DEMATEL ve ANP yaklaşımları kullanılarak hesap çizelgelerine dayalı bir karar destek sistemi geliştirilmesi

Bu tezin amacı, MS Excel elektronik tablo kullanarak, uluslararası müteahhitlerin kullanabilmesi için ülkelerin puanlandırılmasıdır. Araştırmada çok kriterli karar verme tekniklerinden Karar Verme Deneme ve Değerlendirme Laboratuvarı (KVDDL) ve Analitik Ağ Süreci (AAS) melez sistemi kullanılmıştır. Son yıllarda, haberleşme teknolojilerindeki gelişmeler ve daha fazla kar isteği nedenleri ile müteahhitler, uluslararası pazarlarda daha fazla iş yapmak için daha istekli hale gelmişlerdir. Ancak, uluslararası inşaat projeleri ülkeden ülkeye farklılık gösteren bir çok riskin yanı sıra fırsatı da bünyesinde barındırmaktadır. Bu riskler ve fırsatlar müteahhidin söz konusu ülkeye gidip gitmeme kararını yakından ilgilendirmektedir. Karar verme sürecinde sadece gidilecek ülkenin şartları değil ama ayni zamanda müteahhidin olanakları, kapasitesi, kaynakları ve risk alma isteği de belirleyici olmaktadır. Bu tez ile, geliştirilen MS Excel hesap çizelgesi tabanlı karar destek sistemi, riskleri ve fırsatları dikkate alarak ülkeleri puanlandırmakta ve karar vericilere kendi kriterlerini de programa dahil etme olanağı vermektedir. Çeşitli kaynaklardan yararlanarak derlenen kriterlerden hangilerinin programda kullanılacağına, 21 Türk Müteahhitlik firmasının yetkililerinin görüşleri doğrultusunda karar verilmiştir. Programda, kriterler arasındaki bağımlılığın KVDDL metodu ile ölçülmesini takiben AAS yöntemi ile ülkeler puanlandırılmaktadır. Örneklerle karşılaştırmalı olarak da gösterilen programın, kullanımı oldukça basit olup uluslarası taahhüt işi yapan müteahhitlere ilgilendikleri ülkeleri farklı kriterlere göre değerlendirme olanağı da vermektedir. Öte yandan TEMPOS kullanıcılarının geri bildirimleri doğrultusunda (TEMPOSß) sürümü de geliştirildi. Anahtar sözcükler: Uluslarası inşaat, ülkelerin puanlandırılması, KVDDL, AAS, çok kriterli karar verme, MS Excel hesap çizelgesi