Determinant ileri domates hatlarında çiçek tozu ve yumurtalık kalitesinin meyvede tohum bağlama ve tohum üretimine olan etkisinin belirlenmesi

Bu çalışmada, ileri seviyedeki (F5 ve üzeri) bodur domates hatlarında polen canlılığının tohum verimine olan etkisi araştırılmıştır. Çalışma Enza Zaden Tarım Ar-Ge Taş. ve Tic. Şirketi'nin arazi ve laboratuvarlarında yürütülmüş, genotip olarak şirketin gen havuzundaki beef ve plum özellik gösteren bodur domates grubuna ait ileri domates hatları kullanılmıştır. Araştırmada, melezleme için kullanılan baba ebeveynde polen canlılığı; %20, %40, %60 seviyesinde oluşturularak tozlama yapılmıştır. Araştırmada; stigma kalınlığı, stil uzunluğu, stigma polen yük kapasitesi (%), stigmada üzerinde bulunan canlı polen sayısı, ovaryum çapı, stigma boyu, stil çapı, tutmayan melez sayısı, meyve çapı ve boyu, ortalama meyve ağırlığı, meyve rengi, SÇKM, meyvedeki fruktoz ve glukoz değerleri, klorofil değerleri ve ovül sayısı ile ilgili ölçümler yapılmıştır. Araştırma sonucunda, %20, %40 ve %60 oranlarında polen canlılıklarının SÇKM, meyve ağırlığı ve tutmayan melez sayısı üzerine etkisi istatistiksel olarak önemsiz bulunmuş ancak genotipler üzerine etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. SÇKM'ye etkisi bakımından en yüksek değer ise 23TSPL.0059 (%4.96) genotipinden elde edilirken ortalama meyve ağırlığına etkisinde 210.56 g'lık ortalama ile 23TSPL.0072 genotipi en yüksek değere sahiptir. Tutmayan melez sayısı bakımından ise en yüksek değerin 15.44 adet ile 23TSPL.0043 genotipine ait olduğu elde edilmiştir. Farklı polen canlılıklarının tohum sayısına etkisi ve genotipler arasında da tohum sayısına etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. %20 polen canlılığına ait ortalama tohum sayısı 65.51 adet, %40 canlılık için 77.78 adet ve %60 canlılık için 76.34 adet elde edilmiştir. Canlılıkların genotiplere etkisine bakıldığında en yüksek tohum sayısı değerinin 138.56 adet ile 23TSPL.0044 genotipinden elde edildiği tespit edilmiştir. 23 TSPL.0082 (97.9) klorofil içeriği, 23TSPL.0046 ve 23TSPL.0072 (%5.17) SÇKM, 23TSPL.0071 (238.33 g) meyve ağırlığı, 23TSPL.0045 (200 adet) tohum sayısı, 23TSPL.0086 (%29.33) fruktoz, 23TSPL.0061 (%24.97) glukoz, 23TSPL.0091 (9.2 cm) meyve boyu, 23TSPL.0045 (8.1 cm) meyve çapı, 23TSPL.0064 (46.87 C*) Chroma, 23TSPL.0076 (59.9 h°) Hue açısı, 23TSPL.0058 (46.07) L*, 23TSPL.0066 (%87.17) stigmadaki polen canlılığı, 23TSPL.0082 (97.9 adet), stigmadaki canlı polen sayısı, 23TSPL.0093 (4.27 mm) ovaryum çapı, 23TSPL.0071 (408.33 adet) ovül sayısı, 23TSPL.0077 (60 µm) stigma boyu, 23TSPL.0077 (35.33 µm) stigma kalınlığı, 23TSPL.0077 (45 µm) stil çapı, 23TSPL.0086 (9.17 mm) stil uzunluğu parametrelerinde en yüksek değerleri veren genotiplerdir. Korelasyon ilişkisinde ise tohum sayısı ile stil uzunluğu, glukoz ve meyve boyu negatif korelasyon göstermiştir. Bu parametrelerin değerleri arttıkça tohum sayısı azalmakta ya da bu değerler azaldıkça tohum sayısı artmaktadır. Tohum sayısı ile ovül sayısı (0.637), ovaryum çapı (0.337), stil çapı (0.512), stigma boyu (0.529), stigma kalınlığı (0.433), stigmadaki canlı polen sayısı (0.458), meyve çapı (0.707), Hue değeri (0.304) ve meyve ağırlığı (0.675) parametreleri arasında pozitif korelasyon katsayısı değerleri ile P<0.01 düzeyinde önemli bulunmuştur. Klorofil (0.029), stigmadaki polen canlılığı (0.175), SÇKM (0.119), fruktoz (0.073), L* (0.063) ve Chroma (0.158) parametreleri ile tohum sayısı arasında pozitif korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Melez meyvelerinde ise %20 ve %60 polen canlılığında SÇKM'nin tohum sayısına etkisi önemsiz bulunmuş ancak %40 canlılık için 0.186* katsayısı ile pozitif korelasyon göstermiştir. %20, %40 ve %60 polen canlılığında meyve ağırlığının tohum sayısına etkisi sırasıyla 0.654***, 0.635*** ve 0.618*** katsayılarıyla pozitif korelasyon göstermiştir.