Migrenli hastalarda transkranial ultrasonografi yoluyla beyin dokusu değişikliklerinin incelenmesi ve depresyonla ilişkisi

Amaç: Bu çalışmada migren hastalarında transkranial ultrasonografi ile derin beyin parankim yapılarının incelenmesi ve migren seyri, prognozunu ve tedavi seçiminde önemli bir etmen olan depresyonla ilişkisinin araştırılması planlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 2018- 2021 yılları arasında Akdeniz Üniversitesi Nörosonoloji Laboratuarında ultrasonografi kayıtları bulunan 43 sağlıklı kontrol ve Uluslararası Baş Ağrısı Derneği kriterine göre auralı ve aurasız migren tanısı alan 42 hastanın ultrasonografi verileri dahil edildi. Katılımcıların Hamilton Depresyon ölçek sonuçları ve migrenlilerin MIDAS skorları ve sosyodemografik verilerini içeren kayıtları da retrospektif olarak değerlendirmeye alındı. Bulgular: Sosyodemografik olarak, migrenlilerde aile öyküsü ve sigara kullanımı kontrollere göre daha sık gözlendi (p=0,001, p=0,046). Migrenli hastalarda, kontrol grubuna göre Hamilton Depresyon skorları daha yüksek saptandı (p=0,008). Migrenlilerde lateral ventrikül frontal horn genişliği kontrollere göre daha küçük olarak saptandı (p=0,003, p<0,001). Kontrol grubunda, yaş ve üçüncü ventrikül genişliği arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü orta düzeyde bir ilişki bulundu (p:0,006, r: 0,412). Migrenli hastalarda Hamilton Değeri ve MIDAS skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü orta düzeyli bir ilişki saptandı (p:0,002, r:0,470). Hamilton Depresyon Skorları 8 ve üzerinde olanların, azalmış Rafe ekojenitesine sahip olma oranı (%79), Hamilton skorları 8 altında olanlara göre (%53) istatistiksel olarak daha yüksek gözlendi (p=0,012). Kontrol grubunda, Rafe Nükleus ekojenitesinde azalma saptananların Hamilton değeri, normal ekojenite saptananların Hamilton değerlerine göre daha yüksek oranda, istatistiksel olarak anlamlı şekilde 8 ve üzerinde saptandı (p=0,01). Migren grubunda ise Hamilton değerleriyle Rafe Nükleus grupları arasında anlamlı ilişki bulunamadı (p=0,707). Diğer sosyodemografik veriler, ultrasonografi bulguları açısından iki grup arasında istatistiksel anlamlı farklılık gözlenmedi. Beyin sapı Rafe Nükleus ekojenitesi ile hastalık süresi, sıklığı, yaş, cinsiyet, atak tedavisi, atak ilaç sayısı ve profilaktik tedavi grubuyla ilişki saptanmadı. Tartışma: Çalışmamızda, genel olarak yüksek Hamilton Depresyon değerleri, Rafe Nükleus ekojenitesinde azalmayla ilişkili saptandı. Ayrı gruplar halinde bakıldığında, kontrol grubunda da yüksek depresyon skorları ve azalmış Rafe Nükleus ekojenitesi ilişkili bulunmuş olup, migrenlilerde bu ilişki gözlenemedi. Her 2 grupta Substansia Nigra alansal ölçümü ve üçüncü ventrikül ölçümü arasında istatistiksel fark saptanmamış olup, migrenlilerde lateral ventrikül frontal horn daha dar olma eğilimindeydi. Mevcut veriler Rafe Nükleus ekojenitesindeki azalmanın depresyonla ilişkilendirilebileceğini göstermekte olup, depresyon eşlik eden hastalıklarda transkranial ultrasonografiyle bu nükleus ekojenitesinin değerlendirilmesi klinik açıdan uygulanabilir olarak görünmektedir. Sonuç: Mevcut bulgular değerlendirildiğinde, Rafe Nükleus ekojenitesindeki azalma ön planda depresyon ile ilişkilidir. Birçok nörolojik hastalığa eşlik eden ve yaşam kalitesini azaltan depresyonun sebep olduğu değişiklerin transkranial ultrasonografiyle tespiti, klinikte yardımcı yöntem olarak faydalı görünmektedir.