Çölyak hastalığı tanısında bulbus ve distal duedonum biyopsilerinin karşılaştırılması ve önemi

Amaç: Çölyak hastalığında gluten ile etkileşimin ilk gerçekleştiği bölge olarak kabul edilen bulbusun, distal duedonum ile intraepitelyal lenfosit sayısı, villus atrofisi, kript hiperplazisi, Marsh skorlaması açısından karşılaştırılması ve Çölyak hastalığı şüphesinde, hastalardan bulbus biyopsisi alınmasının öneminin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Araştırma, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji Bilim Dalı tarafınca alınmış bulbus ve distal duedonum biyopsilerinin, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıbbi Patoloji Laboratuvarında karşılaştırılmaları ile çalışıldı. Bulgular: Çalışmaya toplam 35 Çölyak hastası dahil edildi. Hastalarımızın hepsinden alınmış olan bulbus biyopsilerinde, Çölyak hastalığı ile uyumlu patolojik bulgular olduğu saptandı. Bulbus (D1) ve distal duedonum (D2) örnekleri, Modifiye Marsh-Oberhuber skorlamasına göre değerlendirildiğinde 17 hastamızda bulbus ve distal duedonum skorlamasında fark gözlendi. Bunların 6'sında bulbus tutulumu daha ağırken, 10'unda ise distal duedonumda tutulum daha ağır gözlendi. Sadece D1 veya D2 tutulumu olan hasta ise saptanmadı. Intraepiltelyal lenfosit (IEL) infiltrasyonuna göre yapılan karşılaştırmada ise, 7 hastada bulbus ve distal duedonumun farklı seviyede etkilendiği saptanırken bunların 1'inde bulbus, 6'sında da distalde tutulum daha ağırdı. Alınan biyopsi örnekleri, intraepitelyal lenfosit dağılımına göre değerlendirildiğinde, 12 hastada farklı tutulumlar gözlendi. Üç hastamızda bulbus tutulumu daha ağır gözlenmişken, 9'unda ise distalde tutulum daha ağır gözlendi. Villüs kript (V/K) oranı olarak karşılaştırıldığında 15 hastamızda fark saptanırken bunların 6'sında bulbusta, 9'unda distal duedonumda atrofi daha ağırdı. Tartışma-Sonuç: Bulbus ve distal duedonumun tutulum şiddeti, hastadan hastaya değişmekle beraber, Marsh skorlaması başta olmak üzere tüm Çölyak hastalığı patolojik bulgularının sınıflaması, distal duedonum dikkate alınarak yapıldığından, bulbustaki bulguların bu skorlamalara göre değerlendirilmesi yanıltıcı olabilir. Bu nedenle bulbusa özgü evrelemelerin geliştirilmesi ile bu tutulumlar arasında daha doğru yorumlar yapılabilmesi mümkün olabilir. Çalışmamızda gözlenmemiş olsa da, seroloji pozitif saptanıp, Çölyak hastalığı açısından biyopsi yapılan, ancak distal duedonum biyopsilerinin normal bulunması ile tanıları atlanan kişilerde, Çok Kısa Segment Çölyak hastalığı (Ultra-Short Çölyak hastalığı, ÇKSÇH) gözlenebileceği unutulmamalıdır. Bu yüzden, endoskopik değerlendirmede görünüm tamamen normal olsa bile, bulbustan biyopsi alınması atlanmamalı ve patolojik incelemede bulgu saptanabileceği unutulmamalıdır. Çok Kısa Segment Çölyak hastalığının aksine bazı vakalarda da, bulbus tutulumu olmadan distal duedonum tutulumu görülebildiğinden, Çölyak hastalığı tanısında, bulbus ve distal duedonum biyopsilemesi bir arada kullanılmalıdır.