Cerrahi destekli hızlı maksiller genişletme sonrası maksilla şekli ve pozisyonlarındaki değişikliklerin incelenmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı; Cerrahi Destekli Hızlı Maksiller Genişletme (CDHMG) sırasında maksiller ark morfolojisinin ve farklı dental ark formlarının maksiller genişleme üzerindeki etkilerini dental, iskeletsel ve volümetrik düzeyde incelemek ve orta hattaki kemikleşmeyi değerlendirmektir. Gereç-Yöntem: Bu çalışmada, Bezmialem Vakıf Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nde Cerrahi Destekli Hızlı Maksiller Genişletme (CDHMG) uygulanan 18–35 yaş aralığındaki erkek ve kadın hastalar geriye dönük olarak incelenmiştir. Ameliyat öncesi ve ameliyat sonrası 6. ayda Konik Işınlı Bilgisayarlı Tomografi (KIBT) görüntüleri mevcut olan hastalar çalışma kapsamına alınmıştır. Vakalar, preoperatif dental ark formlarına göre üç gruba ayrılmıştır: kare, oval ve V form. Cerrahi öncesinde damak morfolojisi ve santral kesici dişler arası mesafe belirlenmiş, cerrahi sonrasında ise dental ve iskeletsel açılma paternleri incelenmiş ve sütürel kemikleşme miktarı volümetrik olarak hesaplanmıştır. Tüm ölçümler Planmeca Romexis® Viewer, 3D Slicer (version 5.8.1; www.slicer.org, açık-kaynak yazılım) ve Autodesk Meshmixer (version 3.5; Autodesk Inc., San Rafael, CA, USA) yazılımları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 26.0 programı ile analiz edilmiş, anlamlılık düzeyi tüm testlerde p<0.05 olarak kabul edilmiştir. p<0.001 değerleri ise ileri düzeyde istatistiksel anlamlılık olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Preoperatif damak derinliği kare ark grubunda en düşük (15.66±1.53 mm), V formda en yüksek (19.75±1.72 mm) bulunmuş, oval grup ise orta değerde yer almıştır (17.36±1.69 mm) (p<0,01). Maksiller santral kesici dişler arası mesafe preoperatif dönemde ortalama 1.26±0.47 mm olarak ölçülmüş ve gruplar arasında anlamlı farklılık göstermemiştir (p=0,70). Cerrahi sonrası premaksilla hacim artışı kare ark grubunda (2032±710 mm3) V formuna (1226±802 mm3) kıyasla anlamlı derecede daha fazla saptanmış (p=0,027), kare ve oval grup arasındaki fark ise sınırda anlamlı bulunmuştur (p=0,062). Postoperatif premaksilla bölgesindeki kemikleşme miktarı açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmemiştir (p=0,056). Orta palatal sütürün anterior bölgedeki açılımı ark formundan bağımsız olarak benzer düzeyde gerçekleşmiş (p=0,92), posterior bölgede ise kare form lehine daha fazla açılım eğilimi gözlenmiş ancak bu fark anlamlı bulunmamıştır (p=0,097). Koronal kesitten bakıldığında ise cerrahi sonrası belirgin V şeklinde bir açılma paterni gözlenmiştir. Tüm ark gruplarında posterior dişlerde bukkal devrilme artışı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş (tüm p<0,05), ancak gruplar arasında devrilme miktarı açısından farklılık görülmemiştir. Ayrıca sağ ve sol santral kesici dişlerde postoperatif dönemde alveol kemik yüksekliğinde belirgin azalma tespit edilmiştir (tüm p<0,05). Korelasyon analizinde, CDHMG sonrası genişlemenin sağ ve sol taraf arasında simetrik olduğu saptanmıştır. Sonuç: Dental ark formu ve damak derinliği, CDHMG'nin iskeletsel ve dental sonuçlarını doğrudan etkilemektedir. Daha sığ damaklı kare ark formunda premaksilla hacim artışı daha fazla olurken, V ark grubunda damak derinliğin fazla olmasına rağmen hacim kazanımı sınırlı kalmıştır. Orta palatal sütürün anterior açılımı ark formundan bağımsızdır; posterior açılımda ise kare ark formu daha avantajlı bir eğilim göstermektedir. Nazal tabanda izlenen V şeklindeki açılım ve açılmanın sağ–sol simetrisi, genişlemenin homojen paternini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, dental devrilme ve alveol kemik kaybı tüm gruplarda ortak bulgulardır. Bu nedenle CDHMG planlamasında ark formu farklılıklarının dikkate alınması, tedavi stabilitesi ve bireyselleştirilmiş yaklaşımlar açısından önemlidir. Anahtar Sözcükler: CDHMG, dental ark formu, genişleme paterni, kemikleşme