Değişen dünyada İranlı kadınların hak ve özgürlük arayışı: Manisa'da yaşayan İranlı kadınlar örneği

11 Şubat 1979'de gerçekleşen ve Şah döneminin sona erip İran İslam Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla sonuçlanan İran devrimi, sadece siyasi olarak değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel etkileri yönüyle de halen tartışılmaktadır. Devrimden kısa bir zaman sonra başlayan ve sekiz yıl boyunca devam eden İran-Irak savaşının 1988'de sona ermesiyle, devrimin İran halkı üzerindeki etkileri daha fazla hissedilmeye başlanmıştır. 1990'ların başında Doğu Bloğunun dağılmasının da etkisiyle farklı toplumlarda başlayan özgürlük tartışmaları, devrimin yeni yüzünü ancak hisseden İran halkının itiraz ve tepkilerini ifade etmeleri açısından toplumsal şartların elverişli olması anlamına gelmiş, dünyada genel olarak yaygınlaşan özgürlük söylemleri İran halkının protesto gösterileri için fırsat oluşturmuştur. İran'da başlayan bu sivil itaatsizliğin en önemli aktörlerinden biri de kadınlar olmuştur. Özellikle, eğitim seviyesi nispeten yüksek olan kadınların bazıları İran'daki baskı rejimine direnmeyi seçerken, bazıları da daha özgür olduğunu düşündükleri ülkelere göç etme yolunu seçmişlerdir. 2014-2018 yılları arasında Türkiye'de İranlı göçmen sayısı yaklaşık dört katına ulaşmıştır. 2018 yılında Türkiye'ye gelen 176.355 göçmenin 2.773'ü İranlı göçmenlerden oluşmaktadır. İranlı göçmenlerin ikamet ettikleri illerden olan Manisa'da da benzeri bir durum söz konusudur. İşte bu çalışmanın amacı, Manisa'da yaşayan İranlı kadınlar örneğinden yola çıkarak "hak ve özgürlük" arayışının gerekçesini oluşturan toplumsal şartların kadınlar tarafından nasıl algılandığını ortaya koymaktır. Bu amaçla gerçekleştirilen araştırmada Manisa ilinde yaşayan 10 İranlı kadın katılımcı ile nitel araştırma kapsamında derinlemesine görüşme yapılmıştır. Görüşmelerde elde edilen veriler tematik olarak analiz edilmiştir. Bu analizin sonunda İranlı kadınların ülkelerindeki siyasi rejimin baskıcı niteliğinden ötürü özgürlük arayışına yöneldikleri ve Türkiye'ye bu arayışın neticesinde göç ettikleri, İran'da özellikle giyim, evlilik ve çalışma hayatında cinsiyet ayrımcılığına maruz kaldıkları, Türkiye'de kadın olmanın görece daha özgür olmayı içerse de bunun Avrupa ülkeleri ölçüsünde olmadığını düşündükleri bulgularına erişilmiştir.