62
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Sağlık turizmi ve ekonomisi üzerine denemeler
Bu tez, sağlık turizmi ve ekonomisi arasındaki ilişkinin anlaşılmasına katkı sunmaktadır. Sağlık turizmi ve ekonomisi üzerine denemeler başlıklı tez çalışmamız üç bağımsız aslî araştırmanın bir arada değerlendirildiği üç bölümden meydana gelmektedir. Bölüm 1 ve bölüm 2 bibliyometrik analiz ile sağlık turizmi ve sağlık turizminin alt başlığı olan medikal turizm konularında bilimsel bir haritalama ile tez çalışmasına ışık tutarken, bölüm 3 medikal turizm şirketlerinin pazardaki stratejik davranışlarını incelemek ve oynaklık transferi mekanizmalarını niceliksel bir çerçevede analiz etmektedir. İlk bölüm, çalışmada bibliyometrik verilerde sınırlılığı ortadan kaldırmak adına Web of Science Core Collection (WoS), Scopus ve PubMed veri tabanlarından bibliyografik veriler alınmıştır. Böylelikle yapılan çalışmanın alan yazındaki boşluklar hakkında önemli bilgiler sunacağı ve gelecekteki eğilimlerin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Yüksek kaliteli ve etkili bilimsel makaleleri barındıran Web of Science Core Collection (WoS) (2243), Scopus (830) ve Pubmed (360) veri tabanlarına ait 1990'dan 2023'e kadar ki zaman aralığında sağlık turizmi alanındaki yayınların bibliyometrik analizi yapılmıştır. 1990-2019 yılları arasında WOS'ta sağlık turizmi çalışmalarında 'health', 'tourism', 'health care' ve 'economic growth' öne çıkarken, 2020-2023 döneminde 'health' ve 'impact' kavramları öne çıkmıştır. Scopus verilerine göre ise 1991-2015'te 'tourism' ve 'human', 2016-2023'te 'human', 'adult' ve 'Coronavirus disease 2019' ön plandadır. PubMed verilerine göre 2013-2016 yıllarında 'humans', 'stem cell transplantation', 'communication' gibi kavramlar öne çıkarken, 2017-2022 döneminde 'medical tourism-economics/ethics', 'global health', 'travel', 'transients and migrants' gibi kavramlar öne çıkmıştır. İkinci bölüm, Web of Science Core Collection (WoS) (39) ve Scopus (63) veri tabanlarına ait 2008'den 2024'e kadar ki zaman aralığında medikal turizm şirketleri ve turizm hisseleri alanındaki yayınların bibliyometrik analizi yapılmıştır. Özellikle finansal etkiler, turizm ekonomisi ve sağlık hizmetlerine erişim gibi konular, bu çalışmanın temel odak noktaları arasında yer almıştır. COVID-19 pandemisi gibi küresel krizlerin medikal turizm üzerindeki yansımaları da araştırmalarda dikkate değer bir ağırlık taşıdığı sonucu elde edilmiştir. Son bölüm, medikal turizmde aktif rol oynayan, en büyük ve en likit 8 medikal turizm şirketinin (BDMS, AH, IHH, BH, FH, MMS, RHC, FMC), 02.01.2018 ile 12.12.2024 tarihleri arasındaki oynaklık yayılımı Diebold-Yılmaz bağlantılılık çerçevesi kullanılarak analiz edilmiştir. Böylelikle bu çalışmayla küresel sağlık turizminde aktif rol oynayan ve ülke borsalarında işlem gören ilk sekiz büyük şirketin hisse senedi volatilitesi arasındaki ilişkileri incelenerek dinamik piyasa ilişkilerinin tespiti sağlanmıştır. Medikal turizm endüstrisindeki uzun vadeli oynaklık, şirketleri uzun süre etkileyen sistemik, yapısal ve makroekonomik unsurlar tarafından şekillendiği tespit edilmiştir. İlgili dinamikler, dalgalanmalardan farklı olarak sürdürülebilir eğilimleri, stratejik değişiklikleri ve güçlü karşılıklı bağlılıkları yansıtır. Küresel sağlık krizleri, COVID-19 pandemisinde olduğu gibi, yalnızca kriz anında acil müdahale gereklilikleriyle sınırlı kalmamakta, aynı zamanda krizin etkilerinin uzun vadede hissedilmeye devam ettiği yapısal şoklar meydana getirmektedir. Bu tür krizlerin ekonomi üzerindeki etkileri, Ersan ve çalışma arkadaşlarının 2018 yılında yayımlamış oldukları araştırmayla da ortaya konmuştur. Bu çalışmada, 2007-2008 finansal krizinin turizm sektöründeki hisse senedi fiyatları üzerinde olumsuz etkiler yarattığı ifade edilmiştir (Ersan vd., 2018). Bu çalışma ile sağlık turizmi ve onun bir alt dalı olan medikal turizmin bibliyometrik analizi ile detaylı bir bilimsel haritasını oluşturmak, beraberinde çeşitli krizlere rağmen ayakta kalmayı sürdüren medikal turizm şirketlerinin pazardaki stratejik yaklaşımlarını incelemek ve oynaklık transferi mekanizmalarını niceliksel bir çerçevede analiz ederek alanın geleceğine yönelik araştırmacılara ve politika yapıcılara yol gösterecek öngörüler sunmayı amaçladık. Anahtar Sözcükler: Sağlık Turizmi, Medikal Turizm, Bibliyometrik Analiz, Diebold-Yılmaz Bağlantılılık, TVP-VAR,
Sağlık turizminde uluslararası araştırma gündeminin bibliyometrik analiz yöntemi ile incelenmesi
Sağlık turizmi, son yıllarda hem kuramsal hem de uygulamalı düzeyde gelişim gösteren önemli bir araştırma alanı olarak öne çıkmaktadır. Farklı disiplinlerden birçok araştırmacının alana yönelik artan akademik ilgisi, literatürde kapsamlı ancak dağınık bir bilgi birikimi oluşmasına neden olmuştur. Bu bilgi birikiminin bütüncül bir çerçevede değerlendirilmesi, alanın mevcut durumunun anlaşılması ve gelecekteki araştırma yönelimlerinin belirlenmesi açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, sağlık turizmi alanında yayımlanan bilimsel literatürü bibliyometrik analiz yöntemiyle inceleyerek, alanın yapısal özelliklerini, entelektüel eğilimlerini ve tematik gelişim sürecini sistematik bir şekilde ortaya koymaktır. Bu kapsamda, Web of Science veri tabanında "health tourism" ve ilişkili toplam 15 anahtar kelime ile kapsamlı bir tarama yapılmış ve dahil etme kriterlerini taşıyan 1812 makale analiz kapsamına alınmıştır. Verilerin analizi, R programlama dili ile geliştirilmiş Biblioshiny yazılımı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada öncelikle yayınlara yönelik tanımlayıcı analizler sunulmuş, ardından alana en fazla katkı sunan yazarlar, kurumlar, ülkeler ve eserler belirlenmiştir. Alanın kavramsal yapısı; anahtar kelime frekansları, trend konular, tematik haritalar ve ortak oluşum ağı analizleri (ortak kelime ağı ve ortak atıf ağı) aracılığıyla keşfedilmiştir. Ayrıca, ülke iş birliği analizleriyle literatürdeki coğrafi üretim merkezleri ve uluslararası etkileşimler görselleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular, sağlık turizmi literatürünün yıllar içinde istikrarlı bir büyüme gösterdiğini, çok uluslu iş birliklerine dayalı bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Sağlık turizmi alanında en çok bilimsel makale yayımlayan dergi v Sustainability, en üretken yazarlar Jeremy Snyder ve Valorie A. Crooks olarak ön plana çıkmaktadır. Simon Fraser Üniversitesi ise en yüksek üretkenliğe sahip akademik kurumdur. Ayrıca, Connel'in 2006 yılında Tourism Management dergisinde yayımlanan makalesi atıf sayısı verilerine göre alana en fazla katkı sağlayan eserdir. ABD, Çin ve Kanada literatüre en fazla katkı sağlayan ülkelerdir. Makalelerdeki küresel iş birliktelik ağları da bu ülkeler ekseninde yoğunlaşmaktadır. Türkiye ise en etkili ilk on ülke arasında yer almakta ve yükselen bir akademik üretim eğilimi göstermektedir. Medikal turizm, makalelerde en yüksek frekans değerine sahip anahtar kavramdır. Ayrıca, alanda sık kullanılan kavramlar arasında sağlık turizmi türlerini temsil eden (wellness ve spa turizm), hizmet sunumunu ve müşteri deneyimini yansıtan (hizmet kalitesi, tatmin, pazarlama), coğrafi odaklı (Hindistan, İran, Malezya ve Kanada) ve pandeminin etkilerini esas alan (covid-19) kavramlar dikkat çekmektedir. Sağlık turizmi literatüründe son yıllarda sürdürülebilirlik konulu çalışmalar trend hale gelmiştir. Tematik haritalama analizine göre; sınır ötesi üreme bakımı ve taşıyıcı annelik niş alanlar olarak öne çıkarken, bariatrik cerrahi ve hasta güvenliği alanda gelişmekte olan temalardır. Ortak atıf ağı analizi literatürde; (1) kuramsal ve kavramsal odaklı, (2) etik ve sosyo-kültürel boyutları ele alan ve (3) hasta davranışı, hizmet kalitesi ve destinasyon pazarlaması üzerine yoğunlaşan üç ana bilimsel kümelenme yapısı olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, sağlık turizmi literatürünü analitik bir yaklaşımla özetleyerek, araştırmacılara ve uygulayıcılara alanın mevcut durumu ve gelişim potansiyeli hakkında bilgi sağlamaktadır.
Sağlık turizmi yetki belgesine sahip kuruluşlarda dijital pazarlamaya ilişkin kanalların analizi ve yönetici görüşlerinin incelenmesi
Sağlık turizmi, küresel ölçekte hızla gelişen ve ülkelerin ekonomik kalkınmasına önemli katkılar sunan bir sektör haline gelmiştir. Dijitalleşme süreciyle birlikte dijital pazarlama, sağlık turizmi sektöründe hizmetlerin tanıtımında, marka bilinirliğinin artırılmasında ve hedef kitleye erişimde stratejik bir araç olarak öne çıkmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilen sağlık turizmi seyahat acentelerinin dijital pazarlama faaliyetlerini incelemek ve yöneticilerin bu süreçlere ilişkin görüşlerini ortaya koymaktır. Çalışma, sağlık turizmi açısından önemli bir merkez olan Antalya ilinde faaliyet gösteren on akredite seyahat acentesi üzerinde yürütülmüştür. Nitel araştırma desenine dayanan çalışmada, acentelerin web siteleri ve sosyal medya hesapları içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş, yöneticilerle yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Bulgular, dijital pazarlamanın doğru ve profesyonel biçimde uygulandığında düşük maliyetli, ölçülebilir ve etkileşim odaklı bir yapı sunduğunu, ancak teknik altyapı eksiklikleri, profesyonel personel yetersizliği ve yoğun rekabet koşullarının bu potansiyelin tam olarak değerlendirilmesini engellediğini ortaya koymaktadır. Özellikle Antalya örneğinde profesyonellikten uzak dijital girişimlerin artışı, sağlık turizmi hizmetlerinin güvenilirliği ve sürdürülebilirliği açısından dikkat çekici bir durum olarak öne çıkmaktadır. Çalışma, dijital pazarlamanın sağlık turizmi sektöründe yalnızca bir tanıtım aracı değil, aynı zamanda kurumsal rekabet gücünü etkileyen stratejik bir unsur olduğunu göstermesi bakımından literatüre katkı sağlamaktadır.
Gazipaşa'nın sağlık turizmi potansiyeli üzerine SWOT analizi
Turizm sektörü, her geçen gün hızla gelişen ve ekonomiye önemli katkılar sağlayan dinamik bir sektördür. Günümüzde bireylerin yaşam sürelerinin uzaması ve sağlıklı yaşam bilincinin artması, seyahat amaçlarının değişmesine ve turizm taleplerinin çeşitlenmesine yol açmıştır. Bu değişimle birlikte, sağlık turizmi, bireylerin sağlıklarını korumak, iyileştirmek veya geliştirmek amacıyla yaşadıkları yerlerden başka destinasyonlara seyahat etmelerini kapsayan önemli bir turizm türü hâline gelmiştir. Bu bağlamda sağlık turizmi, küresel ölçekte giderek artan bir öneme sahip olup tedavi, rehabilitasyon, sağlıklı yaşam ve wellness uygulamalarını içeren geniş bir alanı kapsamaktadır. Türkiye ise sahip olduğu doğal kaynaklar, kaliteli sağlık hizmetleri ve rekabetçi fiyatlarıyla sağlık turizmi açısından öne çıkan destinasyonlardan biridir. Bu araştırmanın amacı, Gazipaşa ilçesinin sağlık turizmi potansiyelini analiz ederek, bölgenin güçlü ve zayıf yönlerini, fırsat ve tehditlerini ortaya koymak ve ileri yaş, engelli dostu, rehabilitasyon ile wellness turizmi gibi niş alanlarda sürdürülebilir bir destinasyon kimliği geliştirilmesine yönelik stratejik öneriler sunmaktır. Çalışmada literatür taraması ve SWOT analizi yöntemleri kullanılarak bölgenin sağlık turizmi açısından uygunluğu değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, Gazipaşa'nın büyük ölçekli medikal turizm yerine ileri yaş turizmi, engelli dostu turizm, rehabilitasyon ve wellness odaklı turizmde yüksek potansiyele sahip olduğunu göstermektedir. İlçenin doğal çevresi, temiz havası, düşük yoğunluklu sosyal yapısı, tropikal tarım ürünleri, Ilıca Kaplıcası ve Gazipaşa Havalimanı gibi ulaşım avantajları, sağlık turizmi için özgün fırsatlar sunmaktadır. Buna karşılık, akreditasyon eksikliği, altyapı ve tanıtım yetersizlikleri, yabancı dil bilen personel azlığı ve engelli erişimine uygun tesislerin sınırlı olması rekabet gücünü zayıflatan başlıca faktörler olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, bulgular Gazipaşa'nın sürdürülebilir, erişilebilir ve farklılaşmaya dayalı bir niş destinasyon kimliği geliştirme potansiyeline sahip olduğunu, ancak bu sürecin başarıya ulaşabilmesi için stratejik planlama, altyapı yatırımları ve kurumsal kapasite geliştirme çalışmalarının hayata geçirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmanın, Türkiye'nin sağlık turizmi politikalarına katkı sağlaması ve Gazipaşa'nın bölgesel düzeyde sağlık turizmi gelişimine ışık tutması beklenmektedir. Anahtar Sözcükler: Sağlık Turizmi, Gazipaşa, Medikal Turizm, Termal Turizm, Alternatif Turizm
Ekoturizm kapsamında tarım turizminin wellness yönünden incelenmesi: Gazipaşa örneği
Jeopolitik konumu, iklimi, tarihî ve kültürel birikimi, bitki örtüsü, doğal güzellikleri ve ekolojik çeşitliliği ile Türkiye; ekoturizm açısından önemli bir potansiyel taşımaktadır. Kitle turizmine alternatif olarak gelişen ekoturizm faaliyetleri, çevreye duyarlılık ve yerel kalkınmayı ön plana çıkaran yapısıyla tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de son yıllarda dikkat çekmektedir. Tarım ve turizm sektörlerinin sentezinden oluşan tarım turizmi (agroturizm), alternatif turizm faaliyet kolları arasında yer almaktadır. Agroturizm; insanların kent yaşamından uzaklaşıp, çiftlik veya yerel tesislerde konaklayarak ya da günübirlik turlarla, tarımsal üretim süreçlerini deneyimleme, yöresel ve organik ürünlerden yararlanma imkanlarıyla yerel toplulukların kalkınmasına yardımcı, doğaya ve çevreye saygılı, sürdürülebilir bir ekoturizm koludur. Doğaya ve organik ürünlere duyulan ilginin artmasıyla, tarım turizmi giderek daha popüler hale gelmektedir. Son yıllarda giderek önem kazanan wellness kavramı da içerdiği doğal ve sağlıklı beslenme, sürdürülebilir yaşam ve stres yönetimi gibi unsurlar, tarım turizminin sunduğu deneyimlerle büyük ölçüde örtüşmekte ve bu iki kavramın birbirleriyle entegre edilebilir olduğu ifade edilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'de ekoturizm kapsamındaki tarım turizmi wellness yönünden ele alınmakta ve örnek alan olarak Antalya ilinin Gazipaşa ilçesi incelenmektedir. Tarımsal üretim kapasitesi, doğal güzellikleri ve kırsal yapısıyla Gazipaşa, bu turizm türünün gelişimi açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir. Çalışmada, kaynak taraması yöntemiyle dünyadaki ve Türkiye'deki tarım turizmi uygulamaları incelenmiş, nitel araştırma yöntemiyle de Gazipaşa ilçesi özelinde mevcut potansiyel analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, tarım turizminin kırsal kalkınmayı destekleyici, çevreyle ve wellness kavramıyla uyumlu bir turizm modeli olarak geliştirilebileceğini göstermektedir. Çalışma ile Gazipaşa'da wellness ile uyumlu tarım turizmi potansiyelinin gelişebilmesi için bir perspektif oluşturulmuş ve öneriler sunulmuştur. Uygulamalarının sürdürülebilirliği ve ekonomik katkısı açısından daha geniş kapsamlı saha araştırmalarına ve projelere ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Sözcükler: Tarım Turizmi, Ekoturizm, Sürdürülebilirlik, Wellness, Gazipaşa.
