Coronavirüsün (COVİD-19) üçüncü yaş turizmi üzerindeki etkileri; Alanya örneği

Üçüncü yaş turizmi veya diğer ismiyle yaşlı turizmi, aktif olarak çalışma hayatını tamamlayan ve belli bir yaşın üzerindeki bireylerin tatil amacıyla farklı destinasyonlara gerçekleştirmiş olduğu seyahatlerdir. Üçüncü yaş turizminde yaş grubunu tanımlamak için farklı yaş alt sınırları kullanılmakta olup literatürde 50,55,60 ve 65 olarak tanımlanmaktadır. Son dönemlerde yaşanılan teknolojik gelişmelerinde katkısıyla insan ömrü uzamıştır. Özellikle Avrupa ülkelerinde genç nüfus yokluğu giderek yaşlanan bir nüfusun varlığına işaret etmektedir. Kış aylarında Avrupa ülkelerinin soğuk olması, yaşlı bakım maliyetlerinin yüksek olması vb. gibi durumlar göz önüne alındığında ülkemizin üçüncü yaş turizminde avantajlı ülke konumuna getirmektedir. Ancak 2019 yılında ortaya çıkan COVİD-19 pandemisi en çok ileri yaştaki bireyleri etkilemiş hem ulusal hem de uluslararası birçok destinasyon boş kalmıştır. Yaşlı bireylerde pandeminin yaratmış olduğu stres, kaygı ve korkunun seyahat etme isteğini olumsuz yönde etkilediği gibi araştırmalar mevcuttur. Ancak yaşlı bireylerde Covid korkusunun seyahat memnuniyeti ve seyahat motivasyonu etkileri ile ilgili herhangi bir araştırmaya rastlanmamıştır. Bu gerekçe il planladığımız araştırmanın amacı, coronavirüsün (Covid-19) üçüncü yaş turizmi üzerindeki etkilerinin saptanmasıdır. Bu bağlamda, üçüncü yaş turizmi kapsamında ülkemizi tercih eden turistlerin covid-19 korkusu, seyahat memnuniyetleri ve motivasyonları ilişkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma kesitsel tiptedir. Araştırmanın verileri 01.12.2022 ile 30.02.2023 tarihleri arasında toplandı. Araştırmanın evreni, Araştırmanın evrenini Alanya'yı ziyaret eden mental yeterlilikte olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden Türkçe, İngilizce, Rusça ya da Almanca anlayabiliyor ve konuşabilen 65 yaş üstü 428 turistten oluşturmaktadır. Araştırmanın minimum örnek büyüklüğü prevalans %50 olarak ve yanılma payı %5 olarak alınmış ve 0.05 yanılgı düzeyinde, 1.000.000 evrene denk gelen 384 olarak belirlenmiştir. Araştırma Türkçe, İngilizce, Almanca ve Rusça anlayabiliyor ve konuşabilen, 65 yaş ve üzeri bireylerden oluşmaktadır. Çalışmanın verileri 4 form ile toplandı: "kişisel bilgi formu", "covid-19 korkusu ölçeği", "seyahat motivasyonu ölçeği" ve "seyahat memnuniyeti ölçeği". Verilerin toplanmasında, İngilizce, Rusça, Almanca ve Türkçe olarak yüz yüze anket uygulama yöntemi ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler ve student t testi, ANOVA testi, korelasyon ve çoklu regresyon istatistik analiz yöntemleri kullanıldı. Çalışmaya katılanların %45,3'ü erkek, %54,7'sı kadın, %45,8'i 65-69 yaş aralığında (70,64 ± 4,47, (Min-Max 65-89)), %43,5'i evli, %56,5'i bekar, %22,2'si Rusya'dan gelmiştir. Katılımcıların covid korkusu ölçeği ortalaması 15,359±6,611, seyahat motivasyonu (çekici faktörler) ortalaması 3,960±0,579, seyahat motivasyonu (itici faktörler) ortalaması 3,805±0,609 ve seyahat memnuniyeti ortalaması 4,236±0,668'dir. Çalışmada, seyahat memnuniyeti yaş ve çocuk durumu; seyahat motivasyonu cinsiyet, medeni durum, sosyal sınıf çocuk durumu ve kronik hastalığı olma; covid korkusu medeni durum, eğitim durumu, aile durumu, sosyal sınıf, gelir durumu ve alkol kullanma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p<0.05). Ayrıca çalışmada, seyahat motivasyonu ile seyahat memnuniyeti ile arsında pozitif bir korelasyon belirlenmiş olup, Covid korkusu ile seyahat motivasyonu ve seyahat memnuniyeti arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, üçüncü yaş turizminde seyahat memnuniyeti ve seyahat motivasyonun, covid korkusundan etkilenmediği; ancak seyahat memnuniyeti ve seyahat motivasyonun ilişkili olduğu ve diğer bazı sosyo-ekonomik faktörlerin seyahat motivasyonu ve seyahat memnuniyetinde belirleyici olduğu araştırmanın önemli bir sonucudur.