Deneysel varikosel oluşturulan erkek ratlarda ipsilateral ve kontralateral testiste apopitoz gelişimi, serbest oksijen radikal düzeyleri ve melatonin uygulamasının apopitozu önlemedeki rolü

I. ÖZET En sık düzeltilebilir infertilite sebebi olan varikoselde spermatogenezin hangi mekanizma ile bozulduğu tam olarak bilinmemektedir. Varikoselde saptanan histopatolojik değişiklikler genel olarak stres paterni olarak tanımlanmış ve bu değişikliklerin bir bölümü farklı stimuluslarla oluşan apopitozdaki sitomorfolojik değişikliklere benzetilmiştir. Programlı hücre ölümü olarak da adlandırılan apopitoz, hücrelerde fizyolojik bir oranda gerçekleşebilir ancak farklı patolojik durumlarda artan oranlarda bulunabilir. Ayrıca, varikoselde artan oksidatif stresin apopitozun bir düzenleyicisi olduğu ve buna bağlı antioksidan sistemlerin etkinliğinin artırılarak apopitozun engellenebileceği bildirilmiştir. Bu çalışmada, deneysel sol varikosel oluşturulan ratlarda bilateral testiküler dokuda apopitoz oranlan incelenerek, farklı dozlarda melatonin uygulamasının serbest oksijen radikallerinde oluşturacağı değişim ve buna bağlı apopitozdaki etkilenmenin belirlenmesi amaçlandı. Wistar tipi 40 erişkin erkek rat çalışmada 4 gruba ayrılarak incelendi: Grup I: sham, Grup II: deneysel olarak sol varikosel oluşturulan grup, grup III: varikosel + 5 mg/kg melatonin verilen ve grup IV: varikosel +10 mg/kg melatonin verilen gruplar. Tüm gruplarda apopitoz varlığında artan Bax ve apopitozu engelleyen Bcl-2 proteinleri immünohistokimyasal olarak araştırıldı. Bu iki proteinin birbirlerine oranı elde edilerek apopitoz belirlenmeye çalışıldı. Ayrıca biyokimyasal olarak da antioksidan süperoksit dismutaz, glutatyon peroksidaz, katalaz ve Malonildialdehid (MDA) ölçümleri gerçekleştirildi. Deneysel olarak sol varikosel oluşturulan ratlarda ipsilateral ve kontralateral testiküler dokuda apopitozda anlamlı artış sağlanırken, bu grupta bilateral doku MDAdüzeyleri artmış, doku antioksidan düzeyleri ise sham grubuna göre anlamlı olarak azalmış olarak bulundu (p<0.05). Melatonin 5 ve 10 mg/kg dozunda uygulandığı grup III ve IV'deki ratlarda ise antioksidan düzeylerinde belirgin artış sağlandı. Her iki grup arasında ise 10 mg/kg melatonin dozunda daha yüksek oranda artış izlendi. Aynı şekilde, bu dozda melatonin uygulaması ile apopitozda anlamlı azalma saptandı (p<0.05). Varikosele bağlı oluşan apopitozun bilateral testiküler hasar oluşturabileceği göz önüne alınacak olursa, erkek infertilitesinde apopitozu engelleyecek tedavi modellerinin de önemi artacaktır. Bu çalışmada, güçlü bir antioksidan olan melatoninin uygulandığı sol varikoselli ratlarda artan doza bağlı olarak antioksidan düzeylerinde progressif artma ve buna bağlı olarak da apopitozda gerileme saptandı. Anahtar Kelimeler : Varikosel, Apopitoz, Antioksidan, Melatonin.