Biyotinidaz eksikliği olan hastalarda klinik ve genotipik özelliklerin değerlendirilmesi

Giriş: Biyotinidaz eksikliği (BE), insidansı dünyada 1:40000-60000 doğum olan otozomal resesif geçişli nörokutanöz bulguların olduğu metabolik bir hastalıktır. Serum biyotinidaz aktivitesine göre tam eksiklik(<%10 aktivite), kısmi eksiklik(<%10-30 aktivite) ve taşıyıcılık(<%30-50) aktivite olarak tanımlanmaktadır. 4 ekzondan oluşmakta olan bu gende gün geçtikçe tanımlanan mutasyon sayısı artmış, fenotip ve genotip korelasyonu sağlanamamıştır. Amaç: Çalışmamızda biyotinidaz eksikliği nedeniyle takipli hastaların demografik, klinik ve karakteristik özellikleri ile genetik analizleri incelenmesi, fenotip ve genotip ilişkisinin değerlendirilmesi hedeflendi. Yöntem ve Gereç: Akdeniz üniversitesi tıp fakültesi çocuk metabolizma polikliniğine Ocak 2018-Eylül 2021 tarihleri arasında başvurmuş tüm biyotinidaz eksikliği olan hastaların dosyalarının incelenmesi, demografik özellikleri, klinik ve laboratuvar verileri ile genetik analizlerinin kaydedilmesi, biyotinidaz enzim aktiviteleri ile varyantlar arasında ilişkilerin gösterilmesi, fenotip ve genotip ilişkisinin ortaya konulması planlandı. Veriler IBM SPSS Statistics 18 © Copyright SPSS Inc. 1989, 2010 yazılımı kullanılarak analiz edildi. Bulgular: Dosyası incelenen 107 hastanın %60'ı erkek, %47'si kızdır. Yaş ortalamaları 61,06±52,83 ay olarak hesaplanmıştır. Hastaların en sık görüldüğü bölge %33 oranında Akdeniz Bölgesi ve %21 oranında Antalya ilindendi. Akraba evliliği oranımız %35,5'tir. Biyotinidaz enzim aktivite ortalamaları 1,80±1,03 nmol/dk/ml'dir. Hastaların %14'ü tam eksiklik, %46'7 si kısmi eksiklik, %39,3'ü taşıyıcı grupta yer almaktadır. % 15,9 hastada semptom mevcut olup %7,5 cilt ve %6,5 saç bulgusu, %4,7'sinde nöromotor gelişim geriliği, %3,7 konvülziyon en sık gözlenen semptomlardır. Hastalar tam eksiklik, kısmi eksiklik ve 52 taşıyıcı olarak gruplandırıldığında yaş ortalaması en düşük olan grup taşıyıcılar 21,5 ay olarak bulundu. Akrabalık öyküsü %66,7 oranında tam eksiklik grubunda fazla tespit edildi. Semptomatik olan 17 hasta değerlendirildiğinde ise istatistiksel olarak anlamlı sonuca ulaşılamadı.107 hastanın 83'ünde mutasyon saptanmıştır. En sık görülen mutasyon %47 heterozigot p.D444H mutasyonudur. Tam eksikliğe sahip olanlarda %62,5 oranında homozigot p.Q456H, kısmi eksiklikte heterozigot p.D444H, taşıyıcı grupta ise homozigot p.D444H mutasyonu bulundu. Frame shift mutasyonu sadece Ege ve Akdeniz Bölgesi'nde bulundu. Sonuç: Metabolik bir hastalık olan biyotinidaz eksikliğinde yenidoğan tarama programları ile erken tanı ve tedavi imkanı sağlanmıştır. BTD enzim aktivitesi tanıda esas olsa da BTD gen analizinin yapılması tanının desteklenmesi, hastanın komplikasyonlar açısından takibi ve genotip - fenotip ilişkisinin belirlenmesinde önem taşımaktadır. Anahtar kelime: biyotinidaz eksikliği, kalıtsal metabolik hastalık, genotip – fenotip ilişkisi