Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran erişkin bireylerin bulaşıcı hastalık algıları ile dijital sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin araştırılması

Amaç: Bulaşıcı hastalıkların kontrol altına alınmasında; bulaşın engellenmesi, aşılarla koruma, erken tanı ve uygun tedavi kadar bireylerin bulaşıcı hastalıklara karşı algısının da önemli olduğu bilinmektedir. Dijital sağlık okuryazarlığı (DSOY) gelişmiş olan kişiler, kendi sağlık problemlerini çözmek için dijital araçlardan bilgi alıp kullanabilmektedirler ve bu bilgiler ışığında kişisel sağlık problemlerini daha iyi yönetebilmektedirler. Bu çalışmada Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezi (EASM) kapsamındaki 4 Aile Hekimliği Birimine (AHB) başvuran erişkin bireylerin bulaşıcı hastalık algıları ile dijital sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmanın evrenini; 056 numaralı birime kayıtlı 2128, 051 numaralı birime kayıtlı 2272, 047 numaralı birime kayıtlı 2494, 062 numaralı birime kayıtlı 1627 erişkin bireyler oluşturdu. Çalışmanın örneklemini çalışmanın verilerinin toplanacağı 1 Mayıs- 1 Ağustos 2024 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi EASM'ye herhangi bir nedenle başvuran erişkin bireyler oluşturdu. Katılmak istemediğini belirten 24, anketi yarım bırakan 15, zamanı olmadığını söyleyen 17 kişi dışındaki 324 kişiyle çalışma tamamlandı. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, "Bulaşıcı Hastalıklara Yönelik Algı Ölçeği" ve "Dijital Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği" uygulandı. Bulgular: Bu çalışmada yer alan EASM'ye başvuran 324 hastanın, 192'si (%59,3) kadındı. Katılımcıların sağlıkla ilgili bilgiye ulaşım kaynaklarında ilk sırada sağlık çalışanı, daha sonra internet yer almaktaydı. İnternet kullanım oranında en yüksek olan günde 1-3 saat aralığındaydı (%49,1) fakat günde 4-10 saat kullanım oranı da yüksekti (%35,2). İnternet kullanım amaçlarına bakıldığında, sosyal medya kullanımı %73,5 ile en yüksek orana sahipti. Dijital sağlık okuryazarlığı ölçek (DSOÖ) puanına ait ortalama değer 51,9±8,5 olarak bulundu. Bulaşıcı hastalıklara yönelik algı ölçeği (BHYAÖ) ortalama skoru ise 154,3±17,3 olarak hesaplandı. Sağlıkla ilgili bilgiye internetten ulaştığını ifade edenlerde (p=0,009) DSOÖ skoru ve sağlıkla ilgili bilgiye kolaylıkla ulaştığını belirtenlerde (p=0,023) BHYAÖ skoru daha yüksek bulundu. DSOÖ ve BHYAÖ ölçekleri arasındaki ilişki incelendiğinde zayıf pozitif korelasyona (r=0,17; p=0,003) rastlandı. Sonuç: Dijital sağlık okuryazarlık seviyelerinin arttırılmasına yönelik girişimler bireylerin bulaşıcı hastalıklarda hastalığın doğasına, bulaşma yollarına, korunmaya yönelik algılarını olumlu yönde etkileyebilir. Aile hekimleri hasta eğitimleri ile dijital sağlık okuryazarlık seviyelerini arttırabilirler ve bulaşıcı hastalıklarla daha etkin mücadele edilmesini sağlayabilirler. Anahtar sözcükler: Aile hekimliği, dijital sağlık okuryazarlığı, bulaşıcı hastalıklar