Meteorolojik rasatlar için yazılım dizaynı

EX ÖZET Dünya Meteoroloji Teşkilatı'na (DMO) bağlı çok sayıda meteoroloji istasyonu, hava tahmininde veya meteorolojik parametrelere dayalı istatistiksel çalışmalarda başarılı olabilmek için havayı gözlerler. Meteorolojik çalışmaların temelini rasatlar oluşturduğu için, meteorolojik istasyonlar coğrafik konumlarına ve teknolojik donanımlarına bağlı olarak farklı rasatlar yaparlar. Kara meteoroloji istasyonlarında farklı rasatlar yapılmaktadır. Bunların bazıları sinoptik, klima, deniz, radiosonde, ve yağış rasatlarıdır. Farklı meteoroloji istasyonları farklı rasatlardan sorumludurlar. Bazıları klima, deniz veya sinoptik ile deniz rasatlarını birlikte yapmak zorundayken, bazıları ise sadece sinoptik rasat yapmakla sorumludur. İki önemli rasat çeşidinden birisi günün her saati yapılan sinoptik rasat ve bir diğeri de günde 7 defe yapılan deniz rasadıdır. Sinoptik ve deniz rasatlarım yapan meteoroloji istasyonları, aynı rasatlar için anlaşma hususunda DMO'nun bazı kurallarına uymak zorundadırlar. Bir rasat kısaca; rüzgar, sıcaklık, basınç ve nem gibi bazı meteorolojik parametrelerin belli zamanlarda kaydedilmesidir. Bu kayıtlar bir sensör tarafından otomatik olarak yapıldığı gibi, manuel olarak meteorolojik aletlerden de yapılabilir. Rasat değerlerinin kaydedilmesinden sonra bir önemli işte bu değerlerin standart bir formda kodlanmasıdır. Bu kodlama işlemi manuel olarak yapılabildiği gibi bir rasat kodlama sistemi tarafından otomatik olarak da yapılabilir. Bir rasatçı hangi rasadın hangi saate yapıldığım bilmek zorundadır. Bu rasatçının rasadım yaptıktan sonra ilk amacı bu rasadı kodlamak olacaktır. Bütün rasatçılar için, rasatları kodlayabilmeleri hususunda DMO'nun belirlediği standart kod teknikleri vardır. FERO-1, DMO standartlarım karşılamakiçin belirlenmiş zamanlarda kara meteoroloji istasyonlarında yapılan sinoptik ve deniz rasatları için Ferkan KAPLANSEREN tarafindan 2000-2001 yıllan arasında geliştirilmiş bir rasat kodlama sistemidir. FERO-1, Türkiye'deki meteoroloji istasyonlarında çalışan rasatçılara hızlı ve doğru kodlama için alternatif firsatlar vermek için dizayn edilmiştir. Bir meteoroloji bilgi sistemi, meteorolojik parametrelerin kayıtlan veya elementleri anlamına gelen verilerin toplamasını, kazanılmasını, ulaşılmasını veya bu verilerin kullanılması için işlenmesini sağlayan yapıdır. Bu sebeple FERO-1 de verilerin toplanmasını, düzenlenmesini ve bu verileri işleyerek sinoptik ve deniz rasatları için kodların hazırlanmasını sağlayan bir bilgi sistemi gibi düşünülmüştür. FERO-1 özellikle Türkiye'deki meteoroloji istasyonları için geliştirilmesi yanı sıra, DMO standartlarını karşıladığı için, sinoptik rasat ile uğraşan dünyadaki herhangi bir meteoroloji istasyonunda da kullanılabilir. Dizayn süresi boyunca, İzmir meteoroloji servisindeki rasatçıların ihtiyaçlan öğrenildi Meteorolojik bilgiler, meteorolojinin kütüphanesinden ve rasatçılardan sağlandı. DMO tarafindan açıklanan sinoptik ve deniz rasatlan ve bu rasatların kodlanma teknikleri analiz edilerek kullanıcı ihtiyaçlan üzerinde uygulandı. Diğer sistemlerin avantaj ve dezavantajlan öğrenildi. Programın yazılım kısmında Borland Delphi S programlama dili ve Microsoft Access kullanıldı. Borland Delphi 5, programcı açısından rahat görsel implemantasyon imkanı sağladığı için, kullanıcı açısından ise kullanımı rahat olduğu için kullanıldı. Microsoft Access, sisteminin veri tabam kısmı için kullanıldı. Meteoroloji istasyonlarının çoğunda, Windows işletim sistemine sahip bilgisayarlar mevcuttur. FERO-1'de Windows işletim sistemi altında çalıştığı için rasatçılar FERO-1 'i kullanırken fazla zorlanmazlar. FERO-1 ihtiyacı, rasatçıların diğer sistemleri yetersiz ve eski teknolojilere sahip sistemler olarak görmelerinden dolayı doğmuştur. MTVTP (Meteorolojik Veri İletişim Paketi ) ve METCAP ( Meteorological Data CommunicationXI Package) gibi sistemlerin rasat kodlama sistemleri, kullanıcıların şikayetlerini anlamak ve aynı şikayetlere sebebiyet vermemek için çalışıldı. Kullanıcılar bu yeni sistemde, bir veri tabanı, bazı arama prosedürleri, kolay kullanım ve kalite kontrol mekanizması ile tanıştılar. FERO-1 kullanıcılara, toplanan veri üzerinde işlem yapma imkanı verir. FERO-1'in deneme süresi boyunca kullanıcıların isteklerini karşıladığı görülmüştür. FERO-1, windows işletim sistemi altında çalıştığı için kullanıcılar fareyi kullanarak menülere ulaşabilirler. Otomatik hazırlanan formlar, kullanıcıya bu formları rahat doldurma imkanı verir. Formlar gereksiz doldurmalara imkan vermeyecek ve bazı değerlerin kombo kutularından seçilmesini zorlayacak şekilde hazırlanmıştır. Böylece veri tabanına yanlış bilgilerin girilmesi ve rasatların yanlış kodlanması engellenmiştir. Gün sonunda yapılan bazı hesaplamalar ve arama işlemleri, FERO-1 tarafindan otomatik olarak yapılır. FERO-1, son günün, sıcaklık, basınç, nem, rüzgar hızı ve su buhar basıncına ait azami ve asgari değerleri hesaplar. FERO-1 her rasat saati için uygun formu hazırladığı için kullanıcının yanlış kodlama yapmasını engeller, girilen değerlere kalite kontrol yapar, meteorolojik veriyi veri tabanında tutar, kullanıcıya veri tabanım arama imkanı verir, sinoptik, deniz, Türkçe açıklamak deniz, azami sıcaklık ve asgari sıcaklık rasatları gibi farklı rasatları hazırlar, kullanıcının aynı saatteki farklı rasatlar için, değerlerin tekrar girmesini engeller, deniz seviyesi basıncını, nemi, su buhar basıncım ve işba sıcaklığını farklı formlarda hesaplar ve günün ekstrem değerlerini bulur.