Dejeneratif rotator manşet yırtıklarında artroskopik onarım sonrasında iyileşmeyi etkileyen faktörler

Giriş: Günümüzde kas-iskelet sistemi ağrıları nedenli başvuran hastalarda bel ve diz ağrısından sonra üçüncü sıklıkta omuz ağrısı gelmektedir. Omuz ağrısı ile gelen hastaların büyük çoğunluğunda şikayetlerin rotator manşet kasları ile ilgili olduğu görülmektedir. Travmaya bağlı olmaksızın ilerleyen yaşla beraber görülen dejeneretif rotator manşet yırtıklarının, artroskopik cerrahi ile onarımı yaygınlaşmıştır. Bu cerrahi onarımın klinik ve fonksiyonel iyileşmesini etkileyecek birçok faktör olabilir. Bu retrospektif tek merkezli çalışma ile tendon iyileşmesi üzerinde etkili olan faktörleri belirlemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Kliniğimizde, 2013-2020 yılları arasında dejeneratif rotator manşet yırtığı nedeniyle artroskopik tamir uyguladığımız ve postoperatif dönemde en az 6 ay süreyle takip ettiğimiz 53 olgu (28 erkek, 25 kadın) retrospektif olarak değerlendirildi. Erkeklerin ameliyat esnasındaki yaş ortalaması 51,8 ± 10,1 iken kadınların 54,3 ± 8,1 idi. Bu hastaların demografik verileri, ameliyat öncesi MRG bulguları, ameliyat öncesi ve ameliyat sonrası 6. ay kontrollerinde yapılan fizik muayene bulguları, SF-12 (Kısa Form-12), ASES (Amerikan Omuz Dirsek Cerrahisi Derneği Omuz Değerlendirme Ölçeği) ve görsel analog (VAS) skorlamaları, ameliyat esnasında elde edilen veriler ve ameliyat esnasında yapılan işlemler kaydedildi. Hastalara ait demografik, radyolojik, klinik ve laboratuvar verilerini içeren 28 parametre değerlendirildi. Bulgular: Erkeklerin kadınlara göre fleksiyon (%25,1) (p:0,024) ve abdüksiyon (%24,5) (p:0,027) kazanımı daha fazla, delta fiziksel skor (%20,5) (p:0,022) ve delta mental skor (%27,9) (p:0,005) daha yüksek, postoperatif VAS ağrı skoru (%71,6) daha düşük görüldü (p:0,031). Hb değeri 12,5'in altında olanların iç rotasyon kazanımı daha düşük (%38,4) (p:0,012), delta ASES skoru (%16,1) (p:0,001), delta fiziksel skor (%32,6) (p:0,0005) ve delta mental skor (%37,8) (p:0,0006) daha düşük, postoperatif VAS ağrı skoru (%188) daha yüksek görüldü (p:0,038). DM(+) hastalarda delta ASES (%20) (p:0,0002), delta fiziksel skor (%45,4) (p:0,0005) ve delta mental skor (%47,2) daha düşük görüldü (p:0,0003). Preoperatif gün içi VAS, gece VAS ağrı skorundan (%28,5) yüksek görüldü (p:0,0002). Ameliyattan önce 1 aydan uzun süre NSAİİ kullananların ortalama şikayet süresi (%66) daha uzun görüldü (p:0,029). Postoperatif 1 haftadan fazla NSAİİ kullananların delta ASES skor (%8,7) (p:0,048), delta fiziksel skor (%18,4) (p:0,013), delta mental skor (%18,2) (p:0,014) daha düşük, postoperatif VAS (%155) (p:0,016) skoru daha yüksek, postoperatif aktif ağrısız günlük yaşama dönüş süresi (%23,5) (p:0,018) daha kısa görüldü. Postoperatif 3 aydan daha kısa sürede baş üzeri iş yapabilmeye başlayanların ameliyatlı tarafının üzerine yatmaya ortalama başlama süresi (2,2 ay) daha erken olduğu görüldü (p:0,0005). Sonuçlar: Erkeklerin kadınlara göre klinik ve fonksiyonel sonuçları daha iyi görüldü. Anemik ve diyabetik hastaların cerrahi sonuçları daha kötü olarak değerlendirildi. Preoperatif gün içi ağrının gece ağrısından daha fazla olduğu ve bunun da sebebinin mekanik ağrı olduğu düşünüldü. Postoperatif NSAİİ kullanma ihtiyacı fazla olanların yaşam kalitesi skorları daha düşük ancak aktif yaşama dönüşleri daha kısa olmaktadır. Postoperatif aktif yaşamlarına erken dönen hastaların ağrı süresi uzamakta ve NSAİİ kullanım ihtiyacı artmaktadır. Baş üzeri aktiviteyi erken kazanan hastaların aynı zamanda ameliyatlı omuzları üzerine yatmaya başlamaları da erken olmaktadır.