Celilabad İlçesi ve Çevresi Halk Edebiyatı ve Folkloru Üzerine Bir İnceleme

ÖZ: Celilabad İlçe`si Azerbaycan devleti sınırlarının güney kısmında yerleşiyor. Celilabad`a 1967 senesinde Azerbaycan`ın Nahçivan muhtar devletinde doğmuş ünlü yazar Celil Memmedguluzade`nin adı verilmiştir. Celilabad güney ilçeleri arasında en büyük araziye sahiptir. Halkbilim, ilkel zamanların yazılmamış tarihidir. Halkbilimin ilmi görevlerinden biri halkın gelişme evrelerini saptaması ve halkın geleneğinde sağlam ve yaşayabilmesi gereken şeylerin korunmasına çalışmasıdır. Celilabad ilçesi ve çevresinde yaşayan halkın bin yıllardan bu yana ağızdan ağıza, dilden dile anlatılan ve geçerliliğini yitirmeyen halk kültürü, deyimleri, halk oyunları, halk hekimliği ve diğer folklor örneklerini bizden önceki araştırmacılardan farklı olarak daha geniş ve verimli bir şekilde inceleyip, gelecek nesillere ulaşabilmek için bir araştırma başlattık. Bu araştırmanın büyük bir kısmı hem Celilabad İlçesinde, hem de ilçenin farklı köylerinde yaşayan insanların hafızalarından derlenmiştir. Folklorik öğeleri toplarken araştırma sırasında kaynak kişilerin verdiği bilgiler kullanılmıştır. Türkiye`de olan bazı folklor örnekleri ile Celilabad ilçesinde de günümüzde hala sürdürülmekte olan bir çok folklor örnekleri benzerlik teşkil etmektedir. Bu çalışmanı yapmakta amaç benzerlik teşkil eden örnekleri karşılaştırarak her iki kültürün aynı folklorik öğelere sahip olduğunu ortaya çıkarmaktır. İncelememizde Celilabad ilçesi ve çevresinde yaşayan halkın söz sanatı, düyün ve bayram gelenekleri, aynı zamanda halk hekimliği, halk oyunları, mani ve ağıtları ele alınmıştır. Bunun yanı sıra dualar, beddular, ata sözleri ve deyimler de kaynak kişilerden derlenip toplanmıştır. İlçede ve ilçe`nin farlı köylerinde yaşayan kişilerden alınan bilgiler daha önce hiçbir yerde yayınlanmamıştır. Bu çalışmada yer alan folklor örnekleri, diğer il ve ilçelerdeki folklor örnekleri ile benzer ve farklı taraflarıyla incelenmiştir. Güney Azerbaycanla sınırı olan bu ilçe`de ve derleme yapılan köylerde bir birilerine kucak açmayı, sevgi ve saygı içerisinde yaşamayı bilen halkla iç içe girdikçe, sohbet ettikçe sadece yaşlılarda değil, gençlerde bile o kültürü nasıl kavradıkları, yani insan olmanın ne demek olması felsefesini atılan her adımda, girilen her köyde, misafiri olunan her evde en yüksek şekilde görmek mümkün. Anahtar Kelimer: folklor, halk edebiyatı, folklorik öğeler