Çifte hareket bağlamında hegemonik bir ağrı kesici olarak hayırseverlik: Gramscil bir analiz

Kapitalizmde 'meşruiyet' sorunu, neden olduğu olumsuzluklar sebebiyle sürekli olarak sorgulanmaktadır. Bununla birlikte kapitalist sistem, kimisi için değiştirilmesi, kimisi için sonlanması gereken bir üretim tarzı olarak varlığını bir şekilde sürdürmeye devam etmektedir. İnsanlık tarihinde, üretim ilişkileri-üretici güçler dengesi ve toplumsal gelişme süreçlerine bakıldığında, son üretim tarzının 'kapitalizm' olduğu görülmektedir. Tezde, kapitalizmin 'kendini yeniden üretme' süreci, 'Fransız Düzenleme Kuramı'nın çözümleme yöntemi ve kavramsal analiz araçlarına dayanarak irdelenmektedir. Karl Polanyi, kapitalizmin yıpratıcı piyasa koşullarına karşı, toplumun da kendini korumak üzere 'savunma hareketleri' geliştirdiğini belirterek bunu 'Çifte Hareket Kuramı' ile açıklamıştır. Karşıt hareketlerin karşılıklı mücadelesiyle devam eden bu süreç, bir gün kapitalizmin sonlanmasıyla tamamlanacaktır. 1974 sonrası neo-liberal süreçte kapitalizmin daha da saldırganlaşmasına rağmen, bu tezde ele alınan 'hayırseverlik' gibi olguları da kendi lehine araçsallaştırarak kullanması ve her şeye rağmen ayakta kalması, Polanyi'nin kapitalizmin sonuna dair bu öngörülerinde fazlaca iyimser olduğu, yanıldığı izlenimini vermektedir. Çalışmada Antonio Gramsci'nin 'Hegemonya' kavramı, Polanyi'nin vaatlerinin gerçekleşmemesinin sebebi olarak ele alınmış ve kapitalizmin kendini yeniden üretmek üzere araçsallaştırdığı 'hayırseverlik faaliyetleri' bu bağlamda irdelenmiştir. Çalışma neticesinde, hayırseverliğin kapitalizmin yol açtığı toplumsal yaraları ve sorunları gidermede yetersiz olduğu, sadece geçici bir ağrıkesici rolü oynadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Üretim Tarzı, Düzenleme Kuramı, Çifte Hareket, Hegemonya, Hayırseverlik.