Sözlü çeviri eğitiminde güncel pedagojik eğilimler ve uygulamalar: Türkiye üzerine bir çalışma

Çevirilim alanyazını, özellikle yazılı çevirmen eğitimi alanındaki çalışmaların işbirlikli öğrenme, durumlu öğrenme ve proje-bazlı öğrenme gibi yapılandırmacı yaklaşımlar üzerinde yoğunlaştığını göstermektedir. Yapılandırmacı pedagojiye olan bu yönelimin sözlü çeviri eğitimindeki yansımalarının izini süren bu tezde, sözlü çeviri eğitimcilerinin genel pedagojik eğilimleri, temel uygulamaları, karşılaştıkları sorunlar ve bu sorunlara karşı önerilerini belirlemek ve nihai olarak da Türkiye'de lisans düzeyinde verilen sözlü çeviri eğitiminin kalitesinin arttırılmasına katkıda bulunmak amaçlanmaktadır. Bu amaçla, eğitimcilerin deneyim ve görüşlerine derinlemesine ulaşmak için çalışmada nitel araştırma tasarımı kullanılmıştır. Elde edilen veriler, öğrenme teorileri ile sözlü çeviri becerileri ve yetkinlikleri, yetkinlik modelleri, sözlü çevirideki temel eğitim ve değerlendirme pratiklerine ilişkin teorik çerçeveye dayanarak tartışılmıştır. İlk veri toplama yöntemi kapsamında, Türkiye'de lisans düzeyindeki Mütercim Tercümanlık ve Çeviribilim bölümlerinde ders veren 26 sözlü çeviri eğitimcisi ile görüşmeler yapılmıştır. Görüşme verilerinin incelenmesinde, nitel veri analizi yöntemlerinden tematik analiz yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen veriler MaxQda programı ile tematik kodlamaya tabi tutulmuş ve 3 ana tema altında toplam 862 kod oluşturulmuştur. Veri toplamanın ikinci ayağında, 4 farklı sözlü çeviri dersi, ders içeriği, öğrencilerin derse katılımı, derste gerçekleştirilen yapılandırmacı uygulamalar ve eğitimci geribildirimi açısından gözlemlenmiştir. Gözlem verileri, görüşme verileriyle karşılaştırmalı olarak yorumlanmış ve tartışılmış, bu sayede iki veri seti arasındaki benzerlik ve çelişkilere dikkat çekilmiştir. Çalışmanın sonunda, katılımcıların eğitimin farklı yönlerinde hem davranışçı hem de yapılandırmacı yaklaşımları benimsedikleri görülmüştür. Bu yaklaşımların belirlenmesinde etkili olan kriterlerin arasında dersin zorunlu/seçmeli statüsü, fiziksel imkanlar, öğrencilerin dil seviyesi ve ders saati bulunmaktadır. Hedeflenen beceri ve yetkinlikler bulgusu ise lisans düzeyindeki sözlü çeviri eğitiminin profesyonel çevirmenler yetiştirmekten ziyade temel sözlü çeviri becerileri kazandırma amacına vurgu yapmaktadır. Sözlü çeviri eğitiminde en sık karşılaşılan sorunlar ve bu sorunların üstesinden gelmek için eğitimcilerin hem günümüze hem de geleceğe dair önerileri detaylı bir şekilde listelenmiştir.