Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı merkezine başvuran yetişkin hastalarda akılcı ilaç kullanımı ve ilişkili faktörlerin araştırılması

Amaç: Bu çalışmada, Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran yetişkin hastalarda akılcı ilaç kullanımı ve ilişkili faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini, Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı 051 ve 056 nolu birimlere başvuran 18 yaş ve üzeri bireyler oluşturmuştur. Kesitsel tipteki araştırmamızda 15 Aralık-15 Ocak tarihleri arasında yüz yüze görüşme tekniği ile katılımcılara sosyodemografik bilgi formu ile birlikte 'Akılcı İlaç Kullanım Ölçeği' ve 'Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği' uygulanmıştır.Tüm testlerde istatistiksel önemlilik düzeyi 0,05 olarak alınmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan 361 bireyin yaş ortalamaları 33,6±11,6 yıl idi ve 230'u (%63,7) kadındı, katılımcıların 271'i (% 75,1) reçetesiz ilaç kullanmaktaydı. Çalışmaya dahil edilen katılımcıların %73,96'sının (n=267) akılcı ilaç kullanımı konusunda bilgi düzeylerinin yeterli olduğu, eğitim düzeyi arttıkça akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeyinin arttığı görüldü (p<0,001), gelirleri giderlerinden fazla olan katılımcıların (p<0,05), ek hastalığı olanların (p<0,05) akılcı ilaç kullanım bilgi düzeyleri daha yüksekti (p<0,05). Şikâyeti oldukça sağlık kuruluşuna başvuranların, sigara kullananların (p<0,05), aileleri ile birlikte yaşayanların (p<0,05), reçetesiz ilaç kullananların (p=0,001) daha düşük akılcı ilaç kullanım bilgi düzeylerine sahip oldukları belirlendi (p=0,020). Katılımcıların akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeyleri ile anksiyete ve depresyon düzeyleri arasında pozitif yönlü orta düzey bir ilişki olduğu belirlendi (sırasıyla r=0,396; r=0,311). Katılımcıların anksiyete ve depresyon düzeyleri arasında ise pozitif yönlü kuvvetli bir ilişki olduğu saptandı (r=0,788). Sonuç: Akılcı ilaç kullanımı konusunda düzenlenecek eğitimlerde sosyal medya kanallarının daha aktif kullanılması, reçetesiz ilaç kullanımlarının önüne geçilmesi, ilaç israfının önlenmesi gibi konularda olumlu stratejilerin geliştirilmesi, birinci basamak sağlık kuruluşundaki hekimlerin topluma ilaç kullanımı hakkında daha fazla eğitim ve danışmanlık hizmeti vermesi, akılcı ilaç kullanımı ilkeleri hakkında sağlık çalışanlarının eğitimi ve bu konuda yapılacak çalışmaların sürdürülmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, akılcı ilaç kullanımı, anksiyete, depresyon