COVID-19 salgınında hastanelerde çalışan sağlık personelinin tükenmişlik düzeyi ile beslenme ve uyku alışkanlıkları arasındaki ilişki

Sağlık çalışanlarının tükenmişlik açısından riskli olduğu ve pandemilerin tükenmişlik sıklığını arttırabileceği düşünülmektedir. Sağlıksız beslenme, yetersiz fiziksel aktivite, uykusuzluk gibi faktörlerin tükenmişliği artırması olasıdır. Bu araştırma, ülkemizde COVID-19 pandemisi halen sürerken, hastanelerde çalışan sağlık personellerinin tükenmişlik düzeyinin belirlenmesi ve tükenmişlik düzeyinin beslenme ve uyku alışkanlıkları üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Haziran-Eylül 2020 tarihleri arasında yapılan bu araştırmaya 246 sağlık çalışanı dahil edilmiştir. Veriler, "Google Formlar" platformu aracılığıyla online anket yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin toplanmasında beş bölümden oluşan veri toplama formu kullanılmıştır. Birinci bölüm, sosyodemografik özellikleri, yaşam tarzı alışkanlıklarını ve çalışma koşullarını, diğer bölümler sırasıyla serbest zaman egzersiz anketi, Maslach tükenmişlik ölçeği, uykusuzluk şiddeti indeksi ve pandemi öncesi ve sürecine ait iki ayrı besin tüketim sıklığı formlarını içermektedir. Verilerin analizinde SPSS-15.0 programı kullanılmıştır. Araştırmada, katılımcıların %61,4'ünün yüksek düzeyde tükenmişlik yaşadığı görülmüştür. Mesleğin, pandemi kliniğinde çalışmanın, nöbet tutmanın, hasta sayısının, sigara ve alkol kullanımının, pandemide beslenme ve fiziksel aktivitedeki değişikliklerin, serbest zamandaki egzersiz aktifliğinin, uykusuzluk şiddetinin, ana öğün sayısı ve su tüketiminin tükenmişlik üzerine etki gösterdiği belirlenmiştir (p<0,05). Tükenmişlik düzeyinin artmasıyla uykusuzluk şiddetinin de arttığı saptanmıştır (p<0,01). Yüksek düzeyde tükenmişlik yaşayan bireylerin, pandemide sebze yemekleri, taze sebzeler, balık ve kurubaklagil tüketim sıklıklarının azaldığı bulunmuştur (p<0,05). Orta düzeyde tükenmişlik yaşayanların süt, yumurta tüketim sıklıklarının arttığı, beyaz ekmek tüketim sıklığının azaldığı saptanmıştır. Düşük düzeyde tükenmişlik yaşayanların süt tüketim sıklığının arttığı, beyaz ekmek tüketim sıklığının azaldığı saptanmıştır (p<0,05). Tükenmişliğin azaltılmasında çalışma koşullarının iyileştirilmesi, sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite ve uyku düzeni anahtar role sahiptir. Sağlık çalışanlarında tükenmişliğin önlenmesi, sağlık hizmetlerinin kalitesi ve güvenliği için de oldukça önemlidir.