Cepten yapılan sağlık harcamaları ve giden sağlık turizmi ilişkisi
Bu çalışma, cepten yapılan sağlık harcamalarının giden sağlık turizmi üzerindeki etkisini, 80 ülkeyi kapsayan 2005–2022 dönemi panel verisi kullanarak sistematik biçimde incelemektedir. Giden sağlık turizmi iki farklı operasyonelleştirme yoluyla ele alınmaktadır: kişi başına giden sağlık turizmi harcaması (Sturizm2, mutlak düzey) ve sağlık turizmi harcamalarının toplam hizmet ticareti içindeki payı (Sturizm21, göreli pay). Cepten sağlık harcamaları ise toplam sağlık harcamaları içindeki payı, kişi başına cari ABD doları cinsinden değeri ve satın alma gücü paritesine göre düzeltilmiş kişi başına ABD doları cinsinden değeri olmak üzere üç farklı göstergeyle analiz edilmektedir. Metodolojik olarak çalışmada, ülkelere özgü gözlemlenemeyen heterojenliği kontrol edebilmek amacıyla sabit etkiler panel veri modelleri kullanılmış; yatay kesit bağımlılığı, otokorelasyon ve değişen varyans sorunlarına karşı Driscoll–Kraay dirençli standart hataları tercih edilmiştir. Toplam 29 farklı model spesifikasyonu çerçevesinde elde edilen bulgular, giden sağlık turizminde güçlü bir dinamik süreklilik (patika bağımlılığı) bulunduğunu ortaya koymaktadır. Gecikmeli bağımlı değişken katsayıları, kişi başına giden sağlık turizmi harcamaları (Sturizm2) için yaklaşık β ≈ 0,53; göreli pay göstergesi (Sturizm21) için ise β ≈ 0,43–0,52 aralığında olup, tüm modellerde yüksek düzeyde istatistiksel olarak anlamlıdır (p < 0,01). Ekonomik refah düzeyini temsil eden kişi başına gelir değişkeni, mutlak sağlık turizmi harcamaları (Sturizm2) üzerinde pozitif ve tutarlı biçimde anlamlı bir etkiye sahipken (β ≈ 0,0013; p < 0,05), sağlık turizminin hizmet ticareti içindeki payını temsil eden Sturizm21 üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki üretmemektedir. Fiyat düzeyi değişkeni ise kullanılan ölçüme bağlı olarak farklı sonuçlar ortaya koymaktadır: kişi başına harcama modellerinde pozitif ve anlamlı katsayılar, daha yüksek maliyetli ancak nitelikli hizmetlere yönelik bir "üst segment" etkisine işaret ederken; göreli pay (Sturizm21) modellerinde fiyat etkisi zayıflamakta veya anlamsızlaşmaktadır. Çalışmanın temel katkısı, cepten yapılan sağlık harcamalarının giden sağlık turizmi üzerindeki etkisinin tek yönlü değil; zaman boyutuna ve ölçüm yaklaşımına bağlı olarak farklılaşan çok boyutlu bir yapı sergilediğini ortaya koymasıdır. Uzun dönemli ve yapısal perspektiften bakıldığında, ülkelerde yüksek ortalama cepten harcama yükünün sağlık turizmi performansını olumsuz etkilediği görülmektedir (ülke ortalamalarına dayalı modellerde β ≈ −0,37 ile −0,38; p < 0,05). Bu bulgu, sağlık finansman sistemlerinde mali korumanın zayıflığını ve bireylerin sağlık hizmetlerine erişimde daha yüksek finansal risklerle karşı karşıya kaldığını yansıtmaktadır. Buna karşılık, kısa dönemli ve dinamik modellerde yıllık cepten harcama artışlarının, özel sektör genişlemesi ve piyasa dinamizmiyle ilişkili olarak giden sağlık turizmi üzerinde pozitif etki yarattığı tespit edilmiştir (β ≈ 0,035; p < 0,05). Göreli pay göstergesi (Sturizm21) kullanılan modellerde ise cepten sağlık harcamaları genellikle pozitif katsayılara sahiptir; bu durum, özel finansman ağırlıklı sağlık sistemlerinin sağlık turizminin ticarileşmesine daha elverişli bir yapı sunduğunu göstermektedir. Sağlık sistemi kapasitesini temsilen kullanılan hastane yatak sayısı, hekim yoğunluğu ve hemşire yoğunluğu değişkenleri çoğunlukla istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur. Bu sonuç, giden sağlık turizmi kararlarında niceliksel kapasite göstergelerinden ziyade, algılanan hizmet kalitesi, uzmanlaşma düzeyi, teknolojik donanım ve kurumsal güven gibi niteliksel unsurların daha belirleyici olduğuna işaret etmektedir. COVID-19 pandemisini temsil eden kukla değişken ise tüm model spesifikasyonlarında negatif ve istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar üretmiş; pandemi döneminde giden sağlık turizmi harcamalarının belirgin biçimde azaldığını ortaya koymuştur. Genel olarak çalışma, sağlık turizmi politikalarının tasarımında hedef değişkenin belirleyici olduğunu göstermektedir. Kişi başına giden sağlık turizmi harcamalarının (Sturizm2) artırılmasında ekonomik kalkınma ve fiyat dinamikleri ön plana çıkarken; sağlık turizminin hizmet ticareti içindeki payının (Sturizm21) yükseltilmesinde özel sektör dinamizmi ve piyasa yapısı daha belirleyici olmaktadır. Bulgular, güçlü kamu finansmanı ile etkin özel sektör katılımının dengeli bir biçimde bir araya getirilmesinin, sürdürülebilir sağlık turizmi performansı açısından kritik önem taşıdığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, sağlık turizminin ölçüm biçiminin ampirik sonuçları sistematik olarak etkilediği gösterilmekte; bu durum, alandaki gelecekteki çalışmalar için metodolojik hassasiyetin önemini vurgulamaktadır. Anahtar Sözcükler: Sağlık turizmi, Cepten sağlık harcamaları, Sağlık finansmanı, Panel veri analizi, Sabit etkiler modeli.
Nesnelerin interneti teknolojisi ile uzaktan kronik hastalık takibinin sağlık turizmine uyarlanabilirliğinin ulusal ve uluslararası yayınlarda metin madenciliği yöntemiyle incelenmesi
Çağımızda teknoloji sayesinde dünyanın herhangi bir noktasında bulunan hizmetlere veya kişilere erişmek mümkün olmaktadır. Teknolojideki hızlı ilerlemeden bütün sektörler faydalandığı gibi tıp dünyası da faydalanmaktadır. Tıp ve turizm sektörlerini birleştiren sağlık turizminde ise teknoloji genellikle sosyal medya üzerinden pazarlama ve danışanlarla iletişim kurmada kullanılmaktadır. Öte yandan sağlık turizminde hastalar ülkeler arası seyahat ederek diledikleri uzmandan ikinci görüş edinmekte veya ihtiyaç duydukları tedavi hizmetlerini almaktadırlar. Ancak ülkelere sağlık turizmi amacıyla ziyaret gerçekleştiren sağlık turistlerinin teşhis ve tedavi işlemleri genellikle tek seferliğe özgüdür ve bu durum sağlık turizmindeki hasta sirkülasyonunu yavaşlatabilir. Medikal nesnelerin interneti, küresel kullanımıyla Tıbbi Nesnelerin İnterneti (IoMT) teknolojisi ile uzaktan hasta takibi gerçekleştirilerek kişilerin evlerinin konforunda dilediği ülkede bulunan bir uzmandan tedavi alması sağlanabilir. Bu çalışmada medikal nesnelerin interneti (MNİ) teknolojileri sayesinde hangi kronik hastalıkların ne şekilde sağlık turizmine katılabileceği sorusunun cevabı aranmıştır. Literatürde benzer çalışmalar mevcuttur. Ancak bu çalışma mevcut çalışmalardan yöntem ve kapsamlılık açısından ayrışmaktadır. Bu araştırmada literatür tarama yöntemlerinden olan kapsam incelemesi kullanılmıştır ve veriler metin madenciliği ile analiz edilmiştir. Bu nedenle nesnelerin internetinin sağlık alanında kullanımı üzerine yazılan 117 adet İngilizce ve 63 adet Türkçe makalede en sık bahsi geçen kronik hastalıklar ve bu hastalıklar için kullanılan giyilebilir sensörler metin madenciliği yöntemi ile tespit edilmeye çalışılmıştır. Bulgular, diyabet, obezite, hipertansiyon, kalp hastalıkları ve solunum yolu hastalıklarının MNİ teknolojisiyle sağlık turizmi kapsamında uzaktan takip edilebileceğini göstermiştir. Ayrıca glukometreler, tansiyon ölçüm cihazları, oksimetreler ve EKG gibi giyilebilir cihazların da MNİ ile uzaktan sağlık turizmi gerçekleştirme sürecinde en sık kullanılabilecek cihazlar olabileceği tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre MNİ teknolojisinin sağlık turizmine entegre edilmesi hasta takibi açısından büyük potansiyel taşımaktadır. Bu bağlamda, sağlık turizmi sektöründe faaliyet gösteren kurumların MNİ teknolojisini benimsemesi küresel anlamda hasta takibini kolaylaştırarak kurumların bir adım öne geçmesini sağlayacaktır.
Sağlık turizminde etik ihlallerin yapısal analizi: 2015–2025 dönemine yönelik nitel bir inceleme
Bu çalışma, sağlık turizmi alanında ortaya çıkan etik ihlalleri bütüncül bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Sağlık turizmi, sunduğu ekonomik katkılar ve uluslararası hareketlilik nedeniyle birçok ülke için stratejik bir sektör hâline gelmiş olsa da, sağlık hizmetlerinin sınır ötesi sunumu beraberinde önemli etik sorunları da gündeme getirmektedir. Özellikle hasta hakları, bilgilendirilmiş onam, veri gizliliği, yanıltıcı tanıtım faaliyetleri ve yetkisiz aracı kurumlar, sağlık turizmi kapsamında sıkça tartışılan etik ihlal alanları arasında yer almaktadır. Araştırma, 2015–2025 yılları arasında sağlık turizmiyle ilişkili etik ihlal vakalarını nitel içerik analizi yöntemiyle incelemiştir. Bu kapsamda haber metinleri, yargı kararları, resmî denetim raporları ile ulusal ve uluslararası kurum belgeleri analiz edilmiştir. Toplanan veriler; etik ihlal türleri, etkilenen taraflar, ihlallerin ortaya çıkma nedenleri ve mevcut düzenlemelerin etkililiği doğrultusunda kodlanarak tematik olarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, sağlık turizminde etik ihlallerin yıllar içinde artış eğilimi gösterdiğini ve ihlallerin belirli temalar etrafında yoğunlaştığını ortaya koymaktadır. Yanıltıcı tanıtım faaliyetleri, bilgilendirilmiş onam eksiklikleri, yetkisiz aracı kullanımı ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin ihlaller öne çıkan temel etik sorunlar olarak tespit edilmiştir. Etik ihlallerin en başta hastaları etkilediği; bununla birlikte sağlık çalışanları, sağlık kuruluşları ve ülke imajı üzerinde de önemli sonuçlar doğurduğu belirlenmiştir. Ayrıca mevcut etik düzenlemelerin kavramsal olarak yeterli olmakla birlikte, uygulama ve denetim boyutunda yetersiz kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak bu çalışma, sağlık turizminin sürdürülebilirliği açısından etik ilkelerin merkezi bir rol üstlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Etik ihlallerin önlenebilmesi için etkin denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi, etik farkındalığın artırılması ve ulusal uygulamaların uluslararası etik standartlarla uyumlu hâle getirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Sağlık turizmi, etik, etik ihlaller, bilgilendirilmiş onam, hasta hakları, nitel içerik analizi, etik yönetişim
Özel sağlık harcamaları giden sağlık turizmini teşvik ediyor mu? Panel veri analizi
Sağlık harcamaları, bireylerin genel sağlık durumlarını iyileştirmek amacıyla gerçekleştirdikleri ve genellikle sağlık hizmetlerinin üretimi ve sunumu için gerekli olan temel kaynaklardan birini oluşturan harcamalardır. Bu bağlamda özel sağlık harcamaları, kişisel sağlık sigortaları ve doğrudan sağlık hizmetleri için yapılan ödemeleri kapsamaktadır. Bununla birlikte sağlık sektöründeki özel harcamalar, genellikle sağlık düzeylerini yükseltmek ve sağlık güvencesi sağlamak amacıyla yapılmakta olup özellikle düşük ve orta gelirli topluluklar için zorlayıcı olabilmektedir. OECD ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) gibi uluslararası kuruluşlar tarafından yayımlanan veriler, son yıllarda birçok ülkede özel sağlık harcamalarının toplam sağlık harcamaları içerisindeki payında belirgin bir artış olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışmadaki amacımız ülkelerdeki özel sağlık harcamaları giden sağlık turizmi üzerindeki etkisini ortaya koymak ve bu ilişkinin yönünü panel veri yöntemleriyle incelenmektir. Bu doğrultuda 2005–2022 dönemine ait 84 ülkenin yıllık verileri Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTADstat) veri tabanlarından derlenmiş; panel veri modelleri kullanılarak analiz gerçekleştirilmiştir. Modelde gelir düzeyi, fiyat düzeyi, hekim yoğunluğu ve özel sağlık harcaması değişkenleri temel belirleyiciler olarak ele alınmıştır. Modellerle sağlık turizmi oranının zaman içindeki sürekliliği değerlendirilmiş ve alternatif model kurgularıyla bulguların sağlamlığı test edilmiştir. Analiz sonuçları, özel sağlık harcamalarının giden sağlık turizmi üzerinde pozitif ve tutarlı bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Buna karşın hekim yoğunluğunun etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiş, gelir ve fiyat göstergelerinin etkilerinin ise kullanılan modele göre farklılık gösterebildiği görülmüştür. Dinamik modellerde sağlık turizmi oranının güçlü bir süreklilik sergilediği belirlenmiştir. Genel olarak çalışma, ülkelerin sağlık turizmi performansının sağlık sistemi finansman yapısıyla yakından ilişkili olduğunu ve özel sağlık harcamalarının bu alanda temel belirleyici değişkenlerden biri olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çerçevede elde edilen sonuçların, sağlık turizmine yönelik politika geliştirme süreçlerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Türkiye'de sağlık turizmi yetki belgesi olan kurumlarda dijital pazarlamanın etkisi
Sağlık turizmi, günümüzde turizm sektörünün en yüksek katma değer sağlayan alanlarından biri hâline gelmiştir. Bu alana yönelik ilgi, hem küresel düzeyde hem de Türkiye özelinde giderek artmaktadır. İnternet teknolojilerinin yaygınlaşması sayesinde bireyler, farklı ülkelerde uygulanan güncel tedavi yöntemleri hakkında anlık bilgi edinme imkânına sahip olmuştur. Bu durum, sağlık turizmi kapsamında sunulan hizmetlerin tanıtımında dijital mecraların önemini daha da artırmıştır. Sağlık turizmi alanında faaliyet gösteren ve Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilen kurumlar açısından dijital pazarlama, yalnızca bir tanıtım aracı değil; aynı zamanda markalaşmayı destekleyen stratejik bir iletişim kanalıdır. Dijital platformların etkili ve bilinçli bir şekilde kullanılması, kurumların uluslararası hasta potansiyeline erişimini kolaylaştırmakta, marka güvenilirliğini artırmakta ve rekabet avantajı sağlamaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı, dijital pazarlama faaliyetlerinin Türkiye'de sağlık turizmi yetki belgesine sahip özel sağlık kurumları üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Araştırma kapsamında, Türkiye'de Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş 10 özel hastane örneklem olarak seçilmiştir. Çalışma, bu hastanelerin resmi web siteleri ile sosyal medya platformları (Facebook, Instagram ve YouTube) üzerindeki içeriklerinin sistematik olarak incelendiği nitel içerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Böylece dijital pazarlama uygulamalarının kurumların tanıtım, hasta kazanımı, marka değeri oluşturma ve uluslararası sağlık turistlerine erişim konularındaki rolü bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Aynı zamanda hangi dijital pazarlama araçlarının daha yoğun ve etkin kullanıldığını belirlemek, sektöre yönelik somut değerlendirmeler yapılmasına olanak tanımaktadır. Çalışmanın önemi, dijital pazarlama stratejilerinin sağlık turizmi alanındaki rolünü kurumsal düzeyde somut verilerle ortaya koyması bakımından oldukça yüksektir. Türkiye'nin sağlık turizmindeki rekabet gücünü artırmaya yönelik politika geliştirme süreçlerine katkı sunacak bu çalışma, yetki belgesi bulunan sağlık kuruluşlarına dijital tanıtım stratejilerini nasıl geliştirebileceklerine dair önemli ipuçları sunmaktadır. Ayrıca, literatürde sınırlı yer bulan bu konuya yönelik kapsamlı bir içerik analizi sunması açısından, hem akademik hem de sektörel bir boşluğu doldurması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Sağlık Turizmi, Dijital Pazarlama, Sağlık Turizmi Yetki Belgesi, Türkiye.
Sağlık turizmi yetki belgeli sağlık tesisi yöneticilerinin örgütsel ustalık ve girişimsel yönelimlerinin sağlık otelciliği hizmetleri ile değerlendirilmesi
Bu araştırma, sağlık turizmi yetki belgesine sahip sağlık tesisi yöneticilerinin örgütsel ustalık ve girişimsel yönelim düzeylerini belirlemek ve bu düzeyleri sağlık otelciliği hizmetleri bağlamında değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, yöneticilerin örgütsel ustalık ve girişimsel yönelim düzeyleri arasındaki ilişkiler analiz edilmiş; bu faktörlerin sağlık otelciliği hizmetleri ile olan ilişkisi ve etkileri incelenmiştir. Ayrıca, yöneticilerin demografik ve mesleki özelliklerinin söz konusu değişkenlerle olan farklılıkları ve bu değişkenler üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Araştırma, Türkiye genelinde basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 248 sağlık yöneticisi ile yürütülmüştür. Yöneticilerin demografik ve mesleki özellikleri ile örgütsel ustalık ve girişimsel yönelim düzeyleri arasında genel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Ancak, örgütsel ustalık açısından görev süreleri ve çalışılan sağlık tesisi; girişimsel yönelim açısından ise görev türleri anlamlı farklılıklar sergilemiştir. Araştırma bulgularına göre, korelasyon analizi sonucunda örgütsel ustalık, girişimsel yönelim ve sağlık otelciliği hizmetleri değişkenleri arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Regresyon analizine göre ise, örgütsel ustalığın girişimsel yönelim üzerinde; örgütsel ustalık ve girişimsel yönelimin ise sağlık otelciliği hizmetleri üzerinde pozitif ve anlamlı etkileri olduğu belirlenmiştir. Yapılan aracılık analizi sonucunda, örgütsel ustalığın sağlık otelciliği hizmetleri üzerindeki etkisinde girişimsel yönelimin aracı rolü istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Bu durum, örgütsel ustalığın sağlık otelciliği hizmetlerini doğrudan etkilediğini, ancak bu etkinin girişimsel yönelim aracılığıyla dolaylı olarak gerçekleşmediğini göstermiştir. Ayrıca yöneticilerin demografik ve mesleki özelliklerinin, örgütsel ustalık ve girişimsel yönelim nitelikleri üzerindeki etkileri incelendiğinde; örgütsel ustalık açısından sağlık tesislerinin anlamlı ve pozitif bir etkisi haricinde başta etkilere rastlanmamıştır. Araştırma bulguları, sağlık turizmi yetki belgesine sahip sağlık tesisi yöneticilerinin örgütsel ustalık ve girişimsel yönelim düzeylerinin, sağlık otelciliği hizmetlerinin kalitesi üzerinde anlamlı etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, sağlık yöneticilerine yönelik eğitim programlarının; özellikle örgütsel ustalık ve girişimsel yönelim becerilerinin geliştirilmesine odaklanan, daha kapsamlı ve yapılandırılmış içeriklerle desteklenmesi önerilmektedir. Yöneticilerin profesyonel gelişim süreçlerine, söz konusu alanlarda uzmanlaşmalarını sağlayacak eğitim modüllerinin entegre edilmesi, sağlık otelciliği hizmetlerinin etkinliğini artırmada önemli katkılar sunabilir. Bu yaklaşım, sağlık turizmi sektöründe görev yapan yöneticilerin daha etkili ve verimli biçimde liderlik yapmalarına olanak tanıyacaktır. Anahtar Kelimeler: Sağlık Turizmi, Örgütsel Ustalık, Girişimsel Yönelim, Sağlık Otelciliği Hizmetleri, Türkiye.
Sağlık turizmi sektöründe faaliyet gösteren kurumların sağlık turizmi destekleri farkındalık düzeyinin incelenmesi
Sağlık turizmi, küresel ölçekte hızla büyüyen ve ülkeler için ekonomik, sosyal ve stratejik açıdan önemli bir sektör haline gelmiştir. Türkiye'de bu sektörün sürdürülebilir gelişimi ve uluslararası rekabet gücünün artırılması, sağlık turizmi alanında faaliyet gösteren kurumların kamu desteklerine ilişkin farkındalık düzeyleriyle yakından ilişkilidir. Bu çalışmada, Türkiye genelinde sağlık turizmi yetki belgesine sahip kurumların, Ticaret Bakanlığı tarafından sunulan desteklere yönelik farkındalık düzeyleri ile bu desteklerden yararlanma durumları, karşılaştıkları sorunlar ve önerileri değerlendirilmiştir. Araştırmanın evrenini Türkiye'de sağlık turizmi faaliyeti gösteren 337 kurum oluşturmuştur. Veriler, uzman görüşleriyle yapılandırılmış anket formu aracılığıyla toplanmış ve SPSS 25.0 ile analiz edilmiştir. Frekans analizi, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon ve içerik analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular, katılımcıların desteklere ilişkin genel farkındalık düzeyinin orta seviyede olduğunu göstermiştir. Kurumların yalnızca %43,3'ü desteklerden yararlanmakta olup, başvuru sürecinde en sık karşılaşılan sorunlar karmaşık prosedürler, mevzuat değişiklikleri ve uzun ödeme süreleridir. İş birliği kuruluşlarının desteklere ilişkin farkındalık düzeylerinin diğer kurum türlerine göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada test edilen hipotezler sonucunda; kurum türüne, desteklerden yararlanma durumuna, danışmanlık hizmeti alma ve destekleri yeterli bulma değişkenlerine göre sağlık turizmi desteklerine ilişkin farkındalık düzeylerinde anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Ayrıca son üç yıldaki sağlık turizmi gelir artış oranı da desteklere yönelik farkındalık düzeyini anlamlı biçimde etkilemektedir. Bu bulgular, desteklere erişim ve fayda algısının kurumsal özelliklere göre değişkenlik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, sağlık turizmi desteklerinin etkinliğini artırmak için başvuru süreçlerinin sadeleştirilmesini, bilgilendirme ve eğitim faaliyetlerinin yaygınlaştırılmasını önermektedir. Ayrıca sektörel iş birliklerinin geliştirilmesi, nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi ve başarılı kurumların ödüllendirilmesi gibi uygulamalarla farkındalık düzeylerinin artırılabileceği değerlendirilmektedir. Araştırma, literatürdeki farkındalık boşluğunu doldurarak gelecekteki çalışmalara yön verecek temel bulgular sunmaktadır.
Türkiye'de sağlık turizminde termal turizm ile fizyoterapi rehabilitasyonun entegrasyonu
Türkiye, termal suların kullanımı konusunda uzun bir geçmişi vardır. Antik Roma döneminden beri, Kapadokya'dan Denizli'ye, Afyonkarahisar'dan Bursa'ya kadar birçok bölgede termal suların şifalı özellikleri keşfedilmiştir. Jeotermal enerji ve termal turizm açısından zengin bir kaynak potansiyeline sahiptir. Jeotermal kaynaklar, sadece termal turizm için değil, aynı zamanda enerji üretimi için de önemli bir kaynaktır. Günümüzden antik çağa kadar geniş bir tarih aralığında uzanan ve sağlık turizmi olarak kabul edilen termal turizm alternatif turizmin önemli ayaklarından biri sayılmaktadır. Romalılar savaşta yaralanan, yıpranan askerlerin kaplıca suyuna girmekle yaralarının çabuk kapandığı, kısa süre içerisinde güçlerini kazandıklarını görmüşler, her gittikleri yerde şifalı sular üzerine önemli tesisler kurmuşlardır. Termal turizm veya kaplıca turizmi; mineralize termal su banyosu, içme, inhalasyon, çamur banyosu gibi çeşitli türdeki yöntemlerin yanında, iklim kürü, fizik tedavi, rehabilitasyon, egzersiz, psikoterapi, diyet gibi destek tedavilerini de kapsayan turizm hareketi olarak tanımlanır. Türkiye coğrafi yapısı ve jeomorfolojik özellikleri nedeniyle birçok yeraltı sıcak su kaynaklarına sahiptir. İçerik bakımından zengin eriyik ve mineral yapısı vardır. Özellikle 20 °C'nin üzerinde 600'ün üzerinde termal kaynak bulunmaktadır. Tespit edilmemiş kaynaklar ile birlikte 1200'den fazla kaynak olacağı düşünülmektedir. Bu özelliğiyle kaynak sayısında Avrupa'nın en üst sıralarında yer alan Türkiye'nin sağlık turizmimde daha yüksek oranda kullanılması, ayrıca uygulanacak kürlerde ayaktan ve yatan hasta için fizik tedavi ver rehabilitasyon ile entegrasyonunun sağlanarak kombine bir tedavi yaklaşımının ortaya konması sağlık turizmi önemli kazanımlar sağlayacaktır. Fizyoterapi ise kas-iskelet sistemi sorunlarından nörolojik rahatsızlıklara kadar geniş bir yelpazede tedavi sunan önemli bir sağlık disiplinidir. Fizyoterapi tedavi modalitelerinde ki tüm uygulamalar termal tesislerde sorunsuzca ve yüksek kalite standartlarında uygulanabilmektedir. Bu iki alanın entegrasyonu, hastaların daha kapsamlı ve etkili bir sağlık hizmeti almasına olanak tanır. Sonuç olarak termal kayakların fizyoterapi ve rehabilitasyon amacıyla kullanılması, sadece fiziksel sağlığı değil, aynı zamanda mental ve duygusal iyilik halinide destekleyecektir. Bu tezin temel amacı, Türkiye'deki kaplıcaların sağlık turizminde özellikle fizyoterapi ve rehabilitasyon özelinde nasıl etkili bir şekilde kullanılabileceğini ve bu potansiyelinin nasıl daha geniş kitlelere tanıtılabileceğini araştırmaktır.
Sağlık sigorta piyasası ve sağlık amacı ile seyahat: Panel GMM analizleri
Sigorta sahipliği ya da sigortasızlık durumu, bireylerin sağlık hizmetine erişim stratejilerini ve sağlık amacıyla seyahat (SAS) kararlarını önemli ölçüde etkilemektedir. Bu çalışma, özel sağlık sigortasının (ÖSİGORTA) SAS üzerindeki etkisini 22 ülkenin 2010-2022 dönemi verileri ile panel veri yöntemi kullanarak incelemektedir. SAS, sağlık amaçlı seyahat harcamalarının toplam hizmet ithalatı içindeki payı ile ölçülürken, ÖSİGORTA bireylerin özel sağlık sigortasına sahip olma oranı ile temsil edilmiştir. Modelde kontrol değişkenleri olarak gelir (GELİR), fiyat (FİYAT), sağlık hizmeti kalitesi (SAĞKALİTE), turizm (TURİZM) ve sağlık sistemi türü (SİSTEM) değişkenleri de yer almaktadır. Tahmin yöntemi olarak Arellano-Bover/Blundell-Bond Sistem Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi (Sistem GMM) kullanılmıştır. Gecikmeli bağımlı değişken SAS(-1) tüm modellerde pozitif ve büyük ölçüde anlamlı bulunmuş, SAS harcamalarının geçmiş değerlerine duyarlı olduğunu göstermiştir. Fiyat değişkeni (FİYAT) çoğu modelde pozitif katsayı almış ancak anlamlılığı sınırlıdır, gelir değişkenleri ise büyük çoğunlukta istatistiksel olarak anlamsız çıkmıştır. Sağlık hizmeti kalitesi değişkenleri (YATAK1000, DOKTOR1000) sınırlı ve tutarsız etkiler göstermiştir. Turizm değişkenleri incelendiğinde, uluslararası seyahat edenlerin nüfusa oranı (USO) istatistiksel olarak anlamsız bulunurken, turizm harcamalarının GSYİH'ye oranı (THGO) SAS üzerinde anlamlı ve pozitif etkiler göstermiştir. Sağlık sistemi türünü temsil eden BİSMARCK ve BEVERİDGE kukla değişkenlerinin çoğu modelde anlamlı bulunmaması, sağlık sistemi yapısındaki farklılıkların SAS üzerinde ayrıştırıcı bir etki yaratmadığını göstermektedir. ÖSİGORTA değişkeni ise tüm modellerde tutarlı olarak negatif etki göstermiş, 24 modelin 19'unda istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu sonuç, özel sağlık sigortasına sahip bireylerin yerel sağlık sistemine yönelimini artırarak yurt dışına yönelik SAS harcamalarını azalttığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, özel sağlık sigortası sahipliği, bireylerin SAS kararlarını açıklamada önemli bir belirleyici olarak öne çıkmakta; gelir, fiyat, sağlık hizmeti kalitesi ve sağlık sistemi türü gibi diğer faktörler ise sınırlı veya tutarsız etkiler göstermektedir. Turizm harcamaları ise SAS üzerinde güçlü ve anlamlı bir destekleyici rol oynamaktadır.
Sağlık turizminde wellness literatürünün bibliyometrik analizi
Bu tez, sağlık turizmi alanında son on yılda sağlık turizmi kapsamında wellness literatüründe ortaya çıkan akademik eğilimleri görünür kılmak ve wellness' ın sağlık turizmi dinamikleri üzerindeki etkisini bütüncül bir yaklaşımla incelemek amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmada, 2015–2025 yılları arasında Web of Science (WoS) ve Scopus veri tabanlarında yayımlanan araştırmalar bibliyometrik yöntemle değerlendirilmiştir. Tarama sonucunda ulaşılan 1.786 yayından uygunluk kriterlerini karşılayanlar temizlenerek tekilleştirilmiş ve analiz sürecinde kullanılmıştır. Analiz bulguları, sağlık turizmine ilişkin bilimsel üretimin özellikle son yıllarda belirgin ölçüde arttığını göstermektedir. Wellness turizmi, yaşlanma ve üçüncü yaş turizmi, dijitalleşme, COVID-19'un sağlık hareketliliğine etkileri, maliyet odaklı tedavi seyahatleri, destinasyon rekabeti ve pazarlama stratejileri öne çıkan temalar arasında yer almaktadır. ABD, Çin, Almanya, Hindistan ve Türkiye yayın üretiminde dikkat çeken ülkeler olurken, farklı disiplinlerin alana daha fazla katkı vermesi sağlık turizmi literatürünün kapsamının genişlediğini ortaya koymaktadır. Tezin kuramsal kısmında turizmin genel çerçevesi, sağlık kavramının çok boyutlu niteliği, sağlık turizminin tarihsel gelişimi ve medikal, rehabilitasyon, termal, spa ve wellness gibi alt alanlar ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Wellness turizmine ilişkin bölümde ise iyilik hâli kavramının tarihsel gelişimi, modern wellness anlayışının temelleri ve spa/ termal uygulamaların fizyolojik ve psikolojik etkileri literatür desteğiyle incelenmiştir. Araştırmanın uluslararası karşılaştırma bölümünde Almanya, İsviçre, İtalya, Macaristan, Japonya, Çin, Hindistan, Tayland, Güney Kore, Malezya, ABD ve Kosta Rika gibi ülkelerin sağlık ve wellness turizmine ilişkin yapı ve politikaları değerlendirilmiştir. Bu ülkelerin sektörde öne çıkmasında teknoloji düzeyi, uzman sağlık personeli, doğal kaynak çeşitliliği, güçlü wellness gelenekleri, uygun maliyetler, devlet desteği ve akreditasyon uygulamaları belirleyici unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Çalışmanın ikinci kısmında Türkiye bağlamı ayrıntılı olarak ele alınmış; sağlık turizminin gelişim süreci, yetki belgesi uygulaması, coğrafi avantajlar, termal kaynak zenginliği, nitelikli sağlık insan gücü, maliyet avantajı ve dijital pazarlama uygulamalarının sektöre yansıması sistematik biçimde değerlendirilmiştir. Genel olarak bu çalışma, sağlık turizminde wellness' a ilişkin akademik eğilimleri kapsamlı biçimde analiz ederek literatürdeki güncel yönelimleri açıklığa kavuşturmaktadır. Elde edilen bulgular, hem ulusal hem uluslararası sağlık turizmi çalışmalarına kuramsal ve uygulamalı katkılar sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Sağlık turizmi, Wellness, Termal turizm, Spa, Rehabilitasyon turizmi, İyilik hali, Bibliyometrik analiz.
Medikal turizmde yetki belgesi olan özel hastane ve aracı kuruluşların yapay zeka kaygı algıları ve dijital teknolojiye yönelik tutumları arasındaki ilişkide endüstri 4.0 farkındalığının aracılık rolü: Antalya ili örneği
Dijitalleşme sürecinin hız kazandığı günümüzde, medikal turizm alanında hizmet sunan özel hastane ve aracı kuruluşlar, dijital teknoloji ve yapay zekâ temelli sistemlerle dönüşüm yaşamaktadır. Bu süreçte, çalışanların teknolojiye yönelik tutumları ve yapay zekâya dair algıları, dijital uygulamaların benimsenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Bu açıdan araştırmanın temel amacı, Antalya ilinde faaliyet gösteren ve Sağlık Turizmi Yetki Belgesi'ne sahip özel hastane ve aracı kuruluş çalışanlarının yapay zekâ kaygı düzeyleri ile teknolojiye karşı tutumları arasındaki ilişkide Endüstri 4.0 farkındalığının aracılık rolünü incelemektir. Araştırma modeli, Teknoloji Kabul Modeli, Teknofobi Yaklaşımı ve Yeniliklerin Yayılması Teorisi çerçevesinde oluşturulmuştur. Çalışma, nicel araştırma yöntemine dayalı olarak gerçekleştirilmiş; amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen evrene uygulanan anketler sonucunda elde edilen 418 veriden, geçersiz olanlar çıkarılarak 382 geçerli anket analizde kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği, Teknolojiye Karşı Tutum Ölçeği ve Endüstri 4.0 Kavramsal Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS ve AMOS programları aracılığıyla açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, korelasyon, regresyon ve Hayes Process Model 4 aracılığıyla aracılık analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, yapay zekâ kaygısı ile teknolojiye karşı tutum ve Endüstri 4.0 farkındalığı arasında negatif yönlü ve anlamlı ilişki bulunmuştur. Aynı şekilde, Endüstri 4.0 farkındalığının teknolojiye karşı tutum üzerinde pozitif etkisi tespit edilmiştir. Ancak, yapay zekâ kaygısının teknolojiye karşı tutum üzerindeki etkisinde Endüstri 4.0 farkındalığının aracılık etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Araştırma, dijital dönüşüm süreçlerinde çalışanların kaygı düzeylerini ve farkındalıklarının yönetilmesinin teknolojik adaptasyon açısından önemli olduğunu ortaya koymakta; sektörel strateji ve politika geliştirme açısından değerli çıktılar sunmaktadır.
Alanya'da medikal turizm kapsamında sağlık turistlerinin motivasyonel davranışları ve ekonomik tercihlerinin incelenmesi
Bu çalışma, sağlık turizmi kapsamında medikal turizm alanında Alanya örneğini ele alarak, sağlık turistlerinin motivasyonel davranışları ve ekonomik tercihlerini incelemeyi amaçlamaktadır. İlk olarak, sağlık turizminin genel kavramları, türleri ve küresel ölçekteki önemi ortaya konulmuş; bu alana ilişkin literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Ardından, medikal turizm segmentinde sağlık turistlerinin hangi faktörlerden etkilendiği, ne tür hizmetleri tercih ettiği ve ekonomik anlamda hangi unsurlara öncelik verdiği incelenmiştir. Bu doğrultuda, Alanya'daki medikal turizm potansiyeli değerlendirilmiş ve bölgenin mevcut durumuna ilişkin bir profil çizilmiştir. Çalışmada nicel bir araştırma deseni benimsenmiş ve anket yöntemi kullanılarak 92 sağlık turisti üzerinde veri toplanmıştır. Elde edilen bulgular, turistlerin motivasyonel yaklaşımlarının hizmet kalitesi, tedavi maliyetleri, destinasyon imajı ve kolay ulaşılabilirlik faktörleri etrafında şekillendiğini göstermektedir. Ayrıca, ekonomik tercihlerinde fiyat-kalite dengesine, esnek ödeme seçeneklerine ve destinasyonda sunulan ek turistik aktivitelerin maliyet-etkinliğine önem verdikleri belirlenmiştir. Sonuç olarak, Alanya'nın medikal turizm alanında büyüme potansiyelinin güçlü olduğu, ancak bu potansiyelden etkin yararlanabilmek için hizmet kalitesinin artırılması, destinasyonun uluslararası tanıtımının güçlendirilmesi, hasta ve hasta yakınlarına yönelik destekleyici hizmetlerin yaygınlaştırılması gibi stratejik adımların atılması önerilmektedir. Bu çalışma, hem turizm sektörü paydaşlarına hem de politika yapıcılara Alanya'da medikal turizmi geliştirmeye yönelik yol gösterici bilgiler sunmaktadır.
Sağlıklı yaşam turizmi deneyimi, iyi oluş ve sadakat ilişkisi
Sağlıkta meydana gelen değişimler ve bireylerin sağlıkla ilgili artan farkındalıkları, sağlıklı yaşam felsefesinin gelişmesini sağlamıştır. Bu gelişmeler, bireylerin sağlıklarını koruma, geliştirme ve iyi oluşlarını artırmaya yönelik seyahat davranışlarını da etkilemektedir. Bu bireylerin tatillerinde, sağlıkla ilgili hizmet veren işletmeleri tercih etmeleri sonucunda ise sağlıklı yaşam turizmi gelişmeye başlamıştır. Bu noktada sağlıklı yaşam turizmi ile ilgili deneyimler edinen turistlerin, iyi oluşlarını nasıl değerlendirdikleri ve bunun sonucunda ise sadakatlerinin ne yönde etkilendiği soruları sağlıklı yaşam turizmi pazarlaması açısından önemli hale gelmiştir. Bu sorulardan hareketle çalışmanın amacı, yukarıdan aşağı ve aşağıdan yukarı teorileri kapsamında sağlıklı yaşam turizmi deneyiminin, iyi oluş üzerindeki etkisi doğrultusunda turist sadakatinin ne yönde etkilendiğinin incelenmesidir. Bununla beraber turistlerin, sağlıklı yaşam turizmi deneyimi ile iyi oluşları arasında, boş zaman tatminlerine ilişkin rolünün incelenmesi de araştırmanın bir diğer amacıdır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çevrimiçi anket uygulaması yoluyla, Türkiye'de sağlıklı yaşam otellerinden daha önce hizmet almış bireylere sosyal medya aracılığıyla ulaşılarak toplamda 320 anket elde edilmiştir. Katılımcılardan elde edilen bu veriler, PLS-YEM tekniğiyle analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda sağlıklı yaşam turizmi deneyiminin ve bu deneyime ilişkin eğlence ve fiziksel deneyim boyutlarının turist iyi oluşu üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Bununla beraber iyi oluşun da turist sadakatini olumlu yönde etkilediği görülmüştür. Ayrıca turistlerin, sağlıklı yaşam turizmi deneyimi ile iyi oluşu arasında boş zaman tatmininin aracı rolünün olduğu da gözlemlenmiştir. Sonuç olarak literatür, karar vericiler ve turizm sektörü açısından teorik ve pratik çıkarımlar sunulmuştur.
Medikal turizm hizmeti sağlayan sağlık turizmi yetki belgeli özel hastanelerin web ve sosyal medya sitelerinin değerlendirilmesi: Antalya ili örneği
Bu çalışmada Antalya ilinde medikal turizm hizmeti sağlayan sağlık turizmi yetki belgeli özel hastanelerin web ve sosyal medya sitelerinin değerlendirilmesi amaçlanmış ve bu amaç doğrultusunda basit rastgele örneklem yöntemiyle belirlenen 10 özel hastaneyi kapsayacak şekilde içerik analizi tekniği ile incelenmiştir. Örneklem olarak seçilen hastanelerin incelenen web siteleri ve sosyal medya hesapları içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre araştırmaya dahil edilen 10 özel hastanenin tümünde aktif bir web sitesi bulunmaktadır ve bu sitelerden tümünde tesisin tarihine ilişkin bilgi, site içi arama özelliği, iletişim formu, kurumsal bililer, hekimlere ilişkin bilgiler, sosyal ağlara ilişkin linkler ve görsellerde sağlık turizmine uygunluk yakalanmıştır. Fakat hastanelerden yalnızca 6'sında aktif bir Facebook sayfasının bulunduğu görülmüştür. Bu anlamda diğer sosyal medya hesaplarına kıyasla Facebook'un artık popülerliğini kaybettiği ve işletmelerce çok da önemsenmediği çıkarımı yapılabilmektedir. Ayrıca hastanelerin 8'inin aktif Instagram hesabı olduğu belirlenmiştir. Instagram paylaşımları incelendiğinde ise 8 hastanenin hastalıklar hakkında bilgilendirme, sağlıklı yaşam önerileri, özel gün mesajları ve profil güncelleme konusunda aktif olduğu belirlenmiştir. Son olarak aktif Youtube hesabı bulunan 9 özel hastane bulunmaktadır. Bu hastanelerden 9'unun hastalıklar hakkında bilgilendirici ve sağlıklı yaşam önerilerinde bulundukları videolar paylaştıkları belirlenmiştir. Çalışma sonuçlarında dikkat çeken en önemli bulgu sosyal medya hesaplarında yabancı dilde paylaşım yapılmasına özen gösterilmediği ve hiçbir hastanenin aktif olarak bir yabancı dilde paylaşımda bulunmadığı belirlenmiştir. Sağlık turizminde en önemli bileşen olan dil kavramının ülkemiz Sağlık Bakanlığı'nca onaylanmış kurumlarca daha fazla dikkate değer bir unsur olarak değerlendirilmesi gerektiği, web siteleri açısından SEO çalışmalarının yapılması gerektiği ve sosyal medya açısından özellikle Facebook için daha fazla özen gösterilmesi gerektiği konusunda önerilerde bulunulmuştur.
Antalya ili Alanya örneğine gelen sağlık turistlerin in plastik cerrahi ve estetik operasyon tercihlerinin potansiyel araştırması
Sağlık insanların fiziksel, ruhsal ve mental olarak iyi olma halidir. Turizm ise insanların ruhsal ve mental sağlıklarını iyileştirmek ve gezmek, görmek için yapılan seyahatlere denir. Son dönemlerde popüler olan sağlık turizmi kavramı insanların gezerken eğlenirken tedavi olmalarını ya da tedavi olurken gezip, görmelerine imkân sunmuş oldu. Son yıllarda gelişen sağlık turizmi hastaneler poliklinikler ve sağlık merkezlerine olan ilgiyi arttırmıştır. Sağlık turizmi insanların ihtiyaç ve isteklerine göre medikal turizm, termal turizm ile engelli ve geriatri turizmi adı altında çeşitlendirildi. Çalışmamızda medikal turizmi araştırırken sağlık turistlerinin ihtiyaçları doğrultusunda göz hastalıkları, cerrahi operasyonlar, plastik ve estetik operasyonları daha çok tercih ettiğini görmekteyiz. Sağlık turizmi Türkiye açısından sağlık alanında birçok gelişmeyi sağlarken, sağlık turisti açısından da hem hızlı hem de ucuz tedavi koşullarını sağladığından en çok tercih edilen 10 ülke arasında yer almaktadır. Bununla birlikte Türkiye'de özellikle deniz, kum ve güneşten yaralanabilecekleri tatil merkezlerini tercih eden sağlık turistleri için kamu ve özel hastanelerde kalite ve akreditasyon belgelerini alarak onlar için vazgeçilmeyecek fırsatlar sunulmaktadır. Turizmin başkenti olan Antalya ili Alanya merkezinde sağlık turizminin plastik ve estetik cerrahi alanında veya kozmetik cerrahi alanında sağlık turistlerine sunduğu hizmetlerin potansiyeli araştırılarak çalışmada gösterilmiştir. Bu sayede Antalya ili Alanya bölgesinde sunulan sağlık hizmetleri sağlık turizmi açısından avantajları ve dezavantajlarının bulunduğu birçok çalışmada rehber olabilecek bir çalışma oluşturulmuştur. Alanya özellikle plastik ve estetik operasyonlarda sağlık turizmi potansiyeli oldukça yüksek ve tercih edilebilir bölge olma özelliğini taşımaktadır. Anahtar kelimeler: Sağlık turizmi, Sağlık turisti, Akreditasyon
Üniversite öğrencilerinde sağlık turizmi farkındalık düzeyi ve belirleyicileri; Alanya örneği
Sağlık turizmi, son yıllarda küresel düzeyde büyük bir ivme kazanarak önemli bir sektör haline gelmiştir. Sağlık turizmindeki bu gelişme, tedavi ve iyileşme süreçlerinin uluslararası düzeyde geniş bir yelpazede sunulmasına olanak tanımaktadır. Sağlık turizminde bilinçli farkındalık uygulamaları, tedavi süreçlerine eklenerek hastaların hem beden hem de zihin sağlığında olumlu değişiklikler meydana getirmektedir. Sağlık turizmi kapsamında bilinçli farkındalık uygulamalarının entegrasyonu, hastaların tedavi süreçlerini daha etkin bir şekilde yürütmesini ve genel iyilik hali kazanmasını sağlamaktadır. Böylece, bilinçli farkındalık sağlık turizminde önemli bir rol oynar ve hastaların daha hızlı ve etkili bir şekilde iyileşmelerine katkıda bulunur. Üniversite öğrencileri, bu alanda potansiyel tüketiciler, karar vericiler veya politika yapıcılar olarak önemli bir role sahip olabilecekleri için, bu grubun sağlık turizmi konusundaki farkındalıklarının detaylı bir şekilde incelenmesi gerekmektedir. Ayrıca üniversite öğrencilerinde sağlık turizmi konusunda farkındalık düzeyleri ile ilgili araştırmalar, sağlık turizmi konusunda farkındalık yaratma ve bu alanda stratejik planlamalar yapma noktasında üniversiteler, yerel yönetimler ve sağlık turizmi işletmecileri için değerli bilgiler sağlayacaktır. Sağlık turizmi politikalarının ve stratejilerinin geliştirilmesi, öğrencilerin ve genel olarak toplumun bu hizmetlerden daha etkin bir şekilde faydalanmasını sağlayabilir. Bununla birlikte, sağlık turizmi eğitim programlarının ve bilinçlendirme kampanyalarının tasarlanması ve uygulanması konusunda yol gösterici olabilir. Bu gerekçeler ile planladığımız çalışmanın temel amacı, Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi'nde öğrenim gören üniversite öğrencilerinin sağlık turizmi konusunda farkındalık düzeyleri ve belirleyicilerinin saptamaktır. Araştırmanın ikincil amacı ise, sağlık turizmi konusunda bilinç ve bilgi seviyesini artırmaya yönelik eğitim ve politika geliştirme çalışmalarına katkıda bulunmaktır. Araştırma kesitsel türde bir çalışmadır. Araştırma evrenini ALKÜ'de 2023-24 eğitim öğretim döneminde eğitim gören lisans öğrencileri oluşturacaktır (n=8996). Örnek büyüklüğü %99 güven sınırında, %50 prevalans ile 0.05 yanılgı düzeyinde, desen etkisi 2 alınarak minumum örnek büyüklüğü 1236 olarak belirlendi. Toplamda 1300 öğrenciye ulaşıldı. Araştırmada veriler iki form ile toplandı; kişisel tanıtım formu, sağlık turizmi farkındalık ölçeği. Verilerin analizi için IBM SPSS v26 programı kullanıldı. Araştırmanın demografik verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler kullanıldı. Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri ile sağlık turizmine yönelik farkındalık düzeyleri arasındaki ilişki bağımsız örneklem T-Test ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testleri ile değerlendirildi. Çalışmada tekli analizlerde anlamlı bulunan değişkenler çoklu doğrusal regresyon ile analiz edildi. Araştırma bulgularına göre, üniversite öğrencilerinin sağlık turizmi konusunda orta düzeyde bir farkındalığa sahip olduğunu belirlendi. Farkındalık düzeyleri üzerinde cinsiyet, yaş, eğitim seviyesi, ailenin gelir durumu, anne-baba eğitimi, sosyal statü ve yabancı dil bilgisi gibi demografik değişkenlerin anlamlı olduğu belirlendi. Ayrıca, sağlık bilimleri ve turizm fakültelerinde okuyan öğrencilerin farkındalık düzeyleri diğerlerine göre daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Çalışmanın önemli bir sonucu elde edilen verilere göre sağlık turizminin sosyo-ekonomik faktörlerden etkilenmesidir. Çalışma, sağlık turizmi alanında bilgi ve farkındalığı artırmak için öğrencilere yönelik eğitim programlarının ve bilgilendirme kampanyalarının yapılması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Sağlık turizmi politikalarının ve pratiklerinin geliştirilmesinde öğrencilerin görüşlerinin dikkate alınması da gerekmektedir. Önerilen stratejiler, sağlık turizmi sektörünün genel performansını artırarak ülke ekonomisine olan katkılarını maksimize edebilir.
Antalya'da fizik tedavi ve rehabilitasyon hizmeti veren sağlık turizmi yetki belgesine sahip kurumlarda dijital pazarlamanın etkinliği
Günümüzde sağlık turizmi, küresel sağlık hizmetleri sektöründe hızla büyüyen ve önem kazanan bir alan haline gelmiştir. Sadece tıbbi tedavilerle sınırlı kalmayan sağlık turizmi, aynı zamanda fizik tedavi, rehabilitasyon, wellness ve alternatif tedavi hizmetleri almak amacıyla farklı ülkelere seyahat etmelerini ifade etmektedir. Sağlık turizmi, hastalar için yüksek kaliteli sağlık hizmetlerine erişim olanağı sunarken, gelişmiş veya gelişmekte olan ülkeler için önemli bir ekonomik fırsat sunmaktadır. Dijital pazarlama stratejileri bu alandaki rekabetin artmasıyla birlikte önemli bir rol oynamaya başlamıştır. Sağlık turizmi hizmetlerini geniş kitlelere ulaştırmak ve tanıtmak için dijital pazarlama etkili bir araçtır. İnternetin ve dijital platformların yaygınlaşmasıyla birlikte sağlık kuruluşları potansiyel hastalara hızlı bir şekilde ulaşabilmektedir. Yaptığımız çalışmada, Antalya'daki sağlık turizmi yetki belgesine sahip olan sağlık kuruluşlarında dijital pazarlamanın etkisi araştırılmıştır. Bu çalışma, Antalya ilinde bulunan ve fizik tedavi hizmeti sunan 21 sağlık kuruluşunu kapsamaktadır. Araştırma yapılırken Antalya'da bulunan ve sağlık turizmi yetki belgesine sahip kuruluşların sosyal medya (Facebook, Instagram, Youtube, Twitter/X) hesapları ve web siteleri incelenmiştir. Dijital pazarlamanın sağlık kuruluşları üzerinde etkisi olup olmadığını belirlemek çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu bağlamda gerçekleştirilen literatür taraması ve içerik analizi, sağlık kuruluşları üzerinde dijital pazarlamanın etkili olduğunu ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Sağlık Turizmi, Dijital Pazarlama, Antalya.
Diyabet hastalarında sağlık kaygısının siberkondri düzeylerine etkisi
Bu çalışma, diyabet hastalarında sağlık kaygısının siberkondri düzeylerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Analitik kesitsel tipte yapılan araştırma Ağustos 2022 - Ocak 2023 tarihleri arasında Alanya Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerine başvuran ve servislerinde yatarak tedavi gören Diabetes Mellitus tanılı 250 birey ile gerçekleştirildi. Araştırma verileri "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Sağlık Kaygısı Envanteri" ve "Siberkondri Ciddiyet Ölçeği" ile toplandı. Araştırmaya katılan diyabetli bireylerin Sağlık Kaygısı Envanteri puan ortalamaları 17.84±11.62 ve Siberkondri Ciddiyet Ölçeği puan ortalamaları 79.2±27.42 olarak bulundu. Araştırmada katılımcıların yaş, cinsiyet, eğitim durumu, sağlıkla ilgili yayın takibi, çalışma durumu, internette geçirilen süre, sosyal ağ sitelerine üyelik, hastalıkları ile ilgili bilgi arama, hastalığı ile ilgili eğitim alma, komplikasyon yaşama, egzersiz yapma ve diyetine uyma davranışları ile siberkondri düzeyleri arasında anlamlı farklılıklar olduğu saptandı (p<0.05). Kadın, sağlıkla ilgili yayın takip eden, sosyal ağ sitelerine üyeliği olan, hastalıkla ilgili internette arama yapan, Tip I diyabeti olan, komplikasyon yaşayan ve insülin kullanan diyabetli bireylerin daha fazla sağlık kaygısı yaşadığı bulundu (p<0.05). Sağlık kaygısı ve siberkondri düzeyleri arasında pozitif yönlü, orta düzeyde anlamlı korelasyon saptandı (p<0.001, r=0.567). Diyabetli bireylerde, Sağlık Kaygısı Envanteri toplam puanı, Siberkondri Ciddiyet Ölçeği toplam puanındaki değişimin %30'unu açıklamaktadır. Sağlık profesyonelleri ve özellikle diyabet eğitim hemşirelerinin, sağlık kaygısı yaşayan ve yaşamayan tüm diyabetli bireylere, teknolojiden nasıl faydalanmaları gerektiği, internette güvenilir bilgilere nasıl ulaşacakları, internet ve sosyal medyada verilen bilgiler ile teşhis, tedavi ve bakım yapılamayacağı, sağlık ile ilgili tüm konularda alanında uzman kişilerden destek almaları gerektiği hakkında eğitim vermeleri önerilmektedir.
Farklı kültürlerden gelen hastalara bakım ve tedavi veren sağlık çalışanlarının kültürlerarası iletişim yeterliliği
Amaç: Bu çalışma, farklı kültürden gelen hastalara bakım ve tedavi sunan sağlık çalışanlarının, kültürel yeterlilik düzeylerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Araştırma, Alanya Alaaddin Keykubat Üniversite Hastanesi bünyesinde çalışan, 280 sağlık çalışanı (hemşire, hekim, paramedik, teknik destek personeli) üzerinde yapılan bir kesitsel anket çalışmasıdır. Katılımcıların demografik özellikleri, çalışma hayatı bilgileri ve kültürel yeterliliklerine yönelik algıları çeşitli ölçekler kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmada elde edilen bulgular, katılımcıların büyük çoğunluğunun (%83.9) farklı kültürlerden gelen hastalara bakmayı veya tedavi etmeyi istediğini, ancak sadece %37.9'unun kültürel yeterlilik konusunda eğitim aldığını göstermiştir. Yabancı dil bilme durumu, kültürel yeterlilik algısında önemli bir faktör olarak ortaya çıkmıştır. Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları, sağlık sektöründe kültürel yeterlilik ve iletişim becerilerinin öneminin altını çizmekte ve özellikle hemşirelerin, farklı kültürel arka planlardan gelen hastalara etkili bir şekilde bakım sunabilmeleri için bu yetkinliklerin geliştirilmesine yönelik eğitimlerin gerekli olduğunu vurgulamaktadır. Sağlık hizmetlerinde kültürel çeşitliliği kucaklamanın ve eşitliği teşvik etmenin önemi, bu çalışmanın bulgularıyla bir kez daha ön plana çıkmıştır. Sağlık çalışanlarına yönelik kültürel yeterlilik eğitimlerinin artırılması, sağlık hizmetlerinin kalitesini iyileştirecek ve sağlık hizmetlerindeki eşitsizlikleri azaltacaktır.
Sağlık turizmi kapsamında biorezonans uygulamaları
Geçtiğimiz yüzyılın en önemli bilim insanlarından, mucitlerinden ve dâhilerinden biri olan Nikola Tesla'nın "Eğer evrenin sırlarını bulmayı arzuluyorsanız enerji, frekans ve titreşimler üzerinden düşünün." sözü ışığında yola çıkılan ve yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışma sağlık turizmi alanında yeni bir dal olma potansiyeli yüksek, insan sağlığı için farklı bir teşhis ve tedavi yaklaşımı, kimi bilim insanları tarafından geleceğin tıbbı olarak görülen biorezonansın, çalışma mekanizması, klinik uygulama alanları, temel prensipleri, etkinliği ve gelecekteki potansiyeli, ülkemizde, dünyada uygulama alanları, sağlık turizmine uyarlanması konuları ele alınmıştır. Bu tez aynı zamanda biorezonansın bilimsel temellerini, klinik etkinliğini daha iyi anlamak ve bu tamamlayıcı teşhis ve tedavi yönteminin, sağlık ve sağlık turizmi sektörlerindeki rolünü değerlendirmek için tasarlanmış olup çeşitli ülkelerde sağlık turizmi alanında biorezonansın kullanım alanları ile ilgili literatür taraması ve derleme çalışması yapılarak sonuçlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Biorezonans, Titreşim Tıbbı, Sağlık Turizmi
Sağlık turizmi alanında yapılan lisansüstü tezlerin amaç ve yöntem bakımından incelenmesi
Bu çalışmada, Türkiye'de sağlık turizmi alanında yapılan lisansüstü tezlerin amaç ve yöntem bakımından incelenmesini amaçlanmıştır. Sağlık turizmi, tüm dünyada hızla büyüyen bir sektör olup, Türkiye de bu alanda önemli bir destinasyon haline gelmiştir. Sağlık hizmetlerinin kalitesi, coğrafi avantajlar ve uygun maliyetler, Türkiye'yi yabancı hastalar için cazip kılmaktadır. Sağlık turizmi üzerine yapılan akademik çalışmaların bu alanın literatürünün gelişmesinde önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle bu tezlerin bilimsel araştırma ilke ve kriterlerine uygun hazırlanması elde edilecek bilgi ve bulguların geçerliği açısından önemlidir. Bu nedenle bu araştırmada Türkiye'de sağlık turizmi alanında yapılan lisansüstü tezlerin amaç ve yöntem bakımından incelenmesini amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda sağlık turizmini konu alan tezlerin amaç, araştırma modeli, örneklem, veri toplama araçları ve veri analizi başlıkları incelenmiştir. Araştırma kapsamında 2010-2024 yılları arasında sağlık turizmi konulu 271 yüksek lisans ve doktora tezi analiz edilmiştir. Çalışmanın bulguları, tezlerin büyük bir kısmının nitel yöntemlere dayandığını ancak yöntemlerin açıkça tanımlanmasında ve örneklem seçiminde eksiklikler bulunduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle, araştırma yöntemlerinin detaylandırılmaması ve geçerlilik-güvenilirlik analizlerinin yetersizliği dikkat çekmektedir. Ayrıca, betimsel istatistikler ve içerik analizi gibi temel yöntemlerin yaygın kullanıldığı, ancak yapısal eşitlik modeli ve regresyon analizi gibi ileri düzey tekniklerin sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Bu durum, sağlık turizmi araştırmalarının bilimsel derinliğini artırmak için daha karmaşık istatistiksel analizlere ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, sağlık turizmi alanındaki akademik çalışmaların daha sistematik bir yaklaşımla gerçekleştirilmesi ve metodolojik eksikliklerin giderilmesi önerilmektedir. Bu, sağlık turizmi politikalarının geliştirilmesine ve Türkiye'nin uluslararası rekabet gücünün artırılmasına katkı sağlayabilir.
Sağlık statüsünün sağlık turizmi üzerindeki etkisinin panel veri yöntemleri ile analizi
Sağlık turizmi, yüksek katma değer yaratabilme kapasitesi, güçlü gelişim potansiyeli barındırması, turizm sektöründe ve ekonomide çeşitlendirme sağlaması, tedarikçi ve ilgili birçok sektöre katkı sağlayabilme niteliğinden dolayı önemi gittikçe artan dünya çapında hızla yayılan bir sektördür. Bu nedenle sağlık turizmi ile ilgili literatür hızla büyürken çalışmalarda ağırlıklı olarak sağlık turizmini kolaylaştıran faktörler, sağlık turizminin gidilen veya menşe ülkenin sağlık sistemi üzerindeki etkisi, hastaların destinasyon tercihlerinde belirleyici faktörler ve yaşanan tıbbi komplikasyonlar ile tıbbi seyahatin riskleri araştırılmıştır. Sağlık göstergeleri, belirli bir nüfusun sağlık durumunu gösteren, matematiksel ya da istatistiksel ölçütlerdir. Sağlık hizmetlerinin planlanması ve değerlendirilmesinde kullanılan bu ölçütler, söz konusu ülkenin kalkınmışlık düzeyinin, adil gelir dağılımının ve hakkaniyetli sağlık hizmeti sunumunun ortaya konulması açısından önemli bilimsel dayanaklardır. Literatürde ülkelerin sağlık göstergelerinin sağlık turizmi üzerine etkisini inceleyen çalışma sayısı oldukça sınırlı olup sadece birkaç ülke özelinde araştırmalar yapılmıştır. Bu nedenle sağlık statüsünün sağlık turizmi üzerindeki etkisi tez araştırmamızın konusu olmuştur. Bu çalışmada sağlık turizm gelirleri ile sağlık göstergeleri arasındaki ilişki incelenerek sağlık turistlerinin destinasyon tercihlerinin ne derecede ülkelerin sağlık göstergeleri ile ilişkili olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda 2010-2019 yılları boyunca 18 farklı parametreye ait verileri eksiksiz olarak içeren 74 ülke çalışma kapsamında incelenmiştir. Bu ülkelere ait veriler, oluşturulan sağlık turizmi talep fonksiyonuna dayanarak panel veri yöntemleri ile analiz edilmiştir. Sağlık turizmi talep fonksiyonu modelimizde; sağlık turizmi gelirlerinin bir dönem gecikmeli değeri, kişi başı düşen Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH), ülkelerin sağlık statüsü (Doğumda yaşam beklentisi, her canlı 1000 doğum için yeni doğan ölüm oranı, her canlı 1000 doğum için 5 yaş altı ölüm oranı, her 100.000 canlı doğum için anne ölüm oranı, her 1000 kişi için ölüm oranı), devletin sağlık harcaması ve ülkelerin sosyal ve siyasal istikrar ve terör olaylarının yokluğu indeksi değerleri yer almıştır. Araştırma sonuçlarında sağlık göstergelerinden özellikle, 5 yaş altı ölüm oranındaki azalmanın sağlık turizm gelirlerini olumlu yönde etkilediği saptanmıştır. 5 yaş altı ölüm oranındaki 1 birimlik azalma sağlık turizm gelirlerini %0,0003 artırdığı bulunmuştur. Sağlık turizm gelirlerini en yüksek destekleyen sağlık statü değişkeninin DEATH olduğu, en düşük destekleyen sağlık statü değişkeninin ise MORT2 olduğu görülmüştür. Tüm ülkelere, gelişmiş ülkelere ve gelişmekte olan ülkelere göre HT değişkeninin bir dönem öncesine ait değerde ve ülkelerin istikrar ve güvenlik endekslerinde 1 birimlik artışın ve ülkelerin GSYH'deki sağlık harcaması payında %1'lik artışın, sağlık turizm gelirlerinde olumlu yönde sırasıyla %0,9, %0,0941 ve %0,0201'lik bir değişime neden olduğu görülmüştür. Genelleştirilmiş momentler yöntemi analizimizde kişi başına düşen GSYH'deki %1'lik artışın ise sağlık turizm gelirlerinin %0,0250 düşmesine yol açtığı saptanmıştır. Araştırma bulguları dikkate alındığında, çalışmamız sağlık turistlerinin destinasyon tercihinde: ülkelerin sağlık statüsü, devlet sağlık harcaması, ülkelerin siyasal ve sosyal istikrarı, ağızdan ağıza tanıtım ve GSYH'nin önemli derecede etkili olduğunu göstermektedir.
Medical turizmde çocuk sağlığı ve hastalıkları
Bu çalışmanın amacı, medikal turizm kapsamında çocuk sağlığı ve çocuk hastalıkları ile ilgili gerçekleştirilmiş çalışmaları bibliyometrik şekilde analiz etmektir. Konu ile ilgili veriler incelendiğinde çocuk sağlığı ve çocuk hastalıklarına yönelik medikal turizm faaliyetlerinin çok kısıtlı olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, konu ile ilgili gerçekleştirilen çalışmalar dikkate alınarak medikal turizm alanında çocuk sağlığı ve çocuk hastalıklarına yönelik gerçekleştirilen faaliyetlerin belirlenmesi çalışmanın bir diğer amacını oluşturmaktadır. Çalışma konusu ile ilgili literatür ve verilerin çok kısıtlı oluşu ve çocuk sağlığı ve çocuk hastalıkları alanında faaliyet gösteren ve göstermek isteyen medikal turizm paydaşlarına yol gösterici nitelikte olması açısından önem arz etmektedir. Çalışma bibliyometrik analiz yöntemi çeşitlerinden bibliyometrik haritalama tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma analiz yöntemlerinden bibliyometrik haritalama tekniği tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini medikal turizm kapsamında çocuk sağlığı ve çocuk hastalıkları ile ilgili gerçekleştirilmiş çalışmalar oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında evren içerisinde yer alan örnekleme ulaşabilmek amacı ile çeşitli sınırlılıklar kullanılmıştır. Bu sınırlılıklardan ilki gerçekleştirilen çalışmaların inceleneceği veri tabanlarıdır. Örnekleme ulaşabilmek amacıyla kullanılan diğer sınırlılıklar dil seçimi ve kullanılan anahtar kelimelerdir. Araştırma kapsamında örnekleme ulaşmak için veri tabanları üzerinden taramalar Kasım 2023 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen taramalar sonucunda 20 adet makale, 1 kitap bölümü ve 4 adet tez çalışmasına ulaşılmıştır. Bahsi geçen çalışmalar araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Örneklemin belirlenmesinin ardından bulgulara ulaşabilmek amacı ile belirlenen çalışmalara analize tabi tutulmuştur. Araştırma kapsamında gerçekleştirilen bibliyometrik analiz sonuçlarına yönelik bulgular incelendiğinde çocuk sağlığı ve hastalıkları ile medikal turizm ilişkisini inceleyen 20 tane makale, 4 tane tez çalışması ve 1 tane kitap bölümü olmak üzere toplam 25 çalışmanın olduğu belirlenmiştir. Bahsi geçen çalışmalara ilişkin gerçekleştirilen incelemeler sonucunda bu çalışmaların 14 tanesinin ampirik çalışma ve 11 tanesinin literatür taraması şeklinde olduğu görülmektedir. Araştırma kapsamında ampirik çalışmalar ile literatür taraması şeklinde gerçekleştirilen çalışmalar ayrı ayrı gruplanmış olup, ayrı başlıklar altında incelenmiştir. Genel olarak çalışma değerlendirildiğinde, çocuk sağlığı ve medikal turizm ilişkisini inceleyen çalışmaların çok kısıtlı olduğu görülmektedir. Bu bulgu, Culley ve diğerlerinin (2013) gerçekleştirmiş olduğu konu ile ilgili literatür taramasını kapsayan çalışma ile benzerlik göstermektedir. Culley ve diğerlerinin (2013) gerçekleştirdiği çalışmanın üzerinden 10 yıl gibi bir sürenin geçmesine karşın, gerçekleştirilen çalışmaların hala kısıtlı oluşu, konuya olan ilginin zayıf olduğunun göstergesi olarak kabul edilebilir. Bu bağlamda, çocuk sağlığı ve medikal turizm ilişkisine yönelik çalışmalarda yaşanacak artışın literatüre katkı vermesine ek olarak, bu alanda yatırım yapmak isteyen paydaşlara yol gösterici nitelikte olması nedeniyle önem arz ettiği söylenebilir.
Sağlık turizmi çalışanlarının toplumsal cinsiyet algısı: Antalya ili örneği
Bu çalışma Antalya'daki Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş sağlık tesislerinde (hastaneler, tıp merkezleri, muayenehaneler ve diğer sağlık tesisleri) çalışan kişilerin toplumsal cinsiyet algısını ölçmeyi hedeflemektedir. Çalışma; sağlık turizmi, toplumsal cinsiyet, yöntem, bulgular, tartışma, sonuç ve öneriler olmak üzere bölümlerden oluşmaktadır. Çalışma nicel bir araştırmadır ve verilerinin toplanma aracı olarak anket yöntemi kullanılmıştır. Kullanılan anket "Sosyo-Demografik Bilgi Formu" ve "Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği" olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın katılımcılarını Antalya'daki sağlık turizmi tesislerinde çalışan kadın ve erkek olmak üzere toplam 417 kişi oluşturmaktadır. Verilerin analizinde, IBM SPSS Statistics 22, Jamovi 2.3 paket programları ve Microsoft Excel programı yardımıyla yapılmış ve sonuçlar tablolaştırılarak yorumlanmıştır. Yapılan araştırmanın sonucunda cinsiyet, görev, toplumsal cinsiyet kavramını duyma, toplumsal cinsiyet kavramının anlamını bilme, işyerinde cinsiyete dayalı ayrımcılık yapıldığını düşünme değişkenleri ve toplumsal cinsiyet algısı puanı arasında anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Medeni durum, eğitim, meslek, çocuk sahibi olma, gelir, gelir memnuniyeti, kıdem, işyeri seçim tercihleri, işyerinde maaşta cinsiyete dayalı ayrımcılık yapıldığını düşünme değişkenleri ve toplumsal cinsiyet algısı puanı arasında anlamlı bir ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın tartışma, sonuç ve öneriler bölümünde ise yapılan araştırmanın sonuçlarından bahsedilmiş ve konuyla ilgili öneriler sunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Sağlık Turizmi, Toplumsal Cinsiyet, Toplumsal Cinsiyet Algısı, Antalya
Antalya yöresindeki yaylaların sağlık turizmine katkısı
Eko turizm, çevreyi korumayı esas alan ve ziyaret edilen bölgede yaşayan yerel halkın bütçesine katkı sağlama amacı taşıyan bir turizm türüdür. İnsan sağlığı üzerinde olumlu etkileri bulunan ve eko turizmin bir çeşidi olan yayla turizminin, alternatif turizminde içinde bulunan sağlık turizmi ile birlikte geliştirilmesi Antalya bölgesi için büyük bir öneme sahiptir. Ülkemizin sağlık turizminden sağladığı gelir, döviz girdisi arttırılabilir. Bölgede turizm 12 aya yayılarak turizm endüstrisinde istihdam sayını çoğaltabilir. Aynı zamanda Antalya bölgesinde sağlık turizminin üçüncü alt çeşidi olan ileri yaş ve engelli turizmi geliştirilebilir. Bu kapsamda bölgedeki yaylaların geliştirilerek sağlık turizmine katkı sağlayabilmesi için turizm faaliyetine katılan kişiler ve yerel halkın görüşleri önem arz etmektedir. Bu tez çalışmasın da Antalya yöresinde yaylaların sağlık turizmine katkı sağlayıp sağlamayacağı konusunda katılımcıların görüşlerinin ölçülmesi hedeflenmiştir. Bu kapsamda ilk olarak turizm ve sağlık turizmine değinilmiştir. Bir sonraki bölümde ise eko turizm ve çeşitleri hakkında bilgiler yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise yöredeki yaylalar ve özellikleri aktarılmıştır. Son bölümde de araştırmanın yöntem ve bulgularına yer verilmiştir. Araştırma için 479 ölçek formu SPSS 15.0 (2006) programında analiz edilmiştir. Güvenilirlik analizi, normallik testleri uygulanarak sonrasında bağımsız örneklem T-testi, One-Way Anova ve Games-Howell çoklu karşılaştırma testleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre katılımcıların geneli yaylaların sağlık turizmine olumlu katkıları olacağını ifade etmektedir. Anahtar Kelimeler: Sağlık Turizmi, Yayla Turizmi, Antalya, Sağlık Alt Boyutu
Sağlık turizmi paydaşlarının sağlık turizmi potansiyel ve uygulamalarına yönelik tutum, yaklaşım ve önerileri: Alanya örneği
Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışma Alanya sağlık kuruluşları örneğinde sağlık turizmi alanında faaliyet gösteren kurum yöneticilerinin sağlık turizmi potansiyel ve uygulamalarına yönelik tutum, yaklaşım ve önerilerini ortaya koymak istemektedir. Ekonomik ve sosyal boyutları ile sağlık turizmi tüm dünya ile Türkiye'nin de payını artırmak istediği stratejik bir sektördür. Gerçekleşen büyüme rakamları potansiyele kıyasla yetersiz kalmaktadır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği bu çalışmada birincil verilerin toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Amaçlı örneklem tekniklerinden ölçüt örnekleme tekniği kullanılmıştır. Evreni temsil yeteneğine sahip bir örneklem seçimi için tüm paydaşlara ulaşılmaya çalışılmış ve 21 sağlık turizmi yöneticisi örnekleme dahil edilmiştir. Toplanan verilere betimsel yöntemlerle nitel analiz uygulanmıştır. Alanya'nın güneşli gün sayısının fazlalığı, dünyada turizm alanında marka şehir olması, çok miktarda yatak kapasitesi, yerleşik yabancıların çok sayıda olması, iyi yetişmiş ve dil bilen hekimler gibi sağlık turizmi potansiyelini artıracak birçok etmen bulunmaktadır. Bununla birlikte özellikle yardımcı sağlık personelinin dil konusundaki eksikliklerin giderilmesi, sağlık turizmi alanındaki yatırımların artırılması, stratejik pazarlama yönetimine öncelik verilmesi, kamu ve özel sektör iş birliğinin artırılması Alanya'yı dünyada önemli sağlık turizmi destinasyonlardan birisi haline getirecektir. Anahtar Sözcükler: Sağlık Turizmi, Paydaş Görüşleri, Alanya
Sağlık turizmi kapsamında; nadir hastalıkların tedavisinde Türkiye'nin potansiyeli
Nadir hastalıklardan tanı alan hasta sayılarının hem ülkemizde hem de dünya genelinde gün geçtikçe artması, bu hastalıklarla mücadele eden hastaların ve yakınlarının tanı ve tedavi süreçlerinde zorlanmaları nedeniyle önceleri göz ardı edilen bu hastalıklara daha çok önem verilmesini gerektirir hale getirmiştir. Hastaların kendi ülkelerinde nadir hastalıklar tanı ve tedavi hizmetlerinin yetersiz olması durumunda başka ülkelerden bu hizmetleri talep ettikleri bilinmektedir. Ancak çoğu zaman katlanmaları gereken maliyetler, nadir hastalıkların tedavilerinin sınırlı olmasından dolayı oldukça yüksektir. Ülkemizin uzman sağlık personeline sahip olması, ileri sağlık teknolojileri ile uygun fiyatlı hizmet sağlaması özellikle medikal turizm açısından büyük avantaj yaratmaktadır. Medikal turizm faaliyetleri için sahip olunan bu avantajlara rağmen yabancı hastalara sunulan hizmetler göz ve diş tedavileri, estetik cerrahi gibi alanlarla sınırlı kalmaktadır. Ülkemizin medikal turizmden hak ettiği payı alabilmesi ve rekabet gücünü arttırabilmesi için, sınırlı bir kavram gibi görülen ancak dünya genelinde nadir hastalıklara sahip çok sayıda hastanın olduğu bir niş pazara yönelmesi gerekmektedir. Çalışmada son yıllarda sağlık turizmi faaliyetlerinde öne çıkan ülkelerin ve Türkiye'nin sunduğu hizmetlerle birlikte, nadir hastalıkların tanı ve tedavi hizmetlerine yönelik politikaları ve diğer faaliyetleri literatür taraması ile elde edilmiştir. Elde edilen bilgiler doğrultusunda ülkemizin bu alandaki potansiyeli SWOT analizi yapılarak değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda tıp ve sağlık eğitimlerinin müfredatlarına yenilikler getirilerek genetik alanında çalışmalar yapılmasının teşvik edilmesi, hekimlerin uzmanlık alanları seçiminde genetik gibi alanlara yönelmesinin teşvik edilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Nadir hastalıklara yönelik yapılan klinik çalışmalara yeterli maddi destek sağlanması sağlanmalıdır. Sağlık turizminde hizmet sunan sağlık çalışanları, acenteler ve aracı kuruluşların nadir hastalıklarla ilgili farkındalık düzeylerinin artırılması gerekmektedir.
Sağlık turizmi pazarlamasında sosyal medya araçlarının çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi
Günümüzde ülkeler kitle turizminin yıkıcı ve yıpratıcı etkisi sebebiyle alternatif turizm türlerine yönelmektedir. Küresel pazarda çeşitli etmenler tüketici tercihlerine etki etmekte ve taleplerini şekillendirmektedir. Bu durum ülkeleri alternatif turizm türleri arayışına sevk etmektedir. Gelişmiş ülkeler daha çok spor turizmine yönelirken, gelişmekte olan ülkeler için yükselen değer sağlık turizmi olarak öne çıkmaktadır. Gelişmiş ülkelerde sağlık hizmeti maliyetlerinin çok yüksek olması, bekleme süreleri ve sigortanın birçok sağlık hizmetini barındırmaması tüketicileri dışarıdan hizmet almaya yöneltmektedir. Gelişmekte olan ülkelerin gelişen teknoloji ve bilgi çağının getirisi olarak Avrupa standartlarında hizmet sunumu, nitelikli personel yetiştirmesi ve en önemlisi fiyat avantajı ile fark yaratmaktadır. Satın alma davranışında etkin rol oynayan bilgi paylaşımı ve şeffaflık web ortamında ülke politikalarının da desteği ile kişileri bilgilendirmekte ve dijital platformlarda sağlık kurumları ve doktorlar ile ilgili tüm sorularına yanıt bulabilmektedir. Özellikle sağlık turizm hizmetinde ilişkisel pazarlama anahtar rol oynamakta, tüketiciler sorularına ilk ağızdan cevap aramaktadır. Sağlık sektörünün hassas ve karmaşık yapısı, ilişkisel pazarlama boyutları ekseninde tüketicileri bilgilendirmekte ve bilinçlendirmektedir. Bu çalışma kapsamında sağlık turizmi tüketicileri, ilişkisel pazarlama uygulamaları kapsamında değerlendirecek ve tercihleri analiz edilecektir.
Tıp Fakültesi ve Turizm Fakültesi öğrencilerinin sağlık turizmi hakkındaki farkındalık düzeyleri
Modern anlamda sağlık turizmi, son dönemlerde dünya genelinde yerini ve önemini belirginleştiren bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Kalkınma ve/veya gelişme hedefi doğrultusunda arayışı olan ülkeler sektörün getirisinin farkına varmışlar ve bu alana yatırım yapmaya başlamışlardır. Bunun nedeni, özellikle Covid-19 gibi dünyayı etkisi altına alan ve ekonomileri ciddi şekilde sarsan etkenlerin, sağlık altyapısının ve güçlü ülke ekonomisi için yatırım yapılan sektörleri çeşitlendirmenin ne kadar önemli olduğunu göstermesidir. Türkiye de bu alanda küresel bir oyuncu olmak amacıyla reel adımlar atan ülkelerden biridir. Ancak yapılan çalışmalar henüz yeterli ve istenilen düzeyde değildir. Bu çalışmada, tıp fakültesi ve turizm fakültesi öğrencilerinin sağlık turizmi hakkındaki farkındalık düzeylerini belirlemek amaçlanmıştır. Evreni, bünyesinde tıp fakültesi ve turizm fakültesi bulunan üniversitelerden oluşturulan çalışma, çevrimiçi ortamda hedef kitleye sunulmuş ve ankete katılan 487 kişinin yanıtları baz alınarak yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak kullanılan anket iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; araştırmacı tarafından çalışmada yer alacak öğrencilerin kişisel bilgi dağılımlarının belirlenmesine yönelik demografik sorular ve ikinci bölümde katılımcıların sağlık turizmi farkındalıklarını ölçmeye yönelik sağlık turizmi farkındalık ölçeği yer almaktadır. Çalışmada anket için belirlenen sorular dört faktöre ayrılmış (Dil-Eğitim, Sağlık Turizminin Etkileri, İmaj ve Kurumsal Yeterlilik) ve "cinsiyet, yaş, bölüm, sınıf ve yabancı dil" değişkenlerine göre analiz edilmiştir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda; çalışmaya katılan öğrencilerin, sağlık turizmi algılarının "sınıf" ve "yabancı dil" değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği anlaşılmıştır. "Cinsiyet" değişkenine göre "sağlık turizminin etkileri" ve "imaj" boyutunda "erkek öğrencilerin sağlık turizmi hakkındaki farkındalıklarının kadın öğrencilere göre daha yüksek olduğu", "yaş" değişkenine göre "dil-eğitim" ve "sağlık turizminin etkileri" boyutunda "28 yaş ve üzeri olan öğrencilerin sağlık turizmi hakkındaki farkındalıklarının diğer yaş gruplarındaki öğrencilere göre daha yüksek olduğu ve "bölüm" değişkenine göre "dileğitim" ve "sağlık turizminin etkileri" boyutunda "turizm fakültesi öğrencilerin sağlık turizmi hakkındaki farkındalıklarının tıp fakültesi öğrencilere göre daha yüksek olduğu" belirlenmiştir. Aynı zamanda öğrencilerin; sağlık turizmi sektörünün ülke ekonomisine olan katkısı ile birlikte sunduğu fırsat ve avantajların bilincinde olduğu, sektöre yapılan destek ve yatırımların sağlıkta kalite standartlarını yükseltmede itici güç olduğu konularında farkındalıklarının daha yüksek olduğu; bunun yanında sağlık turizmi kavramı ve türleri, alanın özellikleri, sağlanan destek ve teşvikler, uluslararası sağlık turizmi standartları, uzmanlaşmış personel, tanıtım ve pazarlama konularında daha az bilgi ve donanıma sahip oldukları sonuçlarına ulaşılmıştır. Son olarak eksik görülen yönlerle ilgili önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Sağlık, Sağlık Turizmi, Tıp Fakültesi, Turizm, Turizm Fakültesi
Alanya'da ekolojik çevrenin medikal ve rehabilitasyon turizmi sürdürülebilirliği üzerine etkisi
İnsanlık, tarih boyunca sağlıkla ilgili olarak şifalar ararken farklı coğrafyalara tedavi amaçlı seyahatler gerçekleşmiş ve seyahat taleplerini günümüzde de artırarak devam ettirmektedir. Günümüz dünyasının hızla değişen yaşam koşulları, teknolojik değişimler, şehirleşme doğal yaşamdan uzaklaşan, giderek yalnızlaşan 21.yüzyıl bireylerinin sağlıkları üzerinde olumsuz etkilere sebep olmuştur. Tüm bu olumsuzlukların etkisinden kurtulmak, tedavi olmak, sağlıklı kalmak düşüncesi, turizm hareketi oluşturan kitlenin hızla artan bir tüketici potansiyeline dönüştürmüştür. Bu talep doğrultusunda yeni bir turizm türü olarak sağlık hizmetlerini de içeren, potansiyel kitleler için çeşitlendirilmiş ürün ve konsept arz etme gereksinimi doğmuştur. Artan bu potansiyel, değişik ülkelerde uygulanan farklı tedavi çeşitleri ile tüketici taleplerine cevap veren yüksek hacimli turizm hareketliliğine dönüşmüştür. Özellikle son yıllarda artan oranlarda gelişimini sürdüren sağlık turizmi, hastaların ve sağlığını korumak isteyen kitlelerin yeni bir turizm şeklini ortaya çıkarmıştır. Alanya; medikal turizm, ileri yaş ve engelli turizmi, spa-wellness turizmi, rehabilitasyon alanlarında yüksek bir potansiyele sahip turistik alanlardan birisidir. Özellikle ulaşım kolaylığı, konaklama ve personel altyapısı, özel ve kamu hastaneleri ile sağlık turizmi amaçlı seyahat edenler turistler için çok elverişli bir bölge oluşturmaktadır. Çalışma alanı olarak belirlediğim Antalya'nın Alanya ilçesi; on iki ay süren uygun iklim koşulları, bölge olarak yüksek kapasitedeki konaklama ürünleri, yabancı lisan bilen yeterli sayıdaki uzman turizm personeli ile Türkiye'deki sağlık turizminin gelişimine katkı sağlayacaktır. Havayolu ulaşımının kolaylığı ve farklı ülkelerden erişilebilirliği hedef pazarların tercih etmesinde etkili olacaktır. v Bu çalışma ile Alanya'nın ekolojik yapısına bağlı olarak sağlık turizmi potansiyeli, medikal ve rehabilitasyon turizmi sürdürülebilirliği araştırılmıştır. Bu amaçla Alanya'ya seyahat eden turistler ve kısa süreli Alanya bölgesinde kendilerine ait ikamet alanlarında kalan yabancı ülke vatandaşları ile yüz yüze, anketör ya da online olarak anketler yapılmış, yapılan anketler keşfedici araştırma metodu ile incelenmiştir
Sağlık turizmi yönünden fizyoterapi çalışanları, öğrencilerinin algısı ve Antalya fizik tedavi rehabilitasyon birimlerinin analizi
Günümüz dünyasında insanların refah düzeylerinin artmasına paralel olarak sağlık hizmetlerinde gelişmeler yaşanmaktadır. Eski zamanlarda insanlar genellikle sadece yaşadıkları yerlerde sağlık hizmeti alırken ulaşımın da kolaylaşmasından kaynaklı sağlık hizmeti almak için farklı destinasyonlara gitmeye başlamışlardır. Buna bağlı olarak sağlık turizmi sektörü gelişmeye başlamış ve büyük bir pazar ağı oluşturduğu için de ülkeler bu sektör üzerine daha çok yoğunlaşmışlardır. Ancak ülkemizin bu pazardaki oranı yeterli düzeyde değildir. Yaptığımız çalışmada fizik tedavi ve rehabilitasyon çalışan ve öğrencilerinin sağlık turizmi algısı ve Antalya'daki fizik tedavi merkezlerinin sağlık turizmi konusunda yeterlilik düzeyleri araştırıldı. Araştırma yapılırken iki farklı anketten yararlanıldı. Birinci ankette çalışan ve öğrencilerin demografik bilgileri ile birlikte; sağlık turizmi ile fizik tedavi bağlantısı, sağlık turizmini arttırmak için hangi alanlara yönelmek gerektiği ve Türkiye'nin turizm ve sağlık turizmi açısından durumu hakkında sorular yer almaktadır. Genel anlamda katılan kişiler sağlık turizmi hakkında bilgi sahibi olmakla birlikte ülke olarak ne yazık ki yeterince aktif çalışma yapılmadığı, Türkiye'nin bu konuda imajının pek olumlu olmadığı sonucuna ulaşıldı. İkinci ankette ise Antalya'da hizmet veren kurumların sağlık turizmi için gerekli alt yapısının olup olmadığı sorgulandı. Özellikle personel durumu, cihaz durumu ve kurumların sağlık turizmini geliştirme konusunda aktif olarak çalışma yapıp yapmadığı sorgulandı. Kurumların hem personel hem de sağlık turizmini geliştirme amaçlı çalışmalar konusunda ciddi eksikler yaşadığı anlaşıldı. Anahtar Sözcükler: Sağlık turizmi, sağlık, fizik tedavi, Antalya.
Türkiye'de sağlık çalışanlarının sağlık turizmi kapsamında hasta iletişim algıları ile sağlık hizmeti kalite algılarının incelenmesi
Turizm, turistlerin yeni yerler görmek, keşfetmek, gittiklerinde doğayı tarihsel yapıları ziyaret etmek gibi amaçlarla bulundukları yerden başka yere seyahat etmeleri olarak tanımlanmaktadır. Sonraları kavram genişletilerek hastalıkları tedaviye, iklim ve hava koşullarından yararlanarak sağlıklı doğal kaynakları ve sağlık teknolojilerinin ilerlemesinden yararlanarak sağlıklı hayatı sürdürmek için yapılan geziler de eklenmiş ve sağlık turizmi anlayışı oluşturulmuştur. Çalışmada amaç, sağlık çalışanlarının demografik ve mesleki özellikleri ile sağlık turizmi kalite ve iletişim algıları arasındaki farklılıkların sağlık turizminde önemli olan Denizli, Bursa, Antalya, Mersin, İzmir illerinde çalışan sağlık çalışanları üzerindeki etkilerini incelemektir. Veriler, sağlık çalışanlarının iletişim ve kalite algıları ile cinsiyet, meslek grubu, mesleki tecrübe, çalıştığı il, yabancı dil bilme durumları ve sağlık turizmi kapsamında aldıkları çeşitli eğitim değişkenlerine göre değerlendirilecektir. Araştırma verileri için 11 maddeden oluşan bir anket yöntemi kullanılmıştır. Araştırma, araştırmacı tarafından çalışmada yer alacak sağlık çalışanlarının bireysel özellikleri ile alakalı kapalı ve açık uçlu demografik ve mesleki sorulardan meydana gelmektedir. Araştırmada www.online-anket.gen.tr sitesi aracılığıyla veri toplanmış, SPSS 24.0 paketli istatistik programına aktarılmış ve analizler yapılmıştır. Hizmet içi eğitim alan sağlık çalışanlarının almayanlara göre gerek kalite algıları gerekse iletişim algılarının daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuca bağlı olarak hastaya sunulan sağlık hizmetleri dışında faydalanabileceği diğer hizmetler konusunda verilen eğitim sağlık çalışanlarının kalite ve iletişim algılarını olumlu yönde etkileyebileceği düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Algı, iletişim,, kalite, demografik, mesleki.
Hastanelerde bulunan sağlık turizmi birim çalışanlarının profillerini ve mesleki zorluk algılarını belirlemeye yönelik bir araştırma
Türkiye geneli 15 ilde ve illerde en az bir çalışan olmak üzere 54 çalışan ile gerçekleştirilen bu çalışmada, "Sağlık Turizmi" yapmaya yetkili yataklı sağlık tesislerindeki birim personellerinin profilleri tespit edilmiş olup meslekte karşılaştıkları zorlukların belirlenmesi üzerine e- anket yoluyla araştırma yapılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda özellikle sağlık turizminin "Medikal Turizm" dalı üzerinde Türkiye'de var olan eksiklikler ve yapılan olumlu etkilerin devamı üzerine önerilerde bulunulmaktadır. Çalışmada, e-anket verileri "IBM SPSS Statistic 20" programında Cronbach Alpha güvenilirlik değerinin tespitinin ardından, soruların frekans ve yüzdelik değerleri belirlenmiştir. Demografik özellikler ve sorular (independent samples t-testi) bağımsız grup t-testi ve (One-Way ANOVA) Varyans Analizi testi ile analiz edilmiştir. Analiz değerleri sonucunda çok değişkenli veriler Tukey Post-Hoc testiyle değerlendirilip yorumlanmıştır.
Antalya'nın sağlık turizmindeki yeri ve swot analizi ile değerlendirilmesi
Dünya'da gelişen teknolojinin ve değişen yaşam koşullarının etkisiyle, insanlar yeni pazar alanları arayışına girmişlerdir. Bu arayışlar sonucunda ortaya çıkan "sağlık turizmi" dünyada önemli bir konuma gelmiştir. Araştırmalar sonucunda turistik gezilere göre, ülkeye 10 kat daha fazla döviz bırakan sağlık turizmi alanı Türkiye'de de son yıllarda ön plana çıkmaya başlamıştır. Sağlık turizmi ile birlikte turistin sağlığı süreçlerinin de kurallar çerçevesinde yönetilmesi gerekir. Covid-19 süreci ülkemizi de sağlık turizmi alanında diğer ülkelerde olduğu gibi etkilemiştir. Covid-19, 2020 yılının mart ayında Türkiye'de bir kişide görülmüş, bundan sonra da hayat; eğitim, sosyal faaliyetler, çalışma hayatı ve diğer tüm alanlarda durma noktasına gelmiştir. Sınırların kapatılması ile de birçok ülkede turizm faaliyeti durmuş, bu durumdan turizmin alt kolu olan sağlık turizmi de tüm alt dalları ile birlikte etkilenmiştir. Türkiye'nin sağlık turizmi dalında önde gelen şehirleri arasında olan Antalya da, Covid-19 virüsünden en çok etkilenen şehirler arasındadır. Son yıllara bakıldığında sağlık turistinin en az geldiği yıl 2020 olmuştur. Antalya'nın 2020 yılında ağırladığı sağlık turisti sayıları Sağlık Bakanlığı verileri ile incelenmiş, SWOT analizi ile şehrin genel durumu; güçlü ve zayıf yönleri ile birlikte tehditler ve fırsatlar kapsamında değerlendirilmiştir.
Sağlık eğitimi üniversite gören öğrencilerinin gelecek kariyer planlamasında sağlık turizmine yönelme tutumlarının incelenmesi: Antalya ili örneği
Bu araştırmada, sağlık eğitimi alan üniversite öğrencilerinin gelecekteki kariyer planlamaları doğrultusunda sağlık turizmine yönelme eğilimleri ve bu eğilime hangi faktörlerin etki ettiğini belirlemektir. Araştırma, 2023-2024 Eğitim Öğretim Yılı içerisinde Antalya Akdeniz Üniversitesi ve Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi'nde sağlık eğitimi veren çeşitli fakülteler ve meslek yüksekokullarında öğrenim gören öğrencilerle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında, konuyla ilgili alan yazın kapsamlı bir şekilde taranmıştır. Ayrıca sektör uzmanlarıyla yapılan görüşmelerde sektörle ilgili derinlemesine bilgi alınmıştır. Bu bilgiler ışığında hazırlanan 45 soruluk bir anket hazırlanmıştır. Anket formunun ilk bölümü; 13 soruluk sosyo-demografik değişkenlerden oluşmaktadır. Anket formunun ikinci kısmı, 32 sorudan oluşmakta ve bu sorular, 5'li Likert ölçeği yöntemiyle oluşmaktadır. Anket, öğrencilere araştırma evrenin tamamı olan 6601 öğrenciye çevrim içi olarak ulaştırılmıştır. Elde edilen veriler, istatistiksel analiz için SPSS 24 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada 831 anket analize tabi tutulmuştur. Yapılan analizler sonucunda katılımcıların sağlık turizmi algılarının bu sektörde kariyer yapma eğilimleri üstünde %74 etki yaptığı saptanmıştır. Katılımcıların kariyerlerini sağlık turizminde yapma ortalaması katılıyorum seçeneğine denk gelen 4.05 çıkmıştır.
Türkiye'de sağlık turizmi yetki belgesi olan aracı kuruluşların dijital pazarlama kanallarının incelenmesi: Alanya örneği
Sağlık Turizmi her geçen gün artan popülarite ile birlikte ilgi odağı olmaya ve ülkeye gelir kazandırmaya devam etmektedir. Sağlık turistleri de bu artan popülarite ile tanıtımını iyi yapan ülkelere ve işletmelere doğru yönelmektedir. Kurumların dijital pazarlama kanalları tanıtım noktasında oldukça önem kazanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Sağlık Turizmi Yetki Belgesi'ne sahip acentaların dijital pazarlama kanalları incelenerek, dijital pazarlamanın önemini göstermektir. Bu araştırmada Alanya'da bulunan Sağlık Turizmi Yetki Belgesi'ne sahip toplam 9 acentanın web siteleri ve sosyal medya kanalları içerik analizi yöntemiyle araştırılmıştır. Aracı kuruluşların web sitelerinin incelenmesi, 22 Eylül - 10 Ekim 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın önemi dijital pazarlama kanallarının etkisini göstermektir. Yapılan içerik analizleri sonucunda araştırmaya katılan acentalar arasında sosyal medyayı aktif kullanan sayısı azdır. Sağlık turizmi için uluslararası ulaşılabilirlik düzeyi yetersizdir. Anahtar Sözcükler: Sağlık Turizmi, Dijital Pazarlama Kanalları, Sosyal Medya, Web Sitesi, Alanya
Sağlık turizmi kapsamında dental turizm pazarına Alanya örneği
Dental turizm sürdürülebilir turizm türleri içerisinde Alanya'nın stratejik rekabet üstünlüğüne sahip olabileceği bir alandır. Bu çalışmanın amacı; Alanya'nın dental turizm potansiyeli, tüketici profili, mevcut uygulamalar ve hedef pazar özelliklerini belirlemek amacı ile yapılmış tanımlayıcı bir araştırmadır. Yapılan saha araştırmasında nicel veriler anket aracılığıyla toplanmıştır. Sağlık Bakanlığı'nın sağlık turizmi ile ilgili web sayfasından edinilen listede Alanya'da 40 özel kliniğin faaliyet gösterdiği görülmektedir. Bu kliniklerin tam sayım yöntemi ile tamamına anket formu gönderilmiş, ancak 20 klinik ankete katılım sağlamıştır. Araştırma sonucunda Alanya'da dental turizm alanında bir yapılanma olduğu ve kliniklerin sağlık turizmine yöneldiği ortaya çıkmıştır. Dental turizm alanında yakalanan başarının sürdürülebilmesi için fiyat rekabetinden ziyade kalite ve sertifikalandırmaya odaklanılması önerilmektedir. Böylelikle Alanya, dental turizm alanı olarak sağlık turizmi kapsamında önemli bir yere sahip olma yolunda ilerleyebilecektir. Anahtar Sözcükler: Sağlık turizmi, dental turizm, Alanya
Coronavirüsün (COVİD-19) üçüncü yaş turizmi üzerindeki etkileri; Alanya örneği
Üçüncü yaş turizmi veya diğer ismiyle yaşlı turizmi, aktif olarak çalışma hayatını tamamlayan ve belli bir yaşın üzerindeki bireylerin tatil amacıyla farklı destinasyonlara gerçekleştirmiş olduğu seyahatlerdir. Üçüncü yaş turizminde yaş grubunu tanımlamak için farklı yaş alt sınırları kullanılmakta olup literatürde 50,55,60 ve 65 olarak tanımlanmaktadır. Son dönemlerde yaşanılan teknolojik gelişmelerinde katkısıyla insan ömrü uzamıştır. Özellikle Avrupa ülkelerinde genç nüfus yokluğu giderek yaşlanan bir nüfusun varlığına işaret etmektedir. Kış aylarında Avrupa ülkelerinin soğuk olması, yaşlı bakım maliyetlerinin yüksek olması vb. gibi durumlar göz önüne alındığında ülkemizin üçüncü yaş turizminde avantajlı ülke konumuna getirmektedir. Ancak 2019 yılında ortaya çıkan COVİD-19 pandemisi en çok ileri yaştaki bireyleri etkilemiş hem ulusal hem de uluslararası birçok destinasyon boş kalmıştır. Yaşlı bireylerde pandeminin yaratmış olduğu stres, kaygı ve korkunun seyahat etme isteğini olumsuz yönde etkilediği gibi araştırmalar mevcuttur. Ancak yaşlı bireylerde Covid korkusunun seyahat memnuniyeti ve seyahat motivasyonu etkileri ile ilgili herhangi bir araştırmaya rastlanmamıştır. Bu gerekçe il planladığımız araştırmanın amacı, coronavirüsün (Covid-19) üçüncü yaş turizmi üzerindeki etkilerinin saptanmasıdır. Bu bağlamda, üçüncü yaş turizmi kapsamında ülkemizi tercih eden turistlerin covid-19 korkusu, seyahat memnuniyetleri ve motivasyonları ilişkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma kesitsel tiptedir. Araştırmanın verileri 01.12.2022 ile 30.02.2023 tarihleri arasında toplandı. Araştırmanın evreni, Araştırmanın evrenini Alanya'yı ziyaret eden mental yeterlilikte olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden Türkçe, İngilizce, Rusça ya da Almanca anlayabiliyor ve konuşabilen 65 yaş üstü 428 turistten oluşturmaktadır. Araştırmanın minimum örnek büyüklüğü prevalans %50 olarak ve yanılma payı %5 olarak alınmış ve 0.05 yanılgı düzeyinde, 1.000.000 evrene denk gelen 384 olarak belirlenmiştir. Araştırma Türkçe, İngilizce, Almanca ve Rusça anlayabiliyor ve konuşabilen, 65 yaş ve üzeri bireylerden oluşmaktadır. Çalışmanın verileri 4 form ile toplandı: "kişisel bilgi formu", "covid-19 korkusu ölçeği", "seyahat motivasyonu ölçeği" ve "seyahat memnuniyeti ölçeği". Verilerin toplanmasında, İngilizce, Rusça, Almanca ve Türkçe olarak yüz yüze anket uygulama yöntemi ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler ve student t testi, ANOVA testi, korelasyon ve çoklu regresyon istatistik analiz yöntemleri kullanıldı. Çalışmaya katılanların %45,3'ü erkek, %54,7'sı kadın, %45,8'i 65-69 yaş aralığında (70,64 ± 4,47, (Min-Max 65-89)), %43,5'i evli, %56,5'i bekar, %22,2'si Rusya'dan gelmiştir. Katılımcıların covid korkusu ölçeği ortalaması 15,359±6,611, seyahat motivasyonu (çekici faktörler) ortalaması 3,960±0,579, seyahat motivasyonu (itici faktörler) ortalaması 3,805±0,609 ve seyahat memnuniyeti ortalaması 4,236±0,668'dir. Çalışmada, seyahat memnuniyeti yaş ve çocuk durumu; seyahat motivasyonu cinsiyet, medeni durum, sosyal sınıf çocuk durumu ve kronik hastalığı olma; covid korkusu medeni durum, eğitim durumu, aile durumu, sosyal sınıf, gelir durumu ve alkol kullanma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (p<0.05). Ayrıca çalışmada, seyahat motivasyonu ile seyahat memnuniyeti ile arsında pozitif bir korelasyon belirlenmiş olup, Covid korkusu ile seyahat motivasyonu ve seyahat memnuniyeti arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, üçüncü yaş turizminde seyahat memnuniyeti ve seyahat motivasyonun, covid korkusundan etkilenmediği; ancak seyahat memnuniyeti ve seyahat motivasyonun ilişkili olduğu ve diğer bazı sosyo-ekonomik faktörlerin seyahat motivasyonu ve seyahat memnuniyetinde belirleyici olduğu araştırmanın önemli bir sonucudur.
Engelsiz turizm: Alanya örneği "Engelli turistlerin destinasyona ilişkin algılarının memnuniyet, tekrar ziyaret etme ve tavsiye etme niyeti üzerine etkisi"
Engelsiz turizm gelişmekte olan ve turizm literatüründe gün geçtikçe daha fazla çalışılmaya başlanılan bir turizm türüdür. Engelsiz turizm/engelli turizmi, engelli bireylerin konaklama faaliyetlerini ve farklı yerler görmek amacıyla gerçekleştirdikleri seyahatleri içermektedir. Engelli bireyler, seyahatleri esnasında, konaklama işletmelerinde, müze ve ören yerleri, vb. çekim merkezleri ziyaretlerinde erişim engelleri ile karşılaşmaktadır. Engellilerin yaşamın her alanında olduğu gibi turizm faaliyetlerine de aktif olarak katılımlarının sağlanması, diğer sağlıklı bireyler ile eşit haklara sahip olması gerekir. Bu hakkı kullanabilmeleri ve turizm faaliyetlerine istendik düzeyde katılabilmeleri için, karşılaşabilecekleri güçlüklerin ortadan kaldırılması gerekir. Bu bağlamda ilk yapılması gereken bu güçlüklerin belirlenerek engelsiz turizm olanaklarının sağlanmasıdır. Bu gerekçe ile planladığımız araştırmanın amacı, Alanya destinasyonunu ziyaret eden engelli turistler perspektifinden engelli turist algısı, müşteri memnuniyeti ve tekrar ziyaret etme niyeti ve belirleyicilerinin saptanmasıdır. Araştırmanın evreni, Alanya ilçesini ziyaret eden 4 ve 5 yıldızlı otellerde konaklayan engelli turistler oluşturmaktadır. Alanya'yı ziyaret eden engelli turist sayısına ulaşılamadığından araştırmanın örneklemi %95 güven düzeyinde 1.000.000 kişiyi temsil etme özelliğine sahip 384 olarak belirlendi. Araştırma veriler 4 form ile toplandı; kişisel bilgi formu, engelli turist algısı ölçeği", müşteri memnuniyeti ölçeği ve tekrar ziyaret etme ve tavsiye etme niyeti ölçeği. Veriler 01.01.2023-31.08.2023 tarihleri arasında yüz yüze ve bırak-topla yöntemi ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler ve student t testi, ANOVA testi, korelasyon ve çoklu regresyon istatistik analiz yöntemleri kullanıldı. Çalışmaya katılanların %56,2'si erkek, %35,1'i 60-69 yaş grubundadır (yaş dağılımı X±SS; min- max 20-74). Katılımcıların %61,8'i Türkiye, %14'1'i İngiltere'den gelmiştir. Katılımcıların milliyetinin %70,5'i Türkiye, %14,12'i İngiltere'dir. Engelli turist algısı dağılımı 3,305±0,715 (min-max 1-5), müşteri memnuniyeti dağılımı 3,735±0,948 (min- max 1-5) ve tekrar ziyaret etme ve tavsiye etme dağılımı 3,865±1,161 (min-max 1- 5)'dir. Çalışmada müşteri memnuniyeti eğitim durumu, sigara kullanımından negatif, engelli turist algısından ise pozitif yönde etkilendiği saptandı (p<0.05). Tekrar ziyaret etme ve tavsiye etme durumunun ise eğitim durumu, sosyal sınıf, sigara kullanımından negatif, engelli turist algısından ise pozitif yönde etkilendiği tespit edildi (p<0.05). Çalışmada ayrıca, tekrar ziyaret etme ve tavsiye etme ile müşteri memnuniyeti ve engelli turist algısı arasında pozitif yönlü güçlü bir ilişki olduğu tespit edildi. Sonuç olarak, çalışmanın önemli bir sonucu engelli turist algıları pozitif yönde arttıkça müşteri memnuniyeti ve tekrar ziyaret etme niyetinin artmasıdır. Diğer önemli sonucu ise sosyoekonomik düzeyin belirleyici olduğu, sosyoekonomik düzeyi daha iyi olanların müşteri memnuniyetleri ve tekrar ziyaret etme ve tavsiye etme niyetinin diğerlerine göre daha kötüdür. Bu sonuçlardan yola çıkarak Engelli turistlerle iletişim kurarak tatil deneyimlerini sürekli olarak iyileştirmek için geri bildirim toplanmalı ve engelli turist gruplarını ağırlamaya yönelik özel paketler veya indirimler sunulmalıdır. Anahtar Sözcükler: Engelsiz Turizm, Engellilik, Memnuniyet, Tekrar Ziyaret Etme, Tavsiye Etme
Sağlık turizminde Antalya ilinin İstanbul, Ankara ve İzmir illeri ile karşılaştırmalı örneğinin ülke gelirine katkısı
Türkiye'ye sağlık hizmeti almak için gelen hasta sayısında her yıl artış sağlanmaktadır. Özellikle öne çıkan alanlar olan göz ameliyatları, dental tedavi, saç ekimi, plastik ve estetik cerrahi, kardiyoloji, onkoloji, kadın doğum ve çocuk hastalıklarını kapsayan birçok branş ve uzmanlık dallarında yurtdışı hastalarına tedavi hizmetleri sunulmaktadır. Sağlık turizmi sayesinde ülke ekonomisine döviz kazandırılmaktadır. Bu araştırmada, sağlık turizminin ülke gelirlerine katkısı konusu ele alınmıştır. Bu bağlamda araştırmada ilk önce sağlık turizmi ile ilgili bir literatür taraması yapılmış sonra Antalya, İstanbul, Ankara ve İzmir'de sağlık turizminin mevcut durumunu değerlendirmek amacıyla öncelikle TUİK ve Kültür ve Turizm Bakanlığı verileri incelenmiştir. Toplanan veriler ile illerin sağlık turizmi açısından üstünlük, zayıflık, fırsat ve tehditleri değerlendirilmiştir. Antalya, Türkiye'nin en çok turist çeken şehirlerinden biridir. Antalya hem kıyı hem de kültür turizmi açısından zengin bir destinasyondur. İstanbul, Türkiye'nin kültür turizmi açısından en önemli ve en çok ziyaret edilen şehridir. İstanbul, tarihi, kültürel ve doğal güzellikleri ile turistleri cezbetmektedir. Ankara, Türkiye'nin başkenti ve merkezi bir konumda olan bir şehirdir. Ankara, kültürel ve termal turizm için önemli bir destinasyondur. Ankara'da nitelikli ve tanınmış hastaneler, yüksek teknolojik donanımlar, uluslararası havalimanı, Anıtkabir gibi önemli kültürel miraslar, köklü tıp fakülteleri gibi güçlü yönler bulunmaktadır. İzmir, Türkiye'nin Ege bölgesinde yer alan ve kıyı turizmi açısından önemli bir şehirdir. İzmir, Alaçatı ve Çeşme gibi dünyaca ünlü kıyı turizmi destinasyonlarına ev sahipliği yapmaktadır. İzmir'de nitelikli ve tanınmış hastaneler, yüksek teknolojik donanımlar, uluslararası havalimanı, ege denizi, cruise gemilerin yanaştığı liman gibi güçlü yönler bulunmaktadır. Tüm bu iller içerisinde İstanbul sağlık turizmi konusunda açık ara en çok turist çeken il konumunda olup, sonrasında Ankara, İzmir ve Antalya gelmektedir.
Sağlık çalışanlarının medikal turizm konusunda farkındalıklarının değerlendirilmesi: Alanya örneği
Bu araştırma, sağlık turizmi yetki belgesine sahip sağlık tesislerinde çalışan sağlık personelinin medikal sağlık turizmi farkındalıklarını belirlemek amacıyla yapıldı. Araştırmanın evrenini Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi sağlık çalışanları oluşturdu. Örneklemini Eylül- Ekim 2023 tarihleri arasında çalışan 175 sağlık çalışanı oluşturdu. Veriler tanıtıcı bilgi formu ve Sağlık Çalışanları Sağlık Turizmi Ölçeği ile toplandı. Verilerin istatistiksel analizinde bağımsız örneklem testlerinden t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Dunn-Sidak testleri kullanıldı. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının Sağlık Turizmi Farkındalık Ölçeğinden almış olduğu toplam puan ortalamaları 3,39±0,78, Kurumsal yeterlilikler alt boyutunda 3,38±0,88; Sağlık Turizminin Etkileri alt boyutunda 3,21±0,68; Sağlık Turizminin Sorunları alt boyutunda 3,46±0,77; Alanya'nın Sağlık Turizmi Potansiyeli alt boyutunda 3,38±0,50 ve Hastanenin Sağlık Turizmi Uygulamaları alt boyutunda 3,36±0,65 olarak bulundu. Sağlık Çalışanlarının sağlık turizmi farkındalıklarının cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, mesleği ve kurumda çalışma yılına göre değişmediği, Gelir-gider durumu ve meslekte çalışma yılına göre değiştiği bulundu. Sonuç olarak Sağlık Çalışanları farkındalıklarının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Mesleğe yeni başlayanların ve gelir durumu düşük olan sağlık çalışanlarının sağlık turizmi farkındalıklarının daha fazla olduğu bulunmuştur. Sağlık çalışanlarının sağlık turizmi farkındalıklarını arttırmak için kurum içi eğitimler ve turizm paydaşları ile işbirliği yapılmalı, ortak eğitim, seminer çalıştay gibi etkinlikler düzenlenmelidir. Ayrıca sağlık alanında öğrenim gören üniversite öğrencilerinin müfredatlarında sağlık turizmi ile ilgili derslerin yer alması ve sağlık turizmi alanlarında uygulama/staj yapmaları önerilmektedir.
Ulusal yazında sağlık turizmi araştırmaları üzerine bütünleştirici bir alanyazın taraması
Bu çalışmanın amacı; ulusal yazında sağlık turizmini ele alan araştırmaları bütüncül bir bağlamda incelemek, araştırma yapılan ana konuları tanımlamak ve yeni araştırmalar için olası araştırma konularını ortaya çıkarmaktır. Bu sebeple Dergi Park veri tabanından TR Dizin indeksli dergilerdeki sağlık turizmi makaleleri değerlendirilmiştir. "Sağlık Turizmi" anahtar kelimesini kullanan ve TR Dizinde taranan 74 makale incelemeye uygun bulunmuştur. Bulgular ön araştırma bulguları ve ana bulgular olmak üzere iki boyutta incelenmiştir. Ön bulgular araştırmalara ilişkin betimsel analizlere yer vermektedir. Buna göre sağlık turizmi araştırmalarının son on yılda önemli bir sayıya ulaştığı, baskın araştırma yönteminin ise nitel araştırma yöntemi olduğu görülmüştür. Ana bulgulara göre ülkemizdeki sağlık turizmi araştırmalarının dört ana temada sınıflandırılabileceği anlaşılmaktadır. Bu temalar "Sağlık turizmine ilişkin tutum ve algıları ölçen çalışmalar"; "Sağlık turizmi etkinliklerinin gerçekleştirildiği tesis, şehir ve ülkelere odaklanan çalışmalar"; "Sağlık turizmi yazınını derleyen çalışmalar" ve "Sağlık Turizmi Uygulamalarını Teknolojik ve Hukuki Yönden Değerlendiren Çalışmalar" olarak isimlendirilmiştir. Bulgular üzerinden bir tartışma gerçekleştirilmiş ve gelecekteki araştırmalara ilişkin öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Sağlık Turizmi, Bütünleştirici Literatür Taraması, Ulusal Yazın
İş-aile yaşam çatışması ve iş doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi: Sağlık turizmi sektöründe çalışanlara yönelik bir araştırma
Son yıllarda önemli bir araştırma konusu olarak dikkat çeken iş-aile yaşam çatışması ve iş doyumunun bireylerin tüm yaşamını etkilediği, literatürde sıklıkla çalışılan bir konudur. İş ve aile kavramları, bireylerin yaşamlarında en çok önemsedikleri iki kavramı temsil etmektedir. İş ve aile rolleri arasındaki çatışma bireylerin işte ve ailede sahip oldukları rollerin uyumsuzluğundan kaynaklanmaktadır. Çalışma ilişkisel (korelasyonel) bir araştırma desenine sahiptir. Çalışmanın örneklemini sağlık turizmi kapsamında çalışan 294 işgören oluşturmaktadır. Veriler "İş-aile yaşam çatışması ölçeği" ve "İş doyumu ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilere güvenirlik, korelasyon, basit ve çoklu regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırmada, iş-aile yaşam çatışmasının iş doyumu düzeyini negatif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. İş-aile yaşam çatışması boyutlarından iş-aile çatışması boyutunun iş doyumunun anlamı bir belirleyicisi olduğu görülmektedir. Aile-iş çatışması boyutunun iş doyumunu açıklamada anlamlı bir etkisi yoktur. İş doyumunun alt boyutları olan dışsal ve içsel doyum da iş-aile çatışması boyutundan negatif yönde etkilenmektedir. Aile-iş çatışması içsel ve dışsal doyum boyutları üzerinde etkili değildir. Çalışmada, iş-aile çatışması boyutu ve dışsal doyum arasındaki ilişkinin öne plana çıktığı, iş-aile yaşam çatışmasının iş doyumu üzerindeki etkisinde özellikle iş-aile çatışmasının dışsal doyum üzerindeki etkisinin dikkate değer olduğu görülmüştür. Bireylerin iş nedeniyle ailesi ile çatışma düzeyleri dışsal doyum düzeylerini olumsuz yönde etkilemektedir. Çalışma, sağlık turizmi çalışanlarının iş-aile çatışması ve iş doyumu arasındaki bağlantının anlaşılabilmesi için sektörel bir iç görü sağlamaktadır.
Antalya ilinde dental turizm belirleyicileri
Dental turizm, tatil amacıyla gidilen ülkedeki dental tedavi hizmetlerinden yararlanmak veya dental tedavi hizmetleri için başka bir ülkeye gidip tatil olanaklarından faydalanmak olarak tanımlanmaktadır (Lunt vd., 2015). Sağlık turizminin en önemli çeşitlerinden biri olarak yerini alan dental turizm, dünyada büyük bir hızla gelişimini sürdürmekte, Türkiye de sağlık turizminde olduğu gibi dental turizmde de önde gelen ülkelerden biri olma yolunda hızla ilerlemektedir. Bu araştırmanın amacı, Antalya ilini tercih eden dental turistlerin demografik özelliklerini, Antalya ilini tercih etme sebeplerini etkileyen faktörleri, tedavi sırası ve sonrası memnuniyetlerini ve sadakatlerini belirlemektir. Buna ek olarak araştırmada, Antalya ilinde hizmet veren diş hekimlerinin demografik özellikleri belirlenmiş ve demografik özelliklerinin dental turizm hakkındaki görüşlerine göre farklılıkları test edilmiştir. 311 diş hekimi ve 250 dental turist ile yapılan çalışmada elde edilen bulgular incelendiğinde, dental turizm belirleyicileri (şehir bilgisi, emniyet ve güvenlik, dental turizm destinasyon imajı, algılanan değer, dental tedavi kalitesi ve maliyet tasarrufu) ile memnuniyet ve sadakat düzeyleri arasında pozitif ilişki olduğu sonucu elde edilmiştir. Şehir bilgisi, emniyet ve güvenlik, dental turizm destinasyon imajı, dental tedavi kalitesi ve maliyet tasarrufu bileşenlerinin dental turistlerin memnuniyet düzeyleri üzerinde etkisinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca şehir bilgisi, dental turizm destinasyon imajı ve maliyet tasarrufu bileşenlerinin hasta sadakatini etkilediği tespit edilmiştir. Şehir bilgisi, emniyet ve güvenlik, dental tedavi kalitesi ve maliyet tasarrufunun hasta sadakatine etkisinde memnuniyetin aracı değişken rolü üstlendiği ortaya çıkmıştır. Diş hekimlerine uygulanan anket sonuçları analizleri cinsiyete göre incelendiğinde, erkek diş hekimlerinin dental turizm tedavi hizmetleri ve gelirleri hakkındaki ve dental turizm fiyatları hakkındaki görüşlerinin kadın diş hekimlerine oranla daha olumlu olduğu ortaya çıkmıştır. 31-40 yaş arasındaki diş hekimlerinin dental turizm tedavi hizmetlerinin daha olumlu olduğu ve dental turizm tedavi hizmet gelirlerinin daha yüksek olduğu görüşüne sahip olduğu değerlendirilmiştir. Mesleki tecrübe yılı ve aylık gelirleri daha fazla olan diş hekimlerinin daha az olanlara oranla destinasyon imajı hakkındaki görüşlerinin daha olumlu olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Sağlık Turizmi, Dental Turizm, Dental Turizm Belirleyicileri Ölçeği, Diş Hekimleri, Dental Turistler
Antalya'da sağlık turizmi yetki belgesi olan kurumlarda dijital pazarlamanın etkisi
Turizm alanında katma değeri en yüksek turizm türlerinden biri olan Sağlık Turizmine olan ilgi her geçen gün artmaktadır. İnternet teknolojilerinin yayılımıyla sağlık alanında uygulanan yeni tedavi yöntemleri hakkında sağlık turistleri anında bilgi sahibi olabilmektedir. Dijital pazarlama araçları Sağlık Turizmi yetki belgesi olan kurumlar açısından oldukça etkili bir tanıtım ve markalaşma aracı olmasından dolayı kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, dijital pazarlamanın Antalya'da Sağlık Turizmi yetki belgesi olan kurumlar üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu çalışma Antalya ilinin Muratpaşa ilçesine bağlı Fener mahallesinde bulunan 10 Özel Ağız ve Diş Polikliniğini kapsamaktadır. Bu çalışma doğrultusunda Antalya'da Sağlık Turizmi yetki belgesi olan kurumların web siteleri ve sosyal medya (Facebook – Instagram - Youtube) hesaplarına yönelik içerik analizi yapılmıştır. Bu çalışmanın önemi dijital pazarlamanın Antalya'da Sağlık turizmi yetki belgesi olan kurumlar üzerinde etkisi olup olmadığını belirlemeye yöneliktir. Bu kapsamda yapılan literatür taraması ve içerik analizi sonucunda, dijital pazarlamanın sağlık kurumları üzerinde etkisi olduğu tespit edilmiştir.