Dermatolojik hastalıklarda (akne vulgaris, vitiligo, alopesi areata) içselleştirilmiş stigmatizasyon

Dermatolojik hastalıklar dışarıdan fark edilebilen diğer hastalıklarda olduğu gibi bireyi başkalarından farklı kılan, yani stigmatize eden, diğer bir tanımla damgalayan özelliğe sahiptir. İçselleştirilmiş damgalanma; bireyin toplum tarafından oluşturulan hastalıkla ilgili olumsuz yargıları kabullenmesi ve kendini damgalanmış hissetmesidir. Ulaşabildiğimiz güncel literatür bilgileri içselleştirilmiş damgalanmanın akne vulgaris (AV), vitiligo ve alopesi areata (AA)'da çalışılmadığını göstermektedir. Çalışmada AV, vitiligo ve AA hastalarında içselleştirilmiş damgalanma olup olmadığını saptamak ve eğer saptanırsa bunu etkileyen faktörleri belirlemek amaçlandı. Bu çalışmaya, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi, Deri ve Zührevi Hastalıklar Anabilim Dalı, Dermatoloji Polikliniğinde takip edilen vitiligo, AV ve AA hastaları ardışık olarak alındı. Çalışmaya toplam 150 hasta (50 AV, 50 vitiligo, 50 AA) alındı. Hastalık şiddet skorlamaları; vitiligo hastalarında Vitiligo Avrupa Görev Gücü (VETF) Skoru, AV hastalarında Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) global skoru ve AA hastalarında Alopesi Şiddet Skoru (SALT) ve hastaların sosyodemografik özellikleri başvuru günü dermatoloji hekimi tarafından kaydedildi. Ayrıca Vitiligo Hastalık Aktivite Skoru (VIDA) hasta tarafından skorlandı. Aynı zamanda hastaların yanıtlayacağı Dermatoloji Yaşam Kalite İndeksi (DYKİ), İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği (İDÖ) ölçeği, Genel Sağlık Anketi (GSA) ve genel sağlığı tek soruyla irdeleyen "Algılanan Sağlık Sorusu" (ASS) ve akne hastalarına Akne Yaşam Kalite Ölçeği (AYKÖ) uygulandı. Çalışmamızda İDÖ alt ölçeklerine ait Cronbach alfa katsayısı AV tüm ölçek için 0,91, vitiligo tüm ölçek için 0.91, AA tüm ölçek için 0,93 olarak hesaplandı. AV ve vitiligo'da yabancılaşma ve sosyal geri çekilme dışında tüm alt ölçeklerin, AA'da yabancılaşma, algılanan ayrımcılık, sosyal geri çekilme dışındaki ölçeklerin güvenirlik katsayıları 0,70 veya üzerinde saptanmadı. Çalışmamızdaki AV ve AA için toplam ortalama İDÖ puanları (sırasıyla 0.91 ve 0.93) yüksek sayılabilecek bir değerde saptandı. Vitiligo hastalarında ise toplam ortalama İDÖ puanı yüksek değerlerde ancak bu iki hastalığa göre daha düşük bulundu. Bu bulgular bu hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma yaşandığının göstergesidir. İDÖ ile çalışmamızdaki hastalık şiddet skorları (SALT skor, FDA global skoru veya VETF ve VIDA skorları) arasında ortalama değerlerin korelasyonu açısından belirgin bir ilişki gözlenmedi. Hastaları damgalayıcı özelliği bulunan bu hastalıklarda hastaların klinik şiddeti değerlendirilirken damgalanma ve yaşam kalitesi gibi hastayı etkileyen psikolojik faktörler de göz önüne alınmalıdır. Hastalarda yüksek düzeylerde gözlenen içselleştirilmiş damgalanma ve bunu etkileyen faktörlerin saptanması ile hastalığın ruhsal ve sosyal etkileri daha iyi anlaşılabilir. Bu durum ise hastalığın tedavisine olan yaklaşımı etkileyebilir.