Denizyolu taşımacılığı yapan işletmelerde kısıtlar teorisi ve katkı muhasebesi tekniklerinin uygulanabilirliğinin analizi

Küreselleşen dünyada ulusal ve uluslararası alanda ekonomik rekabetin artması sonucu işletmeler, rekabet edebilme gücüne ulaşabilmek için performanslarını arttırarak, karlarını maksimum seviyeye çıkarmaya çalışmaktadırlar. Kısıtlar Teorisi, 1980'li yılların başlarında Eliyahu M.Goldratt tarafından ortaya atılan bir teoridir. Teoriye göre işletmelerin en önemli amacı; mevcut performanslarını yükselterek şimdi ve gelecekte daima para kazanmaktır. Kısıtlar teorisi işletmeleri zincire benzetmekte ve işletme performansını etkileyen en zayıf halkayı da kısıt olarak kabul etmekle birlikte, işletmelerin gücünün en zayıf halkanın gücüne yani kısıta eşit olduğunu savunmaktadır. Bu nedenle işletme performansını etkileyen kısıt, tespit edilip ortadan kaldırılarak işletmenin para kazanma amacına ulaşılmaya çalışılmaktadır. Goldratt, katkı muhasebesini ise kısıtlar teorisine dayalı yönetim muhasebesi aracı olarak tanımlamaktadır. Katkı muhasebesi, kısıtlar teorisi performans ölçümleriyle birlikte kısıtı ortadan kaldırarak süreç katkısını arttırmaya odaklanmaktadır. Kısıtlar teorisi ve katkı muhasebesi, yönlendirici ve yol gösterici yöntemlerdir. Çalışmada, kısıtlar teorisi ve katkı muhasebesi yöntemleri birlikte ele alınarak, denizyolu taşımacılığı yapan işletmelerde bu yöntemlerin uygulanabilirliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda çalışmada, denizyolu taşımacılığı yapan örnek bir işletmede, Eylül 2021- Kasım 2021 arasındaki sefer süreci baz alınarak, işletmenin performansını olumsuz yönde etkileyen pazar kısıtı tespit edilmiştir. İşletme yöneticilerinin yeni pazar arayışına giderek ve hizmet çeşitliliklerini arttırarak kısıtı etkin bir şekilde yönetmeleri sonucunda karlılıklarının %14,67 oranında artacağı öngörülmüştür. Kısıtlar Teorisi ve Katkı muhasebesi yöntemlerinin birlikte uygulanması sonucunda işletme yöneticilerinin performanslarını arttırarak para kazanma amaçlarına ulaştıkları ve işletmelerin etkin bir şekilde yönetildiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Kısıtlar Teorisi, Katkı Muhasebesi, Denizyolu Taşımacılığı