Çeviri belleklerindeki farklı derecelerdeki bulanık eşleşmelerin çevirmenin çabasına etkisi

Teknolojinin gelişmesiyle birlikte bilgisayar destekli çeviri araçları hızla yaygınlaşmaktadır. BDÇ araçlarından olan çeviri bellekleri, çeviri yaparken çevirmenin harcadığı çabayı azaltmasına yardımcı olan, daha önce çevrilmiş metinlerin kaynak metinlerle bir arada tutulduğu çeviriye yardımcı bir araçtır. Çevrilmesi gereken metinle daha önceden çevrilmiş metinleri karşılaştıran çeviri bellekleri, çevirmenlere farklı eşleşme oranlarına sahip önerilerde bulunarak çevirmenlerin daha tutarlı ve daha hızlı çeviri yapmasını sağlamaktadır. Ancak çeviri belleklerinin çevirmenin harcadığı çabayı azalttığı varsayımı, çeviri piyasasında bulanık eşleşme oranına göre belli indirimler yapılmasını yaygınlaştıran ve çevirmenlerin adil bulmadığı bir uygulamaya yol açmıştır. Bu araştırma, çevirmenlerin çeviri belleklerinde yer alan farklı türdeki eşleşmeleri çevirirken harcadıkları çabaya odaklanmaktadır. Çalışmanın amacı çevirmenlerin harcadıkları çabanın bulanık eşleşme oranıyla değişip değişmediğini ortaya koymaktır. Toplam 14 katılımcı, İngilizceden Türkçeye ve tersi yönde 190 kelimelik iki teknik metni çevirmiştir. Çevirmenlerin çeviri deneylerindeki çabaları ölçülmüştür. Bunun için Krings'in zamansal, fiziksel ve bilişsel çaba kavramları (1986; 2001) ve O'Brien'ın (2008) öznel çaba kavramları ile çevirmenin çabası işlemleştirilmiştir. Zamansal çaba çevirmenin çeviri süresi, fiziksel çaba Levenshtein mesafesi, bilişsel çaba odaklanma sayısı ve ortalama odaklanma süresi ve öznel çaba da düzeltme çabası üzerinden hesaplanmıştır. Veri üçlemesi yönteminin kullanıldığı çalışmada ayrıca, katılımcılarla mülakat yapılmıştır. Nitel veriler içerik analizi yöntemiyle, nicel veriler ise IBM SPSS Statistics programı üzerinden korelasyon analiziyle incelenmiştir. Katılımcı düzeyinde çevirmenlerin harcadıkları çabanın eşleşme oranına göre değişmediği bulunmuştur. Ancak grup düzeyinde, eşleşme oranı arttıkça, her iki çeviri yönünde de, tüm çaba türlerinde harcanan çaba azalmaktadır. Buna ek olarak, mülakatlar sonuçlarına göre, katılımcıların çeviri bellekleri ve indirim talepleri konusunda hemfikir olmadığı görülmüştür.