Deneysel spermatik kord hasarının rat modelinde kord ve testis üzerine etkileri

ÖZET Spermatik kord inguino-skrotal bölge ameliyatlarında dikkat edilmesi gereken en önemli inguinal yapıdır. Cerrahi olarak spermatik kord ve elemanlarına uygulanan hasarların testiküler hasara ve sonuç olarak infertiliteye neden olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada, ratlarda vas deferenste oluşturulan hasar tiplerinin; vas deferens, testis ve epididim üzerinde oluşturduğu etkilerin irdelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada kullanılan 34 adet prepubertal erkek Sprague Dawley rat; digital kompresyon, traksiyon, kesi ve kontrol grupları olmak üzere 4 gruba ayrıldı. Digital kompresyon grubunda sağ vas deferens serbestleştirilerek ılık ıslak spanç ile iki parmak arasında 4 dakika basınç uygulandı. Traksiyon grubunda sağ vas deferens serbestleştirildikten sonra askıya alınarak 10 gr ağırlık ile 4 dakika traksiyon uygulandı. Kontrol grubunda cerrahi model uygulanmadı, sadece vas deferens ve testis varlığı görüldü. Kesi grubunda ise sağ vas deferens serbestleştirildikten sonra testiküler arter ve vene zarar verilmeden ortasından tam kesi yapıldı. Vas deferens iki yönden tam kat iki dikiş ile onarıldı. Yirmi sekiz gün sonra tüm hayvanlar sakrifiye edildi. Sağ testis, epididim ve vas deferens hücre değişiklikleri makroskopik ve mikroskopik olarak değerlendirildi. Vas deferenste sperm varlığı değerlendirmesinde en az sayıda rat traksiyon grubunda mevcuttu (3/9) (p=0,027) ve vas deferens iç çap dağılımları değerlendirilmesinde belirgin azalma gözlendi (p=0,009). Kesi grubunda vas deferens kas kalınlığı/dış çap oranında belirginazalma tespit edildi (p=0,034). Model gruplarında seminifer tübül çap ve sağ testis hacim ortalamaları açısından istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık tespit edilemezken kesi grubunda sağ ve sol testis hacimleri kendi arasında kıyaslandığında fark anlamlı olarak azalmıştı (p=0,008). Bu bulgulara göre operasyon esnasında korda uygulanan gerilme ile lümen içerisinde sperm varlığı belirgin olarak etkilenmektedir. Kesi sonrası onarım yapılan vakalarda sperm varlığının devam ediyor olması hasarlanma sonrası onarımın önemini göstermektedir. Yapılacak ameliyatlarda vas deferensi korumak için olabildiğince dikkat etmek gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Spermatik kord hasarı, digital kompresyon, traksiyon, kesi, fertilite, rat