Bütünleşik tedarik zinciri ağlarında bilişim paylaşım ölçüm modeli

Son yıllarda tedarik zinciri yönetimi konusu, hem akademik hem de endüstri alanında çok büyük bir şekilde ilgi görmeye başlamıştır. Rekabetin küreselleşmesi, ürün yaşam döngüsünün kısalması, zamana dayalı rekabet ve hızlı değişim, firmaların tedarik zinciri stratejilerini tekrar düşünüp tasarlamaları gerektiğini göstermiştir. Bu gelişmeler ışığında firmalar tedarik zincirlerinde bilişim sistemlerinin var olmasının önemini kavramaya başlamışlardır. Bilişim teknolojileri yakın zamana kadar genellikle alt kademe ve orta kademe yöneticilerin rutin işlerini kolaylaştırmıştır. Günümüzde ise özellikle hızlı bilgisayar işlemcileri, gelişen veri tabanı yazılımları ve internet teknolojileri, üst yönetimin stratejik kararları üzerinde önemli bir etki oluşturmaya başlamıştır. Gelecekte, şirketler arasındaki seviyeleri ve farklılığı belirleyecek en kuvvetli faktör, bilgi akışı olacaktır. Bilgi akışı ise bilişim teknolojilerinin sistemlere bütünleşmesi ile mümkün olmaktadır. Bir işletmenin başarısında başrol üstlenecek faktör, topladığı, işlediği ve dağıttığı bilgiden değer oluşturma becerisi ve bu değeri ele geçirmek için geliştirdiği iş modeli olacaktır. Bu modelin işleyişi tedarik zinciri üyeleri arasındaki bilişim paylaşımının sağlanmasına bağlı olacaktır. Bilişim paylaşımı, tedarik zinciri yönetimi aşamaları ve üyeleri arasında kritik rol oynamaktadır. Tedarik zinciri üyeleri arasında paylaşılması gereken bilgiler zincir üyeleri için yararlı bilgilere dönüşecektir. Bu nedenle paylaşılması gereken bilgilerin belirlenmesi ve bu paylaşımın ölçümüne ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada bütünleşik tedarik zincir ağındaki elemanlar arasındaki bilişim paylaşımı ölçüm modeli geliştirilmiştir. Model anket yöntemi yardımıyla veri toplanması ile başlayıp toplanan nicel verilerin yapısal denklemler yardımıyla nitel hale getirilmesi ile devam eder. Elde edilen nitel veriler yapay zeka yöntemlerinden endüktif öğrenme yöntemi ile işlenir. Endüktif öğrenme yöntemlerinden RULESX yardımıyla bilişim paylaşım kuralları çıkarılır. Bu kurallar sayesinde bir işletmenin tedarik zincir ağındaki bilişim paylaşımı ölçülebilmekte bu ölçüm sayesinde işletmeye tedarik zinciri ağında iyileştirme yapabilmesi için öneriler sunulabilmektedir. Model sektör bağımsız olup kolaylıkla uygulanabilecek niteliktedir. Hazırlanan anket toplam 23 firmaya uygulanarak bu firmaların bilişim paylaşım değerleri ölçülmüştür. Anket firmalara sanal ortamda uygulanmıştır. Sonuç olarak firmaların bilişim paylaşımının tüm tedarik zincirleri boyunca zayıf olduğu görülmüş, özellikle perakendeci aşamasında bilişim paylaşımının çok az olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bütünleşik tedarik zincir ağları, bilişim paylaşımı, endüktif öğrenme, bilişim paylaşımı ölçümü