Dişliler için yüzey yorulması test cihazı geliştirilmesi ve yağ viskozitesinin etkisinin araştırılması

ÖZETYüksek Lisans TeziDİŞLİLER İÇİN YÜZEY YORULMASI TEST CİHAZI GELİŞTİRİLMESİ VEYAĞ VİSKOZİTESİNİN ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASIKerim KIZILASLANT.C.Afyonkarahisar Kocatepe ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüMakine Eğitimi Ana Bilim DalıDanışman: Yrd. Doç. Dr. İbrahim MUTLUMakine sistemlerinde hareket ve güç ileten elemanların başında dişli çarklargelmektedir. Dişli çarklar zamanla aşınmakta ve birçok olumsuz faktörü de beraberindegetirmektedir. Yapılan incelemeler neticesinde dişli çarklardaki aşınmaların birçokfaktörlere bağlı olduğu ortaya konulmuştur. Bunların en önemlilerinden biriside;yağların viskozitesidir. Aşınma türlerinden biri olan pitting hasarlarının yağlamakoşullarının yetersiz olmasından kaynaklandığı söylenebilir.Bu deneysel çalışmada, değişik viskoziteye sahip yağlayıcıların, güç ve hareketiletiminde yaygın olarak kullanılan elemanlardan olan düz dişli çarklardaki aşınmayaolan etkileri incelenmiştir. Deneyler Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi BilimselAraştırmalar Fonu tarafından desteklenerek imal edilen dişliler için yüzey yorulma testdüzeneğinde yapılmıştır. Yapılan bu düzenekteki yükleme durumu, diğer düzeneklerdeolduğu gibi mekanik değil elektiriki olarak gerçekleştirilmiştir. Testler özel olarakyapılan düz dişli çarklar üzerinde gerçekleştirilmiştir.Deneysel çalışmalar esnasında dişli çarklar üzerinde farklı yağ viskozitelerinin etkileriniinceleyebilmek için; test dişlisinin malzemesi, devir sayısı, sıcaklık ve uygulanan yüksabit tutulmuş, buna karşılık farklı viskoziteye sahip yağlayıcılar kullanılmıştır. Dişlitest numunelerinin deney öncesi ve sonrası ağırlıklarının tespiti, yüzeypürüzlülüklerinin ölçümü, yapılmıştır.Sonuç olarak deney numuneleri 5 milyon devir yaptıktan sonra durdurulmuş veincelemeler yapılmıştır. Yüzey pürüzlülük testlerinde çıkan sonuçlara göre yağiiiviskozitesi düştükçe yüzey pürüzlülüğünün ve malzeme kaybının arttığı görülmüştür.SEM fotoğrafları incelendiğinde pittingler dişli uç kısımlarında yoğunlaşmıştır. Ayrıcadüzensiz bir yapıda olduğu ve ayrıca yağ viskozitesi düştükçe pitting boyutlarının arttığıgörülmüştür. Böylece değişik viskoziteli yağların yük taşıma kabiliyeti ve etkilerinindişli çark profil yüzeylerinde ne gibi hasarlar meydana getirebileceği sorularına cevaparanmıştır.2007, 96 SayfaAnahtar kelimeler: Düz dişli, Yağ viskozitesi, Aşınmaiv