Çoban çantası (Capsella bursa-pastoris) bitki ekstraktının(dişi) sıçanlarda cinsiyet hormonları üzerine etkileri

Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de doğadan toplanan pek çok bitki, insanlar tarafından hastalıklarına şifa olması veya hastalık olarak kabul edilmeyen ama günlük yaşamda görülebilen semptomların tedavisi için yüzyıllardır kullanıla gelmektedir. Ülkemiz ve ilimiz doğasında sıkça görülebilen Çoban çantası (Capsella bursa-pastoris) bitkisinin özellikle kadın hastalıklarının ve semptomlarının tedavisi amacıyla yıllardır halk tarafından kullanıldığı bilinmektedir. Günümüzde Capsella bursa pektoris bitkisi ekstraktının kullanılması endometrial hiperplaziye bağlı uzun süreli kanamaları kontrol altına alıcı etkisi nedeniyle geleneksel olarak (halk arasında) tek başına veya bazı bitkilerle sinerji oluşturulduğuna inanılarak yaygın olarak kullanılmaktadır. Fakat bu etkilerin ortaya çıkmasında en önemli role sahip olan cinsiyet hormonları üzerinde nasıl etkileri olduğu veya gösterdiği çeşitli iyileştirici etkilerde bu hormonların aracılığının olup olmadığı konusunda yeterli çalışma bulunmamaktadır. Amenore, oligomenore, dismenore dışında menoraji, metroraji şikayetlerinde de kullanılması tavsiye edilen bitkinin etkisi ve/veya etki mekanizmasının aydınlatılmasında üreme/cinsiyet hormonları (estradiol, FSH, LH, progesteron, oksitosin, prolaktin, testesteron…) ile ilişkisine dair çalışmaların yetersiz olması literatürde bir boşluk olarak göze çarpmaktadır. Bu nedenle, çalışmamız bu boşluğu doldurmak için planlanmıştır. Bu çalışmada Capsella bursa-pastoris bitkisinin cinsiyet hormonları üzerine etkilerini araştırılmak için bu konu kapsamında dişi sıçanlara Capsella bursa-pastoris bitki ekstraktının verilmesi sonucu sıçanlarda meydana gelen hormonal değişiklikler incelenmiştir.Bu yolla yıllardır toplumda kullanılan ve kadın hastalıkları ve semptomlarında etkili olduğu iddia edilen Capsella bursa-pastoris bitkisinin preklinik çalışmalarının yapılması amaçlanmıştır. Capsella bursa-pastoris ekstraktının sulu ve hidroalkolik ekstraktı gavaj ile 1 hafta süre boyunca üç ayrı gruba verilmiştir.Dozların uygulanması: Capsella bursa-pastoris'in sulu ekstrakt alan sıçan grubu için 1,07g /100g , 2,68 g/100g, 5,35 g/100 g dozlarında; Capsella bursa-pastoris'in hidroalkolik ekstraktını alan sıçan grubuna ise 1,05 g /100g , 2,63 g/100g, 5,25 g/100 g'dır. Sonrasında Capsella bursa-pastoris ekstraktının cinsiyet hormonları üzerinde herhangi bir etkisinin olup olmadığını anlamak için dişi sıçanlardan kan örnekleri alınmıştır. Alınan kan örnekleri biyokimyasal immünokemilüminesans yöntem ile analiz edildi.