Zorunlu ve isteğe bağlı İngilizce hazırlık programları üzerine karşılaştırmalı bir çalışma: farklı paydaşların bakış açıları

İngiliz dili eğitimi, İngilizce yeterliliğin akademik ve mesleki yaşamdaki önemi nedeniyle yükseköğretimin önemli bir unsurudur. Bu yüzden yükseköğretim kurumlarındaki İngilizce hazırlık programları, öğrencilere akademik ve mesleki hedeflerine ulaşmaları için gereken İngilizce dil yeterliliğini kazandırmada çok önemli rol oynamaktadır. Hazırlık programları, yoğun bir dil eğitimi sunarak, öğrencilerin daha önce edindikleri dil bilgileri ve yükseköğretim derslerinin gereklilikleri arasındaki boşluğu kapatmaya yardımcı olurlar. Dil eğitimindeki önemli rolü göz önünde bulundurulduğunda, üniversitelerde zorunlu ve isteğe bağlı olarak iki ayrı yapıda sunulan hazırlık programlarının uygulanışının değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Bu doğrultuda, bu çalışma, Türkiye‟de bir devlet üniversitesinde uygulanmakta olan zorunlu ve isteğe bağlı İngilizce hazırlık programlarının etkinliğini karşılaştırmayı ve programın zorunlu ya da isteğe bağlı olmasının, eğitimin kalitesi üzerinde etkisinin olup olmadığını belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın amacına uygun olarak, öğrencilerin ve öğretim elemanlarının deneyimlerini ve bakış açılarını derinlemesine anlamak için nitel araştırma yöntemi uygulanmıştır. Bu amaçla, hazırlık programlarında eğitim gören 129 isteğe bağlı ve 38 zorunlu İngilizce hazırlık öğrencisine açık uçlu anket uygulanmış, her iki programda ders veren 6 öğretim görevlisi ile yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu yöntem, katılımcıların görüşlerini özgürce ifade etmelerine olanak tanımış; bu da analiz için zengin ve ayrıntılı veriler sunmuştur. Araştırmanın verileri içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. Çalışmanın bulguları, müfredatta konuşma pratiği ve alan dersleri olmaması gibi bazı eksiklikler belirtmelerine rağmen, hem isteğe bağlı hem de zorunlu hazırlık sınıflarındaki öğrencilerin büyük bir kısmının verilen eğitimden oldukça memnun olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, zorunlu hazırlık programındaki bütün öğrenciler, programın zorunlu olması ile ilgili olumlu görüş bildirirken, isteğe bağlı hazırlık programındaki öğrencilerin neredeyse yarısı programın isteğe bağlı niteliğinden memnun olduğunu belirtmiştir. Öğretim elemanlarının görüşlerine bakıldığında, sonuçlar, isteğe bağlı hazırlık programının öğrencilerin ilgisizliği nedeniyle amacına kısmen ulaştığını, zorunlu hazırlık programının ise öğrencilerin yüksek düzeydeki istekliliği sayesinde büyük ölçüde hedefine ulaştığını göstermiştir. Ayrıca, öğretim elemanlarına göre programın isteğe bağlı olmasının eğitimin kalitesi üzerinde olumsuz bir etkisinin olduğu, zorunlu olmasının ise kaliteyi olumlu yönde etkilediği ortaya konmuştur. Çalışmanın bulguları, yükseköğretim kurumlarında verilen İngilizce eğitimin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunarak, eğitim politikalarını belirleyen ve uygulayan yetkililere değerli bilgiler sunabilir.