Dejeneratif menisküs yırtığı olanhastaların kollajen yapısındaki bozuklukların,travmatik menisküs yırtığı olan hastalar ilekarşılaştırmalı olarak genetik araştırılması

Amaç: Menisküs yırtıkları diz ekleminin yük dağılımını bozarak ağrı ve fonksiyonel kısıtlılığa yol açan önemli ortopedik patolojilerdir. Travmatik ve dejeneratif menisküs yırtıkları klinik olarak benzer görünse de bu iki süreç farklı moleküler mekanizmalarla şekillenmektedir. Bu çalışmada, travmatik ve dejeneratif menisküs yırtığı olan hastalardan elde edilen menisküs dokularında kollajen gen ailesine ait ekspresyon farklılıklarının RNA-Seq yöntemiyle belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Travmatik menisküs yırtığı tanısı alan 5 ve dejeneratif menisküs yırtığı tanısı alan 4 hastadan artroskopik cerrahi sırasında alınan menisküs örneklerinden total RNA izolasyonu yapılmış ve RNA-Seq analizi uygulanmıştır. Diferansiyel gen ekspresyonu DESeq2 yazılımı kullanılarak değerlendirilmiş, p-adj <0.05 istatistiksel anlamlılık eşiği olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Analiz sonucunda iki grup arasında beş genin anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Travmatik menisküslerde COL14A1 ekspresyonu +3.24 Log2FC, COL21A1 ekspresyonu ise +2.44 Log2FC artış göstermiş; dejeneratif menisküslerde bu genlerin ekspresyonu belirgin şekilde daha düşük saptanmıştır. Buna karşılık COL13A1 (–2.64 Log2FC), COL15A1 (–2.14 Log2FC) ve COL5A1-AS1 (–1.94 Log2FC) travmatik menisküslerde azalmış olup, bu genlerin dejeneratif menisküslerde daha yüksek düzeyde ifade edildiği görülmüştür. Bu bulgular, travmatik dokularda onarım süreçlerinin daha baskın olduğunu; dejeneratif menisküslerde ise kollajen genlerindeki artışın gecikmiş ancak yetersiz bir onarım yanıtını yansıttığını göstermektedir Sonuç: Travmatik ve dejeneratif menisküs yırtıkları, kollajen gen ailesinde belirgin ekspresyon farklılıkları göstermektedir. Travmatik menisküslerde artan COL14A1 ve COL21A1, akut doku hasarına karşı aktif ECM yeniden yapılanmasını düşündürürken; dejeneratif menisküslerde COL13A1 ve COL15A1 gibi genlerdeki artış, kronik süreçte yetersiz bir onarım yanıtını göstermektedir. Bu bulgular, menisküs patolojilerinin değerlendirilmesinde moleküler verilerin önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Dejeneratif yırtık, Kollajen, Menisküs, Transkriptom, Travmatik yırtık