDÜN GİDERİLMESİ (Yüksek Lisans Tezi) Meltem ÇUBUK GAZI ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ 1999 ÖZET Son yıllarda dünyada yaşanan petrol krizleri, uzun yıllar enerji talebini karşılayabilecek miktarda rezervi bulunan kömürle yapılan çalışmaların önemini artırmaktadır. Yüksek linyit rezervine sahip ülkemizde ise linyitlerin yüksek kükürt içerikli oluşu kullanımını sınırlamaktadır. Özellikle termik santrallerde tüketilen linyitler, yanma sonucu oluşan S02 ve S03 emisyonları ile hava kirliliğini teşkil etmekte ve yaşamı olumsuz yönde etkilemektedir. Hava kirliliği son yüzyılın en önemli sorunlarından biri olup, gerekli tedbirler alınmadığı takdirde insanlığın geleceğini tehdit eder hale gelecektir. Bu amaçla endüstriyel şartlara uygunluk açısından Çayırhan Termik Santrali işletme koşullarındaki kömür örnekleri üzerinde yanabilir kükürdün giderilmesi çalışmaları yapılmıştır. Toplam kükürt içeriği, 105 °C'da kurutulmuş kömürde % 3,24 olan ve yaklaşık 0,106 mm tane boyutundaki kömür örneklerinin % 20'lik süspansiyon çözeltilerinde çalışılmıştır. Kömürde yanabilir kükürt giderimiçalışmalarında oda sıcaklığına yakın sıcaklıklarda etkili olan Thiobacillus ferrooxidans ve Thiobacillus thiooxidans bakterileri birlikte kullanılmış ve bakteri besin maddesi olarak pancar melası denenmiştir. Çalışma iki aşamalı olarak yürütülmüştür. İlk aşamasında bu bakteriler çoğaltılmış, daha sonraki aşamada ise bu bakterilerle kömürdeki yanabilir kükürdün giderilmesinde maksimum verimi sağlayan optimum koşulların belirlenmesine çalışılmıştır. Yanabilir kükürt miktarındaki en çok azalma sterilize edilmemiş kömürde, % 5 Thiobacillus ferrooxidans, % 5 Thiobacillus thiooxidans aşılamalarında, pH değeri 3, 0,2 g melas/g kömür, çalkalama hızı 70 rpm ve sıcaklık 40 °C olan deney şartlarında 7 gün süreyle elde edilmiş ve % 78,2'lik bir verimle kükürt giderilebilmiştir. Bilim Kodu : Anahtar Kelimeler : Kükürt giderimi, Kömür, Thiobacillus ferrooxidans, Thiobacillus thiooxidans. Sayfa Adedi : 96 Tez Yöneticisi : Yrd. Doç. Dr. Metin GÜRÜ