Değişen kahvaltı kültürü ve günümüzde kafein kullanımının araştırılması

Toplumların beslenme alışkanlıklarını, üzerinde yaşadıkları bölgenin coğrafi konumu, yaşadıkları toprakların iklimi, sosyo-ekonomik durumları, komşu ülke insanlarıyla olan etkileşimleri şekillendirmektedir. Beslenme alışkanlıklarından en önemlisi sayılan sabah kahvaltısı, güne enerjik başlamanın ve günü verimli geçirmenin temel taşlarından biridir. Sabah kahvaltısı uzun süren açlık sonrasında alınan ilk öğün olması bakımından, ayrıca tüm günü etkilemesi sebebiyle altın değerinde bir ana öğün olarak değerlendirilmektedir. Hatırlama, algılama ve verimli bir şekilde çalışma için kahvaltının önemi oldukça büyüktür. Yasal olarak kullanılan bağımlılık yapıcı maddeler arasında en çok kullanılan kahve en önemli kafein kaynaklarının başında gelmektedir. Kullanışı ya da satışında herhangi bir kısıtlamanın bulunmaması tüketimini daha da artırmakta ve bu durum endişe yaratmaktadır. Bu sebeple kafein; Kafein Kullanım Bozukluğu adıyla DSM-5'de ki yerini almıştır. Kafeinin sağlık üzerindeki etkilerine yönelik çok sayıda araştırma olmasına rağmen, özellikle son yıllarda değişen kahvaltı kültürümüzle birlikte genç nüfus tarafından tüketim insidansı üzerine yeterli sayıda çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma İstanbul'da bulunan özel bir hastanenin beslenme ve diyetetik kliniğine başvuran 300 gönüllü birey ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların sabah kahvaltı yapma, kahvaltıda tüketilen besinlerin ve günlük kafein tüketimi alışkanlıklarına ait verileri toplanmıştır. Katılımcıların kahvaltıda tercih ettikleri kafein kaynaklı içeceklere incelendiğinde, gönüllü katılımcıların %84,7'si çay, %18'i kahve, %12,6'sı kahvaltıda gazlı içecek tükettiği gösterilmiştir. Çalışmaya katılan bireyler arasıda özellikle genç katılımcılar arasında genel ortalamaya göre kahvaltıda kahve tüketiminin artış gösterdiği saptanmıştır. 18-25 yaş aralığındaki bireylerin %43,6'sının, 26-33 yaş aralığındaki bireylerin %36,3'ünün, 34-41 yaş aralığındaki bireylerin %20,1'in kahvaltıda çay yerine kahve tükettiği gözlemlenmiştir. Geçmişte kültürel olarak özellikle sabah kahvaltısına eşlik etmeyen ancak günümüzde oldukça ilgi duyulan bir kafein kaynağı olan kahvenin kahvaltı üzerine kültürel evrimi incelenmiştir. Özellikle çocuk ve gençlerin beslenme alışkanlıkları yaşamlarının ileriki yıllarını etkilemektedir. Bu sebeple değişen kültür atmosferinde bireylerde kafein tüketimi ve kafein tüketimini etkileyen etmenlerin incelenmesi ve gerekli önlemlerin alınması için dikkat çekilmesi yararlı olacaktır